Door: Camil Driessen 
Gepubliceerd: zondag 12 februari 2012 21:26
Update: maandag 13 februari 2012 07:20
GroenLinks wil niet dat de prachtmissie van de partij wordt aangepast om er wat meer uit te halen.
Bijna een half miljard euro. Dat kost de politietrainingsmissie in Afghanistan de belastingbetaler in vier jaar. Dat is een half miljoen per agent die leert fouilleren en handboeien omdoen. Een half miljoen euro per agent die we via de Dutch approach drillen in transparantie en diversiteitsbewustwording. De kosten per agent zouden gedrukt kunnen worden door er meer op te leiden, maar dat lijkt sinds zaterdag uitgesloten.
Het GroenLinks-congres keerde zich namelijk massaal tegen uitbreiding van de missie. Dat heeft iets merkwaardigs, want Kunduz is vooral de ‘prachtmissie’ van GroenLinks. De partij liet het kabinet allerlei beperkende voorwaarden opnemen in ruil voor steun. Vanwege die voorwaarden van GroenLinks dreigt de missie voor een deel te mislukken. Er zijn namelijk amper rekruten die Nederland kan trainen binnen het huidige mandaat. Politietrainers werden vorig jaar werkeloos terug naar huis gestuurd. Nederland was ervoor gewaarschuwd (zie hiernaast), maar zette door.
Als je het toch doet
Er zijn legio redenen waarom we niet met de politietrainingsmissie hadden moeten beginnen, maar als je het toch doet, doe het dan goed. We zitten in Kunduz op dezelfde trainingsbasis als de Duitsers, die meer dan genoeg werk hebben. Maar wij trainen alleen agenten die in Kunduz aan het werk gaan en die absoluut niet mogen vechten. Daardoor is ook het opleiden van grenspolitie uitgesloten. Die schiet namelijk wel eens op drugssmokkelaars.
Terwijl er in Kunduz grote behoefte is aan het opleiden van rekruten voor de grenspolitie en agenten voor buiten Kunduz. De NAVO heeft Nederland ‘een uitdrukkelijk’ verzoek gedaan om op dat gebied meer te doen. Rutte zei het vrijdag nog maar eens. Er zitten trainers en militairen in Afghanistan; ‘die zouden meer kunnen en meer willen doen’. Ook regeringspartijen VVD en CDA willen het maximale uit de missie halen.
Kleine ruimte
Maar daarvoor zijn ze afhankelijk van de ChristenUnie en vooral GroenLinks. De partij die al een jaar heftig verdeeld is – zowel binnen de Tweede Kamerfractie als in de achterban – over de missie die ze zelf ontwierp. GroenLinks-kiezers zijn in meerderheid tegen, bleek vorige week uit een peiling. Waar de SP en D66 sky high in de peilingen staan, lijdt GroenLinks zwaar verlies. Van de huidige tien zetels zijn er nog maar zes over. Dat staat niet los van molensteen Kunduz.
Op het congres riep een deel van de achterban ertoe op om maar gewoon helemaal met Kunduz te stoppen. ‘Dan ben je misschien even het mikpunt van spot, dat duurt misschien een week. Dit blijft maanden en jaren voortetteren’, zei een van de tegenstanders, Jan Schaake. Hij kreeg zijn zin niet. Tweederde van de partijleden stemde tegen moties die tot vertrek uit Kunduz opriepen. Maar de steun voor een motie tegen uitbreiding van de missie was groot (726 leden voor, 171 tegen).
Rare motie
Die motie is een rare. Er staat in dat niet mag worden uitgebreid met het trainen van trainers, lager kader, grenspolitie en agenten uit andere provincies; de eerste twee gebeuren al. Nog fascinerender was hoe Kamerlid Mariko Peters voor stemming wist los te krijgen dat ze de motie volledig anders mag interpreteren. Namelijk als ‘geen grenspolitie, geen uitbreiding van het civiele mandaat’. Bij het bestuderen van de woorden van Sap en Peters valt op dat ze geen expliciete afstand nemen van het trainen van agenten voor buiten Kunduz.
Er is dus nog de ruimte om de missie te redden en de output te verhogen. Maar de kans dat Sap en Peters die durven pakken lijkt klein, gezien de negatieve houding van het congres en Kamerleden als Dibi en Van Gent. Het is nu wachten op het kabinetsvoorstel over hoe het de trainingsmissie wil aanpassen om er meer rendement uit te halen. Voorzitter van de Eerste Kamerfractie Tof Thissen sprak de hoop uit ‘dat niet blijft kleven dat de missie van GroenLinks is, maar van het kabinet.’ Maar kleven blijft Kunduz wel degelijk, zeker als de partij de uitbreiding blokkeert.
Nederland wist van gebrek aan agenten
Nederland wist al in april dat er niks te trainen viel in Kunduz, blijkt uit een vertrouwelijk ambtsbericht.
Ruim voor de definitieve details van de politietrainingsmissie werden vastgelegd wist Nederland dat er met die aanpak voor onze politietrainers in Afghanistan amper agenten zouden zijn om te trainen. Dat blijkt uit een vertrouwelijk bericht van de Nederlandse ambassade in Kabul aan de ministeries van Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken en Defensie waar De Pers via de Wet openbaarheid van bestuur de hand op legde.
In een verslag van de gesprekken met de top van de NAVO-trainingsmissie NTM-A in Afghanistan wordt generaal Stuart Beare aangehaald, die waarschuwt dat ‘indien Nederland alleen zou opleiden voor Kunduz het waarschijnlijk om zeer lage aantallen’ zou gaan. Dat bleek toen al uit berekeningen van de NAVO.
Minister Hans Hillen (Defensie) had het vorig jaar in een overleg in de Tweede Kamer op 26 april wel over een ‘overcapaciteit’ van trainers als Nederland alleen agenten voor Kunduz zou opleiden, maar dat die zo groot zou zijn en dat Nederland slechts ‘zeer lage aantallen’ agenten zou kunnen trainen werd niet ter sprake gebracht.
Nederland haalde vorig jaar 7 van de 20 trainers politietrainers terug naar huis omdat er geen werk voor ze was. Om de trainers aan het werk te zetten wil het kabinet ook grenspolitie en agenten uit andere provincies trainen. Daar is geen Kamermeerderheid voor omdat GroenLinks en de ChristenUnie tegen zijn.