Door: Kluwer
Voordat een ondernemer zijn bedrijf kan verkopen of overdragen, moet hij het eerst ‘verkoopklaar' maken. Management, organisatie en financiële structuur mogen niet te nauw verbonden zijn met de ondernemer.
Een bedrijfsoverdracht moet soepel en juridisch en fiscaal gunstig verlopen. Dat betekent dat de ondernemer kritisch moet kijken naar management, organisatie en financiële huishouding. Waar nodig moet hij deze tijdig aanpassen en structureren.
Management
De onderneming mag niet te veel afhankelijk zijn van de uitstappende ondernemer. Daarom is het van belang dat:
- anderen in het bedrijf, naast de ondernemer en zijn zakenpartner, zelfstandig kunnen werken en managementbeslissingen kunnen nemen
- een persoonlijke stijl van leidinggeven niet te diep in de onderneming is ingesleten, bijvoorbeeld omdat de ondernemer lang zelf de beslissingen heeft genomen en zijn zakelijke netwerk is verweven met zijn vriendenkring
- de bedrijfsoverdracht niet in een conflict verzandt door tegenstellingen in managementvisies tussen de 'oude' en 'nieuwe' managers. Vooral in kleinere ondernemingen is de ondernemer vaak het gezicht van het bedrijf. Dit kan een negatieve invloed hebben op de waarde van de onderneming en maakt het lastiger om te verkopen. Soms zijn veranderingen of structureringen in het management noodzakelijk.
Wanneer de ondernemer hét gezicht naar buiten is in de richting van klanten, afnemers en netwerk, is het verstandig om bepaalde medewerkers voortijdig in te werken en mee te nemen naar belangrijke klanten en leveranciers.
Ondernemingscultuur
Een bedrijf waarin een open ondernemingscultuur heerst en leiderschap is gedelegeerd, kan makkelijk inspelen op een bedrijfsoverdracht. Om het bedrijf te optimaliseren moet de ondernemer ook letten op de leeftijdsopbouw van de medewerkers en de spreiding van kennis en ervaring.
Wellicht moet hij nog tijdens zijn aanwezigheid veranderingen aanbrengen in de structuur en cultuur van zijn bedrijf, zoals:
- functies opheffen, toevoegen of opnieuw indelen.
- personele veranderingen doorvoeren
- een opleidingsprogramma opstellen
- de administratie of het managementinformatiesysteem opnieuw inrichten
Andere belangrijke attentiepunten zijn:
- Zijn contracten en vergunningen nog actueel?
- Hoe lang loopt een huurcontract of een afnamecontract door?
- Voldoet het bedrijf aan de huidige milieueisen, en wat kost het om alsnog aan die eisen te voldoen?
- Moeten bedrijfsonderdelen worden geoptimaliseerd of afgestoten?
- Zijn er overtollige voorraden aanwezig en kunnen die tijdig worden weggewerkt?
- Wat bepaalt de waarde in de onderneming?
In een strategisch plan kan beschreven worden waar het bedrijf nu staat (ook binnen de branche) en wat de toekomstplannen en -perspectieven zijn. Dit plan kan, samen met de laatste jaarrekeningen, snel worden omgezet in een opvolgingsplan.
Financiële huishouding
Het op orde brengen van de financiële structuur van de onderneming neemt veel tijd in beslag. Lopen zakelijke en privé-uitgaven niet door elkaar? Staan er buitengewone lasten op de balans, of krijgt de directeur een buitensporig hoog of laag salaris uitgekeerd? Ook is het goed om de financiële kengetallen van de onderneming te vergelijken met die van andere ondernemingen in dezelfde branche (benchmarking). De Branchewijzer kan daarbij informatie verschaffen. Als blijkt dat de onderneming (op onderdelen) slechter scoort dan andere bedrijven, dan kan men daar de oorzaak van onderzoeken en eventuele maatregelen treffen. Het verbeteren van de financiële kengetallen voor rentabiliteit en solvabiliteit kan wel drie tot vijf jaar in beslag nemen.
Rechtsvorm
Het kan fiscaal interessant zijn om een eenmanszaak of vennootschap onder firma om te zetten in een besloten vennootschap (werkmaatschappij). Of om naast de werkmaatschappij nog een extra besloten vennootschap (holding) op te richten. In dat geval kan de ondernemer bij verkoop van de onderneming de verkoopwinst doorsluizen naar de holding, zodat hij niet meteen hoeft af te rekenen met de Belastingdienst. Deze eist wel dat deze constructie minimaal 3 jaar bestaat.
Test
De Kamer van Koophandel heeft een vragenlijst opgesteld die inzicht geeft in de factoren waar een koper/opvolger of diens adviseur op let als het gaat om de waarde van een MKB bedrijf. De score geeft een indicatie in hoeverre een bedrijf verkooprijp is en waar mogelijk nog waarde valt toe te voegen. Deze test is natuurlijk niet uitputtend. Er zijn veel meer criteria denkbaar die de onderhandelingspositie bepalen.
De test bestaat uit 80 vragen en is verdeeld in vier aandachtsgebieden. Ieder aandachtsgebied heeft een korte inleiding. Het is raadzaam de test te maken met behulp van iemand die vertrouwd is met het bedrijf.
Klik hier om naar de test te gaan.
[Bron: Kamer van Koophandel]