Door: Dagblad De Pers
Gepubliceerd: donderdag 11 maart 2010 09:03
Update: donderdag 11 maart 2010 09:04
Met een club vrienden je eigen appartementencomplex bouwen
zoals je het zelf wil? In Almere keken ze af bij de Duitse
‘Baugemeinschaften.’
Het Homeruskwartier in Almere Poort is uniek in Nederland. Hier
komen in totaal 3.000 woningen die niet door projectontwikkelaars
worden bedacht en gebouwd, nee, ze komen uit de koker van de
toekomstige bewoners. De mensen maken de stad, en niet andersom. En dat
kan alleen, of samen. Droom je ervan om samen met vrienden je eigen
appartementencomplex te bouwen, met bijvoorbeeld een zwembad beneden?
In het centrum van het Homeruskwartier is in het stedelijk plan
rekening gehouden met bouwgroepen: groepen mensen die de handen ineen
slaan om samen een woonplek te bouwen naar hun eigen wensen.
Bouwgroepen zijn clubjes van minimaal drie deelnemers die zonder
tussenkomst van een projectontwikkelaar hun eigen woningen en
werkruimtes ontwikkelen. De Bouwgroepen in Almere zijn geïnspireerd op
de situatie in het Duitse Tübingen, bij Stuttgart.
Heel normaal
De Almeerse wethouder Adri Duivesteijn trof daar een gebied aan dat
ontwikkeld was door ‘Baugemeinschaften’. Duivesteijn: ‘Groepen burgers
die samen een woning bouwen zijn daar heel normaal. Verschillende
huishoudens bouwen samen een appartementenblok, met als voorwaarde dat
er op de begane grond iets ‘publieks’ komt. Ze delen in de kosten, wat
het zelf bouwen veel goedkoper maakt. Het resultaat is een levendige,
hoogstedelijke cultuur in suburbia. Dat wilden we ook in het
Homeruskwartier, dat er een eigen centrum ontstaat als je mensen als
particuliere opdrachtgever samen laat bepalen wat er op ‘hun’ begane
grond komt. Niet standaard een supermarkt, maar een atelier,
bijvoorbeeld. Of een fietsenwinkel, café of reclamebureau. Door burgers
de verantwoordelijkheid te geven voor publieke functies, laat je hen de
stad maken in plaats van dat als gemeente of woningbouwcorporatie te
doen. Dat is echt nog nooit eerder geprobeerd in Nederland.’
En een levendiger centrum is niet het enige voordeel. Doordat
bewoners zelf hun huis kunnen (laten) ontwerpen, sparen ze veel geld
uit. Elke cent komt ook echt in de woning terecht in plaats van bij
projectontwikkelaars. ‘Wat me zo opviel in Tübingen, was dat ook de
goedkopere segmentwoningen toch ongewoner waren; meer licht, meer
ruimte. De menselijke hand staat daar duidelijk centraal, niet die van
een bedrijf dat snel veel wil verdienen.’
Woongenot
Want dat is iets waar Duivesteijn moeite mee heeft; de grote macht
van projectontwikkelaars en woningcorporaties in Nederland: ‘Die bouwen
niet vanuit de behoefte van de toekomstige bewoner, maar uit financieel
belang. De laatste twintig jaar hebben we in een van de rijkste tijden
ooit geleefd. Maar heeft dat een nieuwe gouden eeuw opgeleverd qua
architectuur? Nee, dat zeker niet. Woningen van projectontwikkelaars
zijn primair gebaseerd op opbrengst, niet op woongenot. In de afgelopen
decennia hebben ontwikkelaars megawinsten gemaakt, 60.000 euro per
woning is geen uitzondering. Het is geld dat ik liever in de stad zelf
gestoken zie worden: van winstmaximalisatie naar woonmaximalisatie.’
Vandaar dat Almere in het Homeruskwartier de bewoners de macht
geeft. ‘Natuurlijk hebben we in Almere als gemeente eigen grond, een
luxe die weinig andere gemeenten hebben. Zo kunnen we zelf bepalen om
ons grondgebied te gebruiken voor vrije woningbouw. We hebben ook
stimuleringsregelingen voor mensen met een laag inkomen, om toch hun
eigen huis te kunnen realiseren. Het zou ook goed zijn als de regering
zelf bouwen zou stimuleren.’
Voor de groepsbouwprojecten is de inschrijving recent
begonnen. Er hebben zich al verschillende groepen vrienden aangemeld.
Vooral starters, maar het is ook heel geschikt voor senioren.