Belastingdienst verruilt wantrouwen door horizontaal toezicht

Door: Kluwer

Horizontaal toezicht is de nieuwe controleaanpak van de Belastingdienst. Geen controle mee die is gebaseerd op wantrouwen, maar op transparantie en vertrouwen tussen de Belastingdienst en de belastingplichtige of diens adviseur. Ook het mkb krijgt steeds meer te maken met deze nieuwe vorm van belastingcontrole.

In deze sfeer van vertrouwen communiceren de betrokken partijen over hun werkwijze, basisgegevens, uitgangspunten en verwerkingswijze. Dit betekent dat controle achteraf - met alle mogelijke consequenties - grotendeels verleden tijd is en slechts steekproefsgewijs plaatsvindt. Horizontaal toezicht en de daarbij behorende convenanten (vastlegging van de afspraken) zijn voor het mkb vooral ‘communicatieafspraken': hoe gaan we met elkaar om en wat mogen we van elkaar verwachten?

Pijnpunten

Adviseurs en bedrijven maken afspraken met de fiscus over mogelijke fiscale problemen of pijnpunten. Door meteen het gesprek aan te gaan, kan alles in een vroeg stadium beoordeeld worden en kunnen de nodige (werk)afspraken worden gemaakt. Zodra de aangiften in beeld komen, moet een en ander duidelijk zijn, ofwel moet de handelwijze bekend zijn.

In het verleden werden ingenomen standpunten veelal in de aangifte verwoord en kon er wel vijf tot zes jaar overheen gaan, voordat de gewenste fiscale zekerheid was bereikt. In het huidige snelle zakendoen is het van belang dat de fiscale positie van een organisatie op elk moment duidelijk is, of in ieder geval op korte termijn duidelijk kan worden.

Uitgangspunt bij de werkwijze in het mkb is dat de Belastingdienst meer wil samenwerken met de andere (keten)partijen, zoals fiscalisten en accountants. In plaats van zelf zaken (opnieuw) te onderzoeken en vast te stellen, zal men meer aansluiting zoeken bij reeds verrichte werkzaamheden. De adviseur zal openheid moeten geven over zijn werk- en handelwijze en ook de Belastingdienst zal zijn systemen en informatie transparant moeten maken voor de belastingplichtige en diens adviseur.

Steekproeven

De Belastingdienst zet dus in op een toezichtsysteem waarbij de kern bestaat uit vertrouwen en informatie. Het klassieke fysieke toezicht wordt alleen nog gebruikt om steekproefsgewijs vast te stellen of de basis van het vertrouwen terecht is. Op basis van steekproeven kan een grote populatie belastingplichtigen als goed worden bestempeld. Dit wordt metatoezicht genoemd.

In convenanten maakt men afspraken met intermediairs over werkwijzen en onderwerpen die grote groepen raken. Als de intermediairs die afspraken nakomen, weet de belastingplichtige waar hij of zij aan toe is. Blijkt echter dat een convenant-nalever zich niet aan de afspraken houdt, dan heeft die uiteraard een probleem. De Belastingdienst gaat er echter op voorhand vanuit dat de intermediairs de afspraken nakomen en dat men afwijkende gevallen direct meldt en bespreekbaar maakt, bijvoorbeeld voorafgaand aan de aangifte. Zo kan iedereen zijn beslissingen nog bijstellen.

Naïef

De vraag die veel critici stellen is waarom de Belastingdienst zo ‘naïef' is om een dergelijk toezichtsysteem inhet leven te roepen.
De kern van het antwoord is echter eenvoudig: het is vrijwel onmogelijk dat de Belastingdienst met het huidige personeelsbestand alles, maar dan ook alles controleert en ziet. De Belastingdienst constateert bovendien dat de samenleving van controles en kwaliteitssystemen aan elkaar hangt. Waarom dan niet proberen aan te sluiten bij dergelijke (kwaliteits)systemen? Neem als voorbeeld de accountantskantoren.
Bij het maken van de jaarrekening zijn deze gebonden aan strakke richtlijnen en regels en worden hier regelmatig op beoordeeld. De Belastingdienst kan nagaan of dergelijke systemen betrouwbaar zijn en op doorgebouwd kan worden, waardoor de eigen controlewerkzaamheden ingeperkt kunnen worden.

SRA belangrijke partner

Het is niet vreemd dat de Belastingdienst het SRA (Samenwerkende Registeraccountants en Accountants-Administratieconsulenten), als een belangrijke partner in het horizontaal toezicht is gaan zien. Het SRA vraagt
van zijn leden (accountants-advieskantoren) een hoog kwaliteitsniveau. De leden moeten, volgens de kwaliteitsstandaard, hun cliënten beoordelen en toetsen. Deze cliëntbeoordeling is onderdeel van het onafhankelijke reviewsysteem waarmee het betreffende kantoor beoordeeld wordt. Kortom, een sterke keten waarop de Belastingdienst nu verder gaat bouwen.

Breed convenant

Horizontaal toezicht komt binnen bereik van bijna vijftig procent van de mkb-bedrijven. Dat is het gevolg van een breed convenant dat de SRA heeft gesloten met de staatssecretaris van Financiën. Dat geeft de SRA en diens relaties de mogelijkheid voor de aangiften IB, VpB, btw en LH te gaan werken met horizontaal toezicht.

Ook BDO CampsObers Accountants & Adviseurs en de Belastingdienst hebben een convenant horizontaal toezicht ondertekend. Zij voeren een pilot uit om ervaring op te doen met werken volgens horizontaal toezicht.

[ Bron: Tijdschrift Administratie , Jan Zweekhorst, partner bij Govers accountants/adviseurs, bestuurslid SRA en voorzitter van de fiscale commissie SRA ]

Reageer Stuur door Print