Bom of wetsvoorstel?

Door: Saskia Schlaghecke » Meer blogs van Saskia Schlaghecke 
Gepubliceerd: 16 januari 2013 13:42
Update: 17 januari 2013 09:45

Wat heeft de voorkeur: ‘Bom van Capgemini’ óf wetsvoorstel waarbij er wordt voorgesteld dat werknemers maximaal een vergoeding van € 75.000,- bruto kunnen ontvangen?

De afgelopen dagen houdt Capgemini de gemoederen bezig. In hele korte tijd wil dit bedrijf een grote groep oudere werknemers loon laten inleveren. Capgemini wil zo ontslagen voorkomen en jong talent beter belonen. Er zou namelijk een scheefgroei zijn tussen de marktwaarde van werknemers en hun salarissen.

In mijn eerdere blog (Afspiegelingsbeginsel: toe aan vernieuwing!) heb ik beargumenteerd waarom het goed is om een discussie te voeren over het ouderenbeleid. De tijd dat oudere werknemers vanwege leeftijd en anciënniteit vanzelfsprekend meer gaan verdienen, zonder dat daar een hogere opbrengst voor de werkgever tegenover staat, is door Capgemini aan de orde gesteld.

Om op den duur beweging in de arbeidsmarkt voor oudere werknemers te krijgen, is een ‘nieuwe denkrichting’ nodig. In tegenstelling tot een groeiend salaris tot aan het pensioen, zullen werknemers aan het idee moeten gaan wennen dat zij op een gegeven moment te maken krijgen met teruggang in inkomen wanneer zij minder productief worden.

Naast ‘vraag en aanbod’ speelt ook het huidige economische klimaat hierbij een rol. Dit zie je momenteel bijvoorbeeld al aan de tarieven van adviseurs en ZZP-ers. Dit uitgangspunt zou ook voor werknemers in loondienst kunnen gaan gelden. Want is de beloning van de (oudere) werknemer wel in verhouding tot hetgeen de werknemer de werkgever oplevert? Niet valt in te zien waarom een oudere werknemer zuiver op basis van leeftijd en anciënniteit een hoger inkomen zou moeten genieten. Uitgangspunt zou kunnen zijn dat werknemers in bedrijven (los van hun leeftijd) gelijk moeten verdienen als ze voor een werkgever een gelijke marktwaarde vertegenwoordigen.

Angels

Natuurlijk zijn er, wanneer je dit als uitgangspunt neemt, wel een paar juridische angels te noemen. Hoe gaan we bijvoorbeeld om met het gelijkheidsbeginsel en Europese wetgeving? De situatie zou kunnen ontstaan dat twee werknemers met dezelfde leeftijd en anciënniteit niet meer een gelijk salaris verdienen omdat de ene werknemer voor de werkgever een grotere meerwaarde vormt (productiever is) dan zijn collega. En in hoeverre moet de werkgever instemmen of mag de werkgever de arbeidsovereenkomst eenzijdig wijzigen? Nu is het doorgaans zonder instemming van de werknemer niet toegestaan om in beloning of functie achteruit te gaan.

Om een dergelijk beloningsmodel te kunnen hanteren zou het goed zijn als een werkgever zoveel mogelijk objectieve normen kan hanteren. Maar hoe zouden deze normen eruit moeten zien? Zou er in dit proces een rol voor ondernemingsraden en vakorganisaties weggelegd kunnen worden? En zullen rechters er geen stokje voor steken als werkgevers op deze manier gaan belonen? Of is het nodig dat de wetgever zich hiermee gaat bemoeien?

Hoofdprijs

Op dit moment geef ik Capgemini een kleine kans dat men via de rechter kan afdwingen dat de lonen van deze groep werknemers zonder instemming van hen wordt verlaagd. En wanneer Capgemini vervolgens (om oneigenlijke redenen) overgaat tot beëindiging van deze dienstverbanden zou het wel eens kunnen dat de rechter de werkgever de hoofdprijs laat betalen.

De aanpak van Capgemini vind ik juridisch niet de juiste (tenslotte wordt er binnen het bedrijf een groep werknemers ‘opgeofferd’ op een juridisch discutabele manier), maar de achterliggende gedachte begrijp ik wel. De ‘bom’ van Capgemini zou wel eens kunnen helpen om op termijn meer beweging in de arbeidsmarkt van oudere werknemers te brengen en de verhouding tussen output en salaris in evenwicht te brengen. Dit kan er weer toe leiden dat werkgevers oudere werknemers niet in de laatste jaren voor het pensioen willen ontslaan. Met andere woorden: behoud van human capital.

Wellicht gaat het nieuwe wetsvoorstel er ook voor zorgen dat werknemers (na ontslag) met een lager inkomen genoegen gaan nemen. Ik veronderstel dat werkgevers – wanneer Capgemini geen bijval krijgt - veel meer oudere werknemers zullen ontslaan als zij straks maximaal € 75.000,- bruto als vergoeding hoeven te betalen. Na de daarop volgende periode van WW en eventueel een bijstandsuitkering zal een werknemer eerder bereid zijn om met een lager inkomen (ook voor hetzelfde werk) genoegen te nemen.

Wanneer dit de situatie mocht worden, is het resultaat hetzelfde; in beide gevallen neemt de oudere werknemer genoegen met een lager inkomen en komen vraag en aanbod samen. Toch is de weg van het nieuwe wetsvoorstel (weliswaar juridisch correct maar) voor (meerdere groepen) werknemers niet wenselijk. Omdat de groep oudere werknemers hiervan de dupe kan worden, ben ik geen voorstander van het maximeren van de afvloeiingsregeling.

Bom

Kortom, ik verkies de ‘bom’ van Capgemini –hoe onsympathiek ook- boven het nieuwe wetsvoorstel. Omdat ik denk dat het de nodige discussie op gang kan brengen zodat jongere werknemers nu al aan het idee kunnen wennen dat loonsverhogingen tot aan het pensioen niet meer zo vanzelfsprekend zijn.

Tot slot: woensdag 16 januari 2013 staat in het Financiële Dagblad een artikel dat ook CGI (voormalig Logica) vaan haar werknemers willen koppelen aan prestatiebeoordelingen zodat de lonen van (te) dure arbeidskrachten kunnen worden aangepast.

Saskia Schlaghecke is partner bij Labor Advocaten, een advocatenkantoor dat zich uitsluitend bezighoudt met arbeidsrecht.

Saskia adviseert voornamelijk werkgevers maar staat ook wel (statutair) directeuren bij. De bijzondere interesse van Saskia gaat uit naar 'veranderingen binnen organisaties'. Ze helpt bedrijven veelvuldig bij verandertrajecten als reorganisaties. Maar ook individueel ontslagrecht doet zij met toewijding.  

Saskia geeft de voorkeur aan samenwerken boven adviseren. Meedenken met de klant op organisatorisch vlak en op een gelijkwaardige manier met elkaar communiceren, is voor haar het uitgangspunt. Want vaak is een ondernemer meer geholpen met een praktische oplossing dan een zuiver juridische oplossing.  

www.labor-advocaten.nl

 
Reageer op dit artikel: