Door: Kluwer
Tijdens het productieproces van drukwerk zijn er een aantal bijstuurmomenten. Je krijgt de mogelijkheid om te bekijken of datgene wat je in gedachten had ook daadwerkelijk gerealiseerd is. Hoe verder je in het proces komt, hoe duurder het wordt om veranderingen aan te brengen. Dit moet je zien te voorkomen.
Het eerste bijstuurmoment is de uitdraai van de teksten zoals die daadwerkelijk in het drukwerk zullen komen. Dan volgt een controlemogelijkheid van de compleet opgemaakte pagina's bij de lithograaf. Tenslotte volgt de laatste drukproef van het gehele werk zoals dat van de pers zal komen.
Het grote probleem is dat het in het verloop van dit proces steeds moeilijker en vooral duurder wordt alsnog veranderingen aan te brengen. Deze uitgebreide checklist is bedoeld om dat te voorkomen. (Onderaan het artikel kunt u een document met de cheklist downloaden.)
Kleur- en beeldgebruik
- Beoordeel proeven als het even kan niet bij lamplicht. Dit heeft een verkleurend effect waardoor je de kleur niet goed kunt beoordelen. Gebruik een lichtbak voor het beoordelen van de dia's en foto's en een speciale daglichtlamp (of daglicht) om de proeven te beoordelen.
- Denk erom dat bij controle op een beeldscherm de weergave in principe slechts in drie kleuren is (RGB) en niet in de uiteindelijke vier kleuren CMYK. Veelal bestaat bij de lithograaf zelf de mogelijkheid de proeven onder professionele omstandigheden te bekijken. Deze kan met zijn programmatuur zijn beeldscherm ook instellen op een weergave die CMYK benadert.
- Stemmen de kleuren overeen met het originele beeldmateriaal? Dit is in wezen de kern van het beoordelen van een proef.
- Zijn de juiste PMS-kleuren gebruikt?
- Zijn de steunkleuren goed aangebracht?
- Sluit het beeldmateriaal? Dit geldt vooral bij de traditionele verwerking. Door onzorgvuldige montage van de vier films waaruit het beeld wordt opgebouwd kan onscherpte en kleurverschil optreden. Aan de hand van de kruisjes in de marge van de proef kan vaak snel worden gezien of onscherpte of kleurafwijkingen hierdoor veroorzaakt worden.
- Klopt de gemaakte uitsnede van het beeld?
- Klopt de grootte van het beeld?
- Is het beeld niet verwisseld? Of gespiegeld?
Tekst en opmaak
- Lees voor alle zekerheid alle teksten nogmaals door, zodat je zeker weet dat er geen teksten zijn weggevallen. Vooral bij plaatsingen van beeld tussen tekst en bij pagina-overgangen is de kans aanwezig op kleine omissies, ongeacht of er sprake is van tekstmontage of van teksten die door middel van DTP vervaardigd zijn.
- Is de tekst de juiste versie?
- Zijn er geen bijschriften, koppen of andere teksten weggevallen? Met name bij vrijstaand gemaakt beeld dient goed opgelet worden of de onderliggende tekst, lijnen of beelden niet zijn wegvallen.
- Controleer de tekst/koppen op eventuele beschadigingen in zetsel.
- Zijn alle correcties goed uitgevoerd? In geval van ingrijpende wijzigingen in tekst en/of beeld wordt door de lithograaf veelal een nieuwe proef vervaardigd. Tekstwijzigingen zijn vaak op de zgn. zwartfilm al te controleren.
- Klopt de indeling en de paginanummering?
- Controleer tenslotte op vuiltjes en krassen in de films of op de gemaakte scans.
Plaatmontage bij de drukker
De eerste controle van producten van enige omvang wordt bij de drukker gedaan aan de hand van een ozalid-proef. Dit is een speciale, vaak digitale afdruk van het complete katern van de plaatmontage zoals de drukker die voorbereid heeft. Hierop kunnen in principe de kleuren niet meer worden gecontroleerd - tenzij een veel duurdere kleurenozalid wordt vervaardigd. Het is overigens wel noodzakelijk om de (kleuren)proef van de lithograaf ter vergelijking te raadplegen.Het gevouwen katern van de montage moet vooral beoordeeld worden op:
- De juiste volgorde van de pagina's;
- De plaatsingen van aaneensluitende afbeeldingen op dubbele pagina's (spreads).
- Het eventueel wegvallen van beeld of tekst.
Vooral bij wat grotere werken als tijdschriften of brochures zal de drukker na de ozalid een echte kleurenproef vervaardigen. Dan kan gebeuren op een speciale proefpers of op de pers waarop het werk gedrukt zal worden. In dat laatste geval is het de gewoonte dat jijzelf of de artdirector waarmee je werkt - dan wel beiden - worden uitgenodigd om ter plekke de proef te bekijken.
De reden daarvoor is dat ook een stilstaande pers veel geld kost - die kan dan immers niet gebruikt worden voor ander werk. Daarnaast kost het juist instellen van de pers voor een bepaald en specifiek product ook veel tijd. Het zou bijzonder oneconomisch zijn om dat instellen slechts te doen voor een enkele proefdruk. En tenslotte kun je, als de platen of cilinders nog op de pers liggen, meteen controleren of je eventuele op- of aanmerkingen wel goed zijn verwerkt.
Voor het bekijken van de proefdruk kun je weer gebruik maken van bovenstaande checklist.
[ Bron: Paul Deckers in DeCommunicatiedesk.nl ]