Door: Nico Dijkshoorn 
Gepubliceerd: zondag 22 november 2009 23:52
Update: maandag 23 november 2009 06:15
Herman van Rompuy, de eerste president van de Europese Unie, schrijft haiku’s. Gedichtjes over meeuwen, graan, de schoonheid van een schoen, een wapperende klaproos. Dat had erger gekund. Poëzie en Jan Peter Balkenende, ik zie het niet eens voor me. Als het dan toch moet, iets wat hij makkelijk uit zijn hoofd kan leren. Annie M.G. Schmidt poëzie.
Biebel Babbel Boot, ik heb het weer verkloot. Biebele Bonze Berg, ik blijf een bange dwerg.
Van Rompuy aan een tafeltje, zwoegend op een haiku, dat geeft vertrouwen. Mensen die haiku’s schrijven maak je niet gek. Die komen aanlopen bij hun auto, zien een wielklem en denken:
Geel met zwarte pijn
hunkerend naar los, rubber rolt
altijd weer naar huis
Het lijkt me een goede eigenschap voor een president van de Europese Unie, de dagelijkse waanzin, het domme gekwek, omzetten in verstilde, dwingende lyriek. Het aardige is dat op de website van Van Rompuy vanaf april 2005 is na te lezen welke haiku’s hij heeft geschreven.
Als je Nederlandse politici gewend bent, die met een heel pr-team zitten te vergaderen of ze Wouter Bos op zijn website zullen laten zeggen dat hij een hele goede paddestoelenrisotto kan maken, dan is de eenvoud van Van Rompuys haiku’s overweldigend. Opeens geloof je weer in Europa.
Ik heb door zijn site gebladerd. Van Rompuy ontroert mij. Al in april 2005 dicht hij:
Stil sterft onze Paus.
Stilte op Plein en Polen.
Morgen de Ronde!
Wat een schitterende kijk op het leven. Vrij vertaald lees ik het gedicht als volgt: Jammer, de Paus is dood, kut voor Polen, maar morgen weer lekker gebakken lever uit een papieren zak eten en de ronde van Vlaanderen kijken. Dat is een goede manier van kijken, juist als je Europees president bent. Heel Italië economisch in elkaar geklapt, Berlusconi verkleed als Mussolini naakt op een presentatrice gefotografeerd, maar morgen eerst tennis kijken. Het zit allemaal in dat ene gedichtje. Er zitten meer meesterwerkjes tussen.
Vederlichte bal, verdwaald in vijvergewas, wachtend op de wind
Een vernietigend beeld. Van Rompuy laat in drie regeltjes al het inlevingsvermogen van de tegen ons aanlullende Nederlandse politici verschrompelen. Met hun minima, hun geëmotioneerde oproepjes, hun demonstratieve gebaren. Herman van Rompuy snapt de weemoed van de in de sloot geschoten bal. Zijn gedichtje roept een hele wereld van verloren onschuld op. Op je buik in het gras, met een stok reikend naar een bal. Zinloos. Dat wordt wachten op de willekeur van de wind.
Als de belangrijkste man van Europa zoiets begrijpt, die wonderlijke romantiek van een steeds verder van je wegdrijvende bal en daar dwars doorheen de hoop dat het wel weer goed komt, dan is er ook hoop voor Europa. Het is zoveel beter dan de Amerikaanse beat-poet Obama, met zijn leuzenpolitiek. Yes we can, wat is dat opeens een armoedige uiting, als je het naast de gedichten van Van Rompuy legt.
Je gaat vanzelf ook net zo kijken als Van Rompuy. Wat zou hij ‘s avonds op zijn kamertje hebben geschreven na de verkiezing van Obama?
Neger schreeuwt we kunnen
katoen dat wuift in zijn hoofd
hoop omdat haar kroest
Van Rompuy’s levenshouding zit in zijn gedichten. De volgende haiku schreef hij op 5 oktober 2007:
Roerloos een ballon hangend in de herfsthemel.
Maar hij drijft en glijdt.
Alweer een prachtig beeld.
Een ballon dwarrelt even drie seconde door je leven en is daarna verdwenen. Alweer die wind. Alweer het onoverkomelijke en je neerleggen bij de oerkracht. We doen ons best, maar het blijft gerommel in de marge. Zoiets.
Ik hoop dat Van Rompuy volgende week het gedicht publiceert dat hij dit weekend over Balkenende schreef:
Vol met lucht en leven aan een touwtje, nooit meer vrij.
Langzaam loopt hij leeg.