Door: Dagblad De Pers/Mars van Grunsven
Gepubliceerd: maandag 7 juni 2010 08:57
Banken speculeren vrolijk door, van
bezuinigen wordt de Europese crisis alleen maar groter en in Amerika is
het ook somberheid troef. Mondiaal zwartkijken met Joseph Stiglitz.
Als vooraanstaand econoom en uitgesproken criticus van globalisering
en deregulering van de markten is Joseph Stiglitz een veel geraadpleegd
man dezer dagen. Vlak na het uitbreken van de financiële crisis was hij
al actief in gesprek met de pas aangetreden regering-Obama. Die koos er
uiteindelijk voor om de banken te redden met honderden miljarden dollars
aan kapitaalinjecties – onder meer door ‘giftige’ hypotheekproducten
over te nemen. Daarmee ‘boog Obama voor de macht van Wall Street,’
schreef Stiglitz in zijn boek Vrije val. De mensen in Obama’s
economische team noemde hij ‘in de zak van de banken of gewoon
incompetent.’
Vindt u dat nog
steeds?
‘Ja. Het doel van de bankredding was destijds om
tegen zo laag mogelijke kosten de banken weer aan het lenen te krijgen.
Goed, we hebben een totale instorting voorkomen, maar als we meer
aandelen in de banken hadden gekregen, hadden we nu zeker 100 miljard
dollar extra gehad. En de banken lenen nog steeds nauwelijks geld aan
het publiek.’
Wat doen de
banken wel met hun geld? Zijn we op weg naar de volgende zeepbel?
‘Vermoedelijk
speculeren ze ermee in India, China en Brazilië. Er is in ieder geval
sprake van speculatieve druk op onroerend goed en grondstoffen in die
landen. Het lijkt er dus op dat het geld zijn weg vindt in de creatie
van nieuwe zeepbellen. Lenen zien de banken blijkbaar als riskanter dan
het veroorzaken van problemen elders in de wereld.’
U bevindt zich
nu in Spanje. Wat betekent de fiscale crisis aldaar voor de Europese
economie?
‘Zeer slecht nieuws. En volgens mij zal de respons –
extra bezuinigingen – de bestaande zwakte in de economie alleen maar
versterken. Het probleem is dat niet alleen landen als Griekenland en
Spanje bezuinigen om de fiscale positie te verbeteren: alle Europese
landen doen dit nu. Dat belemmert de economische groei, die dit jaar in
Spanje bijvoorbeeld maar een half procent zal zijn. Daardoor zal het
tekort hier alleen maar toenemen.’
Voorziet u een
verdere devaluatie van de euro?
‘Ja, zowel tegen de dollar
als tegen andere valuta. Dat is echter lang niet genoeg voor de Spaanse
economie, die gebaat zou zijn bij een devaluatie van de nationale munt
van een extra 20 procent – onmogelijk natuurlijk, want het land maakt
deel uit van de eurozone. Mijn collega Paul Krugman oppert daarom dat
Spanje alle lonen en prijzen met 20 procent moet verlagen. Behalve dat
dit praktisch ondoenlijk is, ziet hij daarmee iets anders over het
hoofd: dat mensen schulden, contracten en andere verplichtingen hebben
die niet met 20 procent kunnen worden verminderd.’ (Stiglitz kan niet
vertellen wat hij de Spaanse regering adviseert te doen, MvG.)
Bedreigt de
Europese situatie de wereldeconomie?
‘Het is in ieder geval
slecht voor de VS. Dankzij de zwakke dollar hebben we ons voor een deel
uit de economische problemen kunnen exporteren. Dat kunnen we minder
doen, nu de dollar sterker wordt en Europa verzwakt is. En we hebben in
eigen land nog altijd problemen met hypotheken en consumentenschulden.
Ik denk daarom dat het mondiale herstel zwakker zal zijn dan men eerder
had verwacht.’