Door: Petra Janbroers
Gepubliceerd: dinsdag 31 januari 2012 22:51
Update: dinsdag 31 januari 2012 22:11
Miljoenen elektrische en elektronische apparaten zijn op een gegeven moment oud, op of niet leuk meer. Soms worden ze hergebruikt, maar vaker gedumpt. De VS en Europa voeren hun e-afval graag af naar landen als India en Ghana.
Ze zitten op hun hurken aan een aftandse computer te sleutelen, de twee mannen, op straat voor een pijpenla die hun winkel annex opslagplaats is. ‘Buy? You want to buy?’ Binnen ligt het bezaaid met pc’s, beeldschermen en elektronische onderdelen, buiten is het al net zo’n bende met nog meer computers en een boel zakken waar draden en onduidelijke metalen objecten uit puilen.
Nee dank u, daar kom je als toerist niet voor naar India. Hoewel, heeft u toevallig zo’n Made in India-tablet voor 1.500 roepies? (23 euro). De mannen wiegen hun hoofden heen en weer. ‘Nahi’, nee, hier richten ze hun aandacht op het verhandelen van sloopwaar. Knip, knip met de nijptang. Wie weet wat ze er nog uit weten te peuren: koper, een elektronische chip, een besturingssysteem.
Overal in India zie je ze, met hun tangen en schroevendraaiers in de weer, in de wirwar van straatjes midden in Jaipur, in Chennai, in Bombay. Volgens Greenpeace-vertegenwoordiger in India Abishek Pratap werken alleen al in Delhi 25.000 mensen in ‘scrap yards’. En als ze echt klaar zijn met het strippen, soms met behulp van giftige vloeistoffen, dan dumpen ze de boel, verderop in de straat of op de vuilstort, boven op de duizenden computers, printers, MP3-spelers, koelkasten, mobieltjes en tv’s.
Alarmerend
India puilt al uit van deze zogenoemde e-waste, onder meer doordat rijke landen er hun apparaten dumpen. En als opkomende economie wordt de afvalberg alleen maar erger. De gigantische thuismarkt creëert een alarmerend groeiende e-waste-generatie. E-business is booming en het aantal consumenten dat zich elektronica en elektrische apparaten kan permitteren, stijgt in razend tempo. Tweedehands apparatuur en steeds meer nieuwe spullen.
Naar verwachting vervijfvoudigt de komende tien jaar het aantal afgedankte computers in India, belanden er 18 keer zoveel telefoontjes op de stort en verdubbelt tot verdrievoudigt het aantal weggesmeten koelkasten. Met alle gevolgen voor het milieu en de gezondheid van de mensen die ermee werken van dien.
Wereldwijd komt nu naar schatting 50 miljoen ton afgedankte e-spullen op de afvalberg terecht. De Europese Unie produceert 10 miljoen ton, naar verwachting oplopend tot 12 miljoen ton in 2020. Europeanen gooien jaarlijks honderd miljoen mobieltjes weg.
De Amerikanen kunnen er ook wat van, ze zijn de grootste producent van e-waste. Daar wordt jaarlijks volgens het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) een half miljard elektrische en elektronische apparaten verkocht en ooit weer afgedankt. Mobiele telefoons bijvoorbeeld, waarvan er 150 miljoen per jaar worden verkocht, hebben er maar een omlooptijd van gemiddeld achttien maanden. Wereldwijd wordt maar 1 à 2 procent van de mobiele telefoons op de een of andere manier hergebruikt.
De VS ontdoen zich ook elk jaar van 30 miljoen computers; de komst van de digitale televisie betekende een toename van 70 procent aan weggegooide ‘ouderwetse’ toestellen. Slechts 15 tot 20 procent komt volgens het EPA in een recycle-centrum terecht, een deel gaat naar de vuilnisbelt en een onbekend percentage wordt doodleuk geëxporteerd. Het veruit grootste deel, denkt het EPA. Naar China, India, Ghana en Nigeria. De schattingen lopen tussen de 50 en 80 procent.
Ook in Europa weten we geen raad met het e-afval. Uit studies van de Europese Commissie blijkt dat 33 procent van het e-afval in Europa als ingezameld en behandeld wordt gerapporteerd, 13 procent komt tussen het vuilnis terecht en wat er met de resterende 54 procent gebeurt is niet duidelijk. ‘Dat gaat deels naar derdewereldlanden waar het onder de slechtst mogelijke omstandigheden wordt ontmanteld’, meent de Belgische europarlementariër Kath-leen van Brempt.
Vorige maand heeft het parlement een nieuwe richtlijn over elektronisch afval goedgekeurd waarin onder meer de e-waste-export wordt geprobeerd aan te pakken. Die afvalstromen zijn vaak illegaal, en dikwijls in handen van internationaal georganiseerde criminele groepen. Zowel China als India probeert de import van e-waste met allerlei regels tegen te gaan, maar ze helpen weinig – via de havens worden duizenden tonnen India binnengesmokkeld. Interpol schat dat 40 procent van de elektronische gebruikte apparaten die in Ghana terechtkomen, via Rotterdam is verscheept.
Exporteurs proberen de wetten te omzeilen door de handel als ‘tweedehands’ te registreren in plaats van afval. De nieuwe EU-richtlijn gaat exporteurs verplichten deze apparatuur voor verzending te testen. Doet de tv het niet? Neem die dan maar weer mee. Eigen troep eerst.