Door: Kluwer
Vanaf 1 augustus 2006 is de nieuwe spelling van kracht. Op een totaal van ruim 100.000 woorden hebben een kleine duizend trefwoorden een verandering in de schrijfwijze ondergaan. Dat is veel. Verder zijn een aantal nieuwe woorden aan de woordenlijst toegevoegd, zoals: e-mailen, sms’en, gft-afval, antrax, dobermannpincher en writer’s block.
Nieuwe spelling per 1 augustus 2006
- Een aantal woorden hebben een tussen-n gekregen dan wel verloren.
Goed = paardenbloem Fout = paardebloem
Goed = paddenstoel Fout = paddestoel
Goed = kattenkruid Fout = kattekruid
Goed = ideeëloos Fout = ideeënloos
Goed = dronkenlap Fout = dronkelap
- De regels voor hoofdlettergebruik zijn gedeeltelijk veranderd.
Goed = btw-tarief Fout = BTW-tarief
Goed = freudiaans Fout = Freudiaans
Goed = Azteek Fout = azteek
Goed = Kelt Fout = kelt
- De aaneenschrijfregels zijn verfijnd.
Goed = zij-ingang Fout = zijingang
Goed = managing director Fout = managingdirector
Goed = tot stand komen Fout = totstandkomen
Goed = meester-kok Fout = meesterkok
Goed = privésfeer Fout = privé-sfeer
Goed = full colour Fout = fullcolour
Goed = eyeopener Fout = eye-opener
Goed = pullover Fout = pull over
Goed = e-mailen Fout = emailen
- Een aantal woorden worden anders geschreven
Goed = appel Fout = appèl
Goed = locatie Fout = lokatie
Toelichting op de wijzigingen
De volgende toelichting op de wijzigingen in het nieuwe ‘groene boekje’ oftewel de Woordenlijst Nederlandse taal is afkomstig van de site http://www.hetgroeneboekje.nl/:
- De verkleinvorm van een afkorting krijgt een apostrof.
Goed = sms’je
Fout = smsje of sms-je
- Woorden die niet alleen een meervoud op -n hebben maar ook een op -s krijgen geen tussen-n in samenstellingen.
Goed = gedachtegang
Fout = gedachtengang
- Veel woorden mag je zowel zonder als met tussen-s schrijven.
Goed = geluidhinder
Ook goed = geluidshinder
- Ingeburgerde afkortingen zoals lcd, btw en gft krijgen kleine letters en schrijf je zonder punten.
Goed = gft, lcd en btw
Fout = g.f.t., l.c.d. en b.t.w.
Fout = GFT, LCD en BTW
- Veelgebruikte Engelse woorden schrijf je aaneen.
Goed = accountmanager
Fout = account manager
- Een samengesteld woord schrijf je aaneen.
Goed = online
Fout = on line of on-line
- Samenstellingen uit drie delen schrijf je aaneen.
Goed = langetermijnplanning, vasteklantenkaart en publicrelationsmedewerker
Fout = lange termijn planning, lange-termijnplanning, vaste klanten kaart en vaste-klantenkaart, public relations medewerker, public-relationsmedewerker
Groene en Witte boekje
Sinds de vorige spellingwijziging tien jaar geleden was het zowel voor overheidsdiensten, het onderwijs, de uitgevers en de media gebruikelijk standaard het ‘Groene boekje’ te hanteren. Dit is de naam die vaak wordt gebruikt voor de Woordenlijst Nederlandse Taal.
Tal van toonaangevende media zijn nu echter in verzet gekomen tegen de nieuwe spelling. Hiertoe behoren de NOS, de Volkskrant, Trouw, NRC Handelsblad en Elsevier. Ze vinden de veranderingen verwarrend en onwerkbaar. Ook zijn ze er vooraf niet in gekend. Zij gaan zich daarom houden aan het alternatief waar het Genootschap Onze Taal mee komt: het Witte boekje.
Zo hanteert het Witte Boekje als schrijfwijze havo’er en vwo’er. Het Groene Boekje maakt het gecompliceerder. Volgens deze spelling moeten je vwo’er met een apostrof schrijven omdat het een afkorting is. Het woord havo-er moet je met een koppelteken schrijven omdat het niet alleen een afkorting is maar ook een letterwoord. Is het nog te volgen?
Nog een voorbeeld: volgens het Groene Boekje is het sovjet-communisme met een streepje en sovjetrepubliek zonder. Eerst hadden ze allebei een streepje.
Zelf kiezen
Je bepaalt zelf naar welke spelling jouw voorkeur uit gaat: het Witte boekje of het Groene boekje. Alleen de overheid en het onderwijs worden geacht de officiële spelling te gebruiken. En dan nog: er staat geen sanctie op als dat niet gebeurt. Wie geen ambtenaar, leraar of leerling is, hoeft deze officiële spelling niet te volgen.
Wees echter wel consequent: zorg dat het binnen jouw bedrijf duidelijk is welke spelling de norm is en zorg dat iedereen zich daaraan houdt. Het staat erg slordig als de mensen die jouw bedrijf vertegenwoordigen de woorden steeds anders schrijven.
Meer informatie over spelling
Op internet zijn veel websites te vinden die gaan over taal en spelling.
- http://www.onzetaal.nl/
Op deze website vind je actueel nieuws over taal. Daarnaast treft je honderden taaladviezen aan en een zeer uitgebreide verzameling hyperlinks naar websites over taal. Het genootschap Onze Taal heeft de alternatieve spelling volgens het ‘Witte boekje’ geïntroduceerd.
- http://www.taaluniversum.org/
Op deze site van de Nederlandse Taalunie vindt je informatie over - de naam zegt het al - taal. Het is wat meer wetenschappelijk en beleidsmatig opgezet dan de site van ‘Onze Taal’.
- http://www.woordenlijst.org/
Hier vind je de Woordenlijst Nederlandse taal volgens de officiële spelling van 2005 (die per 1 augustus 2006 van kracht is).
Op deze site van de Nederlandse Taalunie kun je makkelijk en snel de juiste spelling checken. Tik eenvoudig het woord in, en je ziet hoe het in het groene boekje staat. Of wat het eigenlijk zou moeten wezen.
- http://www.taaladvies.net/
In Taaladvies vind je een antwoord op vele concrete vragen over taal en spelling. Je kunt gebruikmaken van een grote databank met taal- en spellingkwesties. Daarnaast biedt de site een overzicht van organisaties die zich met taaladvies of taalnormen bezighouden en een uitgebreide lijst van naslagwerken op het gebied van taal en spelling.
- http://www.wittespelling.nl/
Hier vind je informatie over de alternatieve witte spelling.
- http://www.hetgroeneboekje.nl/
Hier zie je hoe je het groene boekje kunt bestellen.
- http://www.vandale.nl/.
Op deze site vind je een gratis online Nederlands woordenboek, taalpuzzels en veel praktische informatie.
- http://oase.uci.kun.nl/~ans/
Heb je grammaticale vragen? Raadpleeg dan de E-ANS op internet. Dat is de elektronische versie van de tweede, herziene editie van de Algemene Nederlandse Spraakkunst (kortweg: de ANS), die in 1997 verschenen is.
Taaladvies op maat
Heb je een concrete taalvraag over het Nederlands? Bijvoorbeeld over spelling, grammatica of woordgebruik? Dan kun je ook terecht bij de taaladviseurs van de Nederlandse Taalunie. Je kunt je vraag per internet stellen: http://taaladvies.net/vraag/. Deze dienst is gratis.
Je kunt de vraag ook telefonisch aan de taaladviesdienst voorleggen. De adviseurs van de Taaladviesdienst zijn iedere werkdag van 10.00 tot 13.00 uur te bereiken op telefoonnummer (0900) 345 45 85 (€ 0,70 per minuut).
Heb je een concrete taalvraag over het Nederlands? Bijvoorbeeld over spelling, grammatica of woordgebruik? Dan kun je ook terecht bij de taaladviseurs van de Nederlandse Taalunie. Je kunt je vraag per internet stellen: . Deze dienst is gratis.Je kunt jouw vraag ook telefonisch aan de taaladviesdienst voorleggen. De adviseurs van de Taaladviesdienst zijn iedere werkdag van 10.00 tot 13.00 uur te bereiken op telefoonnummer (0900) 345 45 85 (€ 0,70 per minuut).