Door: Kluwer
Een werknemer die verder wil als zelfstandig ondernemer moet rekening houden met kosten die hij eerder niet hoefde te maken. Hopelijk is onder aan de streep het saldo uiteindelijk positief, maar het is verstandig om te weten wat een toekomstige ondernemer in elk geval te wachten staat. Grote verschillen zijn er in de sociale zekerheid.
Als het over sociale zekerheid gaat hebben we het over:
- WW
- Ziekte
- Ziektekosten
- Arbeidsongeschiktheid
- Zwangerschaps- en bevallingsuitkering
- Oudedag
- Levensloop en spaarloon
- Kinderopvang
WW
Over een werkloosheidsuitkering voor ondernemers kunnen we kort zijn: die bestaat niet. Verzekeren tegen geen of onvoldoende werk is niet mogelijk. Maar de ondernemer betaalt dan ook geen WW-premie.
Ziekte
Een werknemer is verplicht verzekerd tegen loonderving door ziekte gedurende twee jaar. Daarna is er de WIA.
Een werknemer die zelfstandig wil worden kan zich bij UWWerkbedrijf melden voor een vrijwillige ziekteverzekering. Dat moet gebeuren maximaal dertien weken nadat hij zich als zelfstandige heeft gevestigd. Veel beginnende ondernemers zijn niet op de hoogte van deze mogelijkheid. Voorwaarde is wel dat hij gedurende langere tijd verzekerd is geweest via de voormalige werkgever.
Meer informatie over Vrijwillige verzekering ziektewet bij szw.nl.
Ziektekosten
Elke Nederlander is verplicht zich te verzekeren tegen ziektekosten. Verzekeraars hanteren verschillende premies en voorwaarden.
Werknemers betalen ook nog een inkomensafhankelijke bijdrage, die de werkgever weer vergoedt, maar waarover dan wel weer belasting wordt geheven.
Zelfstandigen moeten de inkomensafhankelijke bijdrage zelf betalen. Zij betalen deze bijdrage achteraf via de belastingaangifte.
Arbeidsongeschiktheid
Een werknemer is verplicht verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Ook hier moet de zelstandige, als hij dat wil, zelf actie ondernemen. Ondernemers zijn niet verplicht zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Geen verzekering afsluiten scheelt (veel) geld, maar verstandig lijkt het niet. Wie – langdurig – arbeidsongeschikt wordt en geen verzekering heeft afgesloten, is aangewezen op zijn reserves en uiteindelijk de bijstand.
Verzekeraars bieden bij een verzekeraar melden nadat zij zelfstandig geworden zijn. De premie behoort tot de (aftrekbare) bedrijfskosten.
Zwangerschaps- en bevallingsuitkering
Een zwangerschapsuitkering voor een werknemer duurt minimaal 16 weken. De uitkering kan ingaan tussen 4 en 6 weken voor de uitgerekende bevallingsdatum. Een werknemer kan zelf bepalen op welke dag binnen deze periode de uitkering begint.
In juni 2008 is de regeling Zelfstandig en Zwanger (ZEZ) ingevoerd. In deze regeling is geregeld dat zelfstandigen recht hebben op een zwangerschaps- en bevallingsuitkering. Deze regeling is een onderdeel van de Wet Arbeid en Zorg (WAZO). De uitkering is nooit hoger dan het minimuminkomen, tenzij de ondernemer ook een vrijwillige verzekering bij het UWV heeft afgesloten. Zelfstandigen die minstens 1.225 uur werken krijgen een uitkering op dit niveau. Voor zelfstandigen die minder dan 1.225 uur werken, hangt de uitkering af van de winst/inkomsten. De uitkering duurt minimaal 16 weken.
Oudedag
Iedereen die in Nederland heeft gewoond of gewerkt, dus ook de zelfstandige, heeft recht op AOW bij het bereiken van de 65-jarige leeftijd. Een vetpot – de uitkering is 70 % van het netto minimumloon voor een alleenstaande, 100 procent bij een stel – is dat niet. Bijverzekeren is dus het motto. Voor zelfstandigen zijn er een aantal mogelijkheden om zich van extra inkomen tijdens de oude dag te voorzien:
- voortzetten van pensioenregeling
- het vormen van een oudedagsreserve (FOR)
- het afsluiten van een lijfrenteverzekering.
Voortzetten pensioenregeling
Als men zijn of haar dienstverband beëindigt om zelfstandig ondernemer te worden, is het in principe mogelijk om tien jaar lang vrijwillig en voor eigen rekening de pensioenregeling voort te zetten. Dat kan een goede keuze zijn. Niet iedere pensioenregeling biedt echter die mogelijkheid.
FOR
Als het bedrijf winst maakt, mag men een deel daarvan als oudedagsreserve op de balans opnemen (fiscale oudedagsreserve, FOR). Daarvoor moet men jaarlijks tenminste 1.225 uren voor de onderneming werken. Men mag dan 12% van de jaarwinst toevoegen aan de reserve met een maximum van 11.590 euro in 2009. Met de oudedagsreserve wordt niet echt een pensioen opgebouwd. Het is alleen een fiscale reserve. Over die reserve moet men later afrekenen met de fiscus.
Lijfrente
Men kan ook voor de oude dag sparen via het afsluiten van een lijfrenteverzekering. Naast de gewone mogelijkheden van lijfrentepremieaftrek zijn er speciale mogelijkheden voor ondernemers. Men mag namelijk (een deel van) de oudedagsreserve omzetten in een lijfrente. Daarnaast mag men, als men de onderneming staakt, de stakingswinst omzetten in een lijfrente.
Levensloop en spaarloon
Werknemers kunnen fiscaal gunstig sparen via een bedrijfsspaarloonregelingen en de levensloopregelingen. Zelfstandigen hebben die mogelijkheid niet. Alleen de DGA kan via zijn BV deelnemer worden van de levensloopregeling.
Kinderopvang
Werknemers met kinderen ontvangen via de Belastingdienst een vaste inkomensonafhankelijke toeslag van een derde deel van de kosten van de kinderopvang. Daarnaast krijgen ouders ook een inkomensafhankelijke toeslag van de overheid. In principe verschilt de toeslag niet wezenlijk voor werknemers en zelfstandigen.
Voor zelfstandigen wordt het inkomensafhankelijke deel van de kinderopvangtoeslag door de overheid vergoed. Toch werkt de regeling iets anders uit voor beide groepen.
Voordeel
Een zelfstandige die gebruik maakt van kinderopvang heeft een financieel voordeel vergeleken met toen hij/zij nog werknemer was. Dat komt door de inkomenstoets. Bij zelfstandigen gebeurt de toekenning aan de hand van het definitief vastgestelde belastbaar inkomen, terwijl bij werknemers de heffing over het premieloon wordt geheven. Dat betekent dat zelfstandigen over het algemeen een hogere tegemoetkoming krijgen dan werknemers bij een vergelijkbaar bruto-inkomen. Dit komt doordat de meeste zelfstandigen
gebruik kunnen maken van een aantal fiscale faciliteiten (waarvan de zelfstandigenaftrek de belangrijkste is) waardoor het belastbaar inkomen gedrukt wordt. Bij deze post zal voor de (ex-)werknemer dus een financieel voordeel ontstaan in de nieuwe situatie als ondernemer.
[ Bron: Onderzoeksbureau EIM, Van werknemer naar ondernemer, Een verkennend onderzoek naar de directe financiële gevolgen ]