Door: Kluwer
In Nederland bedraagt de totale belastingopbrengst in 2007 naar verwachting 207 miljard euro. Het grootste deel hiervan wordt opgebracht door de loonbelasting (€ 77 miljard), de omzetbelasting (€ 42 miljard), de premies werknemersverzekeringen (€ 41 miljard) en de vennootschapsbelasting (€ 19 miljard). In dit artikel wordt geen antwoord geven op de vraag waar al dat geld blijft. Wel worden in hoofdlijnen de belangrijkste wijzigingen in de belastingwetgeving per 1 januari 2008 behandeld, eerst voor ondernemers, daarna voor particulieren.
Wijzigingen voor ondernemers
Verlaging tarief vennootschapsbelasting
Allereerst positief nieuws: het tarief in de vennootschapsbelasting wordt wederom verlaagd. Dit gebeurt met name door de belastingschijven op te rekken. De eerste schijf, waarvoor een tarief van 20% geldt, wordt opgerekt van € 25.000 tot € 40.000. De tweede schijf, waarvoor een tarief geldt van 23% (was 23,5%), gaat gelden vanaf een winst van € 40.000 tot € 200.000. In 2007 had deze tweede schijf een reikwijdte van € 25.000 tot € 60.000. Boven het bedrag van € 200.000 blijft het tarief van 25,5% van kracht.
Verhoging bijtelling privégebruik auto
Onder het motto ‘zonder groene auto betaal je je blauw', is ook nu weer flink gesleuteld aan de fiscale regels m.b.t. de auto van de zaak. De hoofdregel wordt dat u vanwege het privégebruik 25% (in plaats van 22%) van de nieuwwaarde van de auto bij het inkomen moet gaan tellen. Als u echter kiest voor een superzuinig auto van de zaak, dan hoeft u vanaf 1 januari 2008 slechts 14% bij te tellen. Een voorbeeld van zo'n superzuinig auto is de Toyota Aygo. De nieuwwaarde bedraagt ongeveer € 9.000. Uitgaande van het hoogste belastingtarief van 52%, betaalt u dus slechts € 655 (52% van 14% van € 9.000) voor het privégebruik van deze auto.
Zonder fiscale afrekening naar nieuwe onderneming
Veel ondernemers worden bij staking van hun onderneming met een onaangename verrassing geconfronteerd. Er moet dan namelijk belasting betaald worden over de stille reserves en goodwill in de onderneming. Stille reserve kan omschreven worden als het verschil tussen de werkelijke waarde van de bedrijfsmiddelen en de fiscale boekwaarde van de betreffende bedrijfsmiddelen. Deze stille reserve is ontstaan doordat in de afgelopen jaren op de bedrijfsmiddelen is afgeschreven en doordat de bedrijfsmiddelen (denk aan het bedrijfspand) in waarde zijn gestegen. Het gevolg van de fiscale afrekening is vaak dat een substantieel deel van de verkoopopbrengst naar de belastingdienst moet worden gebracht.
Goed gevoel
Op zich geeft het meebetalen aan het op peil houden van het voorzieningenniveau in Nederland een goed gevoel, maar de meeste ondernemers geven er de voorkeur aan de afdracht aan de fiscus tot een minimum te beperken, zeker als na de verkoop van de onderneming de verkoopopbrengst benut wordt om een nieuwe onderneming aan te kopen. Voor deze laatste situatie bevat het belastingplan 2008 een nieuwe faciliteit. Vanaf 2008 kan de ondernemer met een persoonlijke onderneming, zoals een eenmanszaak of vennootschap onder firma, fiscaal geruisloos van de ene onderneming naar de andere onderneming overstappen, uiteraard mits aan de voorwaarden wordt voldaan. Dit wordt mogelijk doordat de herinvesteringsreserve voortaan niet alleen binnen de grenzen van de onderneming toegepast mag worden, maar ook over de ondernemingsgrens heen. Kort samengevat houdt het toepassen van de herinvesteringsreserve in dat de boekwinst (stille reserve/goodwill) op de oude onderneming afgeboekt mag worden op de kostprijs van de nieuwe onderneming. Weliswaar wordt hierdoor de fiscale verkrijgingsprijs van de nieuwe onderneming verlaagd, waardoor minder afgeschreven kan worden, er hoeft in ieder geval niet meer in één keer met de belastingdienst te worden afgerekend. Het kabinet komt hiermee tegemoet aan de wens van veel MKB-belangenorganisaties. Het toepassen van deze nieuwe faciliteit vraagt om maatwerk. Laat u daarom uitvoerig door uw belastingadviseur informeren.
Omzetbelasting
Allereerst is van belang dat het omzetbelastingtarief omhoog gaat van 19% naar 20%. Deze verhoging zal echter pas op 1 januari 2009 in plaats van op 1 januari 2008 ingaan.
Verder is voorgesteld de btw-vrijstelling voor medische diensten op twee manieren in te perken.
Allereerst door voortaan de medische vrijstelling alleen toe te passen op diensten die zijn gericht op de bescherming van de gezondheid, inclusief instandhouding of herstel hiervan. Dit betekent dan dat voortaan 19% (v.a. 2009 20%) omzetbelasting geheven dient te worden over o.a. het honorarium voor het verrichten van sportkeuringen, vaderschapstesten, vruchtbaarheidsonderzoeken etc.
Bij de tweede voorgestelde inperking van de medische vrijstelling toont de wetgever zich een slecht verliezer. De Nederlandse belastingrechter heeft recent namelijk de medische btw-vrijstelling verruimd door deze ook van toepassing te verklaren op diensten van osteopaten, pedagogen en chiropractoren. Als reactie hierop heeft de wetgever nu voorgesteld als voorwaarde voor toepassing van de vrijstelling te stellen dat de medische dienstverlener een opleiding heeft afgerond die gericht is het verlenen van een dienst, waarvoor regels zijn gesteld bij of krachtens de Wet BIG (wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg).
Concreet zou dit tot gevolg hebben dat de huisarts niet langer btw-vrijgestelde diensten als chiropractor en osteopaat kan verrichten. Ook osteopaten en dergelijke dienstverleners zouden dan weer met de heffing van omzetbelasting worden geconfronteerd. Op het moment van het schrijven van dit artikel is door de Tweede Kamer een amendement aangenomen op grond waarvan de tweede voorgestelde inperking van de medische vrijstelling wordt uitgesteld. Hoe de definitieve regeling vanaf 1 januari 2008 zal luiden zal binnenkort duidelijk worden.
Nieuw BV-recht
Hoewel de ingangsdatum nog niet exact bekend is, zal naar verwachting op korte termijn het nieuwe BV-recht in werking treden. Kort samengevat treft u hieronder een korte samenvatting van de belangrijkste wijzigingen:
- Het minimumkapitaal van € 18.000 wordt afgeschaft;
- In plaats van de huidige kapitaalbeschermingsregels, komt er ingeval een dividenduitkering een liquiditeits- en balanstest. Bij de liquiditeitstest zal beoordeeld worden of na het uitkeren van dividend de vennootschap nog wel de opeisbare schulden kan blijven betalen. Bij de balanstest zal beoordeeld worden of door het uitkeren van dividend het eigen vermogen verminderd met de wettelijke en statutaire reserves niet negatief wordt.
- Als er meerdere aandeelhouders zijn, is het op dit moment niet mogelijk dat ieder zijn eigen bestuurder benoemt. In de nieuwe situatie kan in de statuten worden opgenomen dat dit wel mogelijk is.
- Er komt een mogelijkheid om stemrechtloze aandelen uit te geven. Om te voorkomen dat andere aandeelhouders de stemrechtloze aandeelhouders benadelen, mogen bepaalde besluiten tot statutenwijziging niet zonder de toestemming van de stemrechtloze aandeelhouders worden genomen.
De nieuwe personenvennootschap
De huidige personenvennootschappen (vennootschap onder firma (VOF), maatschap en commanditaire vennootschap (CV)) gaan verdwijnen en zullen vervangen worden door één nieuwe rechtsvorm, genaamd 'de vennootschap'. De eenmanszaak en de kapitaalvennootschap (BV en NV) blijven gewoon bestaan. De nieuwe vennootschap zal wel allerlei varianten kennen (waaronder de oude CV in een nieuw jasje). Op het moment van schrijven van dit artikel is de ingangsdatum van de nieuwe wetgeving nog niet bekend. De richtdatum was 1 januari 2008.
Omdat het, gezien de doelstelling van dit artikel, te ver gaat om diep op de nieuwe personenvennootschap in te gaan, onderstaand slechts een tweetal belangrijke veranderingen voor de praktijk:
- Het wordt voortaan mogelijk om als personenvennootschap te kiezen voor rechtspersoonlijkheid. Dit heeft als voordeel dat de vennootschap zelf overeenkomsten kan aangaan, in plaats van de afzonderlijke vennoten. Het tweede voordeel van rechtspersoonlijkheid is dat het toe- en uittreden van vennoten makkelijker wordt. De vermogensbestanddelen behoeven immers niet meer afzonderlijk geleverd te worden. Een derde voordeel van rechtspersoonlijkheid is dat de personenvennootschap met rechtspersoonlijkheid kan worden omgezet in een BV. Tot slot heeft het hebben van rechtspersoonlijkheid soms voordelen op het gebied van de overdrachtsbelasting. Voor het verkrijgen van rechtspersoonlijkheid is wel een notariële akte vereist. Het al dan niet kiezen voor rechtspersoonlijkheid staat volledig los van de aansprakelijkheid van de vennoten. Ook indien voor rechtspersoonlijkheid wordt gekozen, blijven de vennoten hoofdelijk aansprakelijk voor verplichtingen van de vennootschap. Kiezen voor rechtspersoonlijkheid staat ook los van de fiscale transparantie. Met andere woorden: ook de vennootschap met rechtspersoonlijkheid is niet zelfstandig belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Op dit punt verandert er dus niets.
- De wetswijziging heeft de grootste gevolgen voor de openbare maatschap, die in de nieuwe wetgeving automatisch wordt omgezet in een openbare vennootschap (de stille maatschap wordt automatisch een niet-openbare vennootschap. De openbare maatschap is altijd veel gebruikt door vrije beroepsuitoefenaren zoals accountants, advocaten, notarissen en (para)medici, waarbij alle maten voor een gelijk deel aansprakelijk zijn. Onder de nieuwe wetgeving is elke vennoot echter hoofdelijk aansprakelijk voor de totale schuldenlast aan derden. Een schuldeiser kan zich daardoor richten tot iedere vennoot voor het incasseren van de schuld, wat in de praktijk de vennoot met het grootste vermogen zal zijn. Accepteert u de nieuwe (en vaak zwaardere) regels voor de aansprakelijkheid, dan kunt u vanaf de ingangsdatum van de nieuwe wetgeving als 'openbare vennootschap' (OV) door het leven gaan. Zo niet, dan kunt u overwegende de maatschap voort te zetten als stille maatschap. Ook kunt u de maatschap voortzetten als openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid (OVR), met praktijk-BV's als vennoten. In deze vorm zijn alleen de BV's hoofdelijk aansprakelijk, maar niet de directeur-grootaandeelhouder in privé. Tot slot kunt u de maatschap opheffen en doorgaan als BV. Laat u hierover goed informeren door uw notaris en belastingadviseur.
Zie ook Alles over rechtsvormen
Wijzigingen voor particulieren
Verhoging eigenwoningforfait
Voordat u de hypotheekrente van uw inkomen aftrekt moet u eerst het eigenwoningforfait bij uw inkomen optellen. Deze bijtelling bedraagt 0,55% van de waarde van de woning en was gemaximeerd op € 9.150. Dit plafond gaat echter per 1 januari 2009 vervallen. Tevens wordt het percentage van de bijtelling voor woningen met een waarde boven € 1.000.000 verhoogd van 0,55% naar 2,35%.
In feite wordt met deze maatregel aftrek van hypotheekrente voor mensen met een kostbare villa beperkt. De eigenaar van een villa ter waarde van € 2.500.000 hoeft onder de oude wetgeving slechts € 9.150 bij zijn inkomen te tellen (alvorens de hypotheekrente in aftrek te kunnen brengen). Dat wordt onder de nieuwe wetgeving € 40.750.
Vanwege de grote consequenties van deze wetswijziging zal de verhoging van het eigenwoningforfait in zeven gelijke stappen worden doorgevoerd in de jaren 2010 tot en met 2016. In dat laatste jaar bedraagt het eigenwoningforfait dan 2,35%.
Aftrek ziektekosten
Een belangrijke wijziging is dat m.i.v. 1 januari 2009 de aftrek van ziektekosten vervalt. Voor chronische zieken en gehandicapten komt hiervoor een vervangende, veel beperktere regeling in de WMO (wet maatschappelijke ondersteuning) in de plaats. Vooruitlopend op deze wijziging, zijn vanaf het jaar 2008 de standaardpremie en de inkomensafhankelijke bijdragen voor de zorgverzekeringswet niet meer aftrekbaar. Als compensatie hiervoor wordt de drempel voor de aftrek in 2008 verlaagd van 11,5% naar 1,65%.
Dit artikel is geschreven door Gert Treurniet, die is verbonden aan de maatschap Rijkse & Partners Belastingadviseurs te Middelburg. Hij is tevens, samen met Jéan van Oorschot, initiatiefnemer van Colleges op Maat. Colleges op Maat organiseert cursussen op het gebied van accountancy en fiscaliteit. Hij zette op ons verzoek uiteen wat de nieuwe belastingwetgeving betekent voor ondernemers.
Zie ook
Belastingen