Door: Kluwer
Onder voorwaarden kan iemand een beroep doen op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). Het Bbz kent verschillende mogelijkheden van bijstandsverlening aan starters en zelfstandigen (ZZP'ers) in uiteenlopende situaties. Zoals een tijdelijke dip.
Het duurt vaak lang, macimaal dertien weken, voordat de gemeente de uitkering toekent. Staatssecretaros Kleinsma van Sociale Zaken heeft de Kamer in januari toegezegd dat zij gemeenten gaat aansporen eerder over de brug te komen.
Zelfstandigen kunnen in verschillende omstandigheden een beroep doen op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). Het gaat om:
- startende zelfstandigen;
- gevestigde zelfstandigen in tijdelijke financiële problemen.
Daarnaast kan via het Bbz bijstand worden verleend aan:
- oudere zelfstandigen (ouder dan 55) met een niet-levensvatbaar bedrijf;
- zelfstandigen die hun bedrijf willen beëindigen.
Starters vanuit bijstand en zelfstandigen in tijdelijke financiële problemen kunnen aanspraak maken op een Bbz-uitkering als:
- het bedrijf na de bijstandsverlening levensvatbaar is. Dat wil zeggen dat het inkomen uit het bedrijf, eventueel aangevuld met andere inkomsten, voldoende oplevert voor de zelfstandige en zijn gezin en voor de instandhouding van het bedrijf;
- de zelfstandige aan eventuele vestigingseisen voldoet;
- de zelftsandige minimaal 1225 uur per jaar in zijn bedrijf werkt oftewel gemiddeld 23,5 uur per week; en
- hulp via een bank of een borgstellingsfonds niet (meer) mogelijk is.
Eigen vermogen
Vermogen staat een Bbz-uitkering in principe niet in de weg. Maar de Gemeentelijke Sociale Dienst past geen Bbz toe als de zelfstandige dankzij eigen vermogen een lening bij een bank kan afsluiten. Als het vermogen een bepaalde grens te boven gaat, verstrekt de Sociale Dienst de bijstand op grond van het Bbz als lening. Tot een eigen vermogen van € 38.701 is bijstand mogelijk als uitkering. Bij een eigen vermogen van meer dan € 162.641 bestaat de bijstand altijd uit een lening. Tussen deze beide grenzen kan de Sociale Dienst een uitkering verstrekken, als het eigen vermogen minder is dan dertig procent van het totale vermogen. Het totale vermogen omvat alle bezittingen.
Is de zelfstandige ouder dan 55 jaar, dan geldt voor hem een vermogensgrens van € 113.849. Onder dit bedrag is bijstand mogelijk als uitkering. Boven de grens van € 113.849 heeft de bijstand de vorm van een lening.
Aanvraag Bbz-uitkering
Aanvraagformulieren voor bijstandsverlening op grond van het Bbz zijn verkrijgbaar bij de Sociale Dienst in elke gemeente. Daar kan de zelfstandige ook de aanvraag indienen. Wanneer de zelfstandige het niet eens is met de beslissing van de gemeente, dan kan de aanvrager binnen zes weken bij de gemeente bezwaar maken. De beslissing is vatbaar voor beroep bij de rechtbank en bij de Centrale Raad van Beroep.
Bijstand voor starters
Het Bbz kent verschillende mogelijkheden van bijstandsverlening voor mensen met een bijstands- of een werkloosheidsuitkering, die een bedrijf willen beginnen. Beschikt de starter al over een ondernemingsplan, waaruit blijkt dat het nieuwe bedrijf 'levensvatbaar' is, dan staan de volgende mogelijkheden open:
Periodieke uitkering
De startende ondernemer kan gedurende maximaal 36 maanden aanspraak maken op aanvullende inkomensondersteuning, als het inkomen uit het eigen bedrijf beneden het bijstandsniveau ligt. Na die periode kan de starter verlenging krijgen als hij vanwege medische of sociale redenen niet volledig het bedrijf kan uitoefenen. De aanvullende uitkering ontvangt de starter in eerste instantie als een renteloze lening. Als het inkomen over het voorafgaande jaar bekend is, bepaalt de gemeente aan de hand daarvan of de starter een deel van de lening moet terugbetalen.
Bedrijfskapitaal
Aan een startende ondernemer kan de Gemeentelijke Sociale Dienst een bedrijfskapitaal verstrekken van € 31.113 als rentedragende lening. Het genoemde bedrag geldt per 1 januari 2005.
Vergoeding begeleidingskosten
Als het bedrijf eenmaal van de grond is, is deskundige begeleiding vaak gewenst. In het eerste jaar na de start kan de gemeente een bedrag voor deze begeleidingskosten beschikbaar stellen.
Bijstand voor gevestigde zelfstandigen
De belangrijkste vormen van bijstandsverlening aan gevestigde zelfstandigen zijn:
Periodieke uitkering
Gevestigde zelfstandigen, die niet in hun levensonderhoud kunnen voorzien vanwege tijdelijke inkomensproblemen, kunnen een periodieke uitkering ontvangen. Het Bbz vult het inkomen aan tot de bijstandsnorm. Gevestigde ondernemers kunnen gedurende maximaal 12 maanden aanspraak maken op een periodieke uitkering. De Sociale Dienst kan deze uitkering met maximaal 24 maanden verlengen, als de zelfstandige vanwege externe omstandigheden langer behoefte heeft aan financiële ondersteuning. In principe bestaat de uitkering uit een renteloze lening. Als het inkomen over het voorafgaande jaar bekend is, stelt de gemeente vast of de zelfstandige een deel van de lening moet terugbetalen.
Bedrijfskapitaal
Als het voortbestaan van een levensvatbaar bedrijf gevaar loopt, kan de zelfstandige dringend behoefte hebben aan bedrijfskapitaal. Dankzij het Bbz kan de zelfstandige dat krijgen als rentedragende lening. Het maximumbedrag is € 168.995. De rente volgt het niveau van de banken. De lening moet de zelfstandige in tien jaar terugbetalen. Heeft de zelfstandige een laag inkomen in het jaar dat hij een aanvraag voor bedrijfskapitaal doet of in het daaraan voorafgaande jaar, dan kan de Gemeentelijke Sociale Dienst een deel van het benodigde bedrijfskapitaal als uitkering verstrekken. Bij een mager inkomen in de twee volgende jaren kan de Sociale Dienst de rente over die jaren geheel of gedeeltelijk kwijtschelden.
Borgstelling
Wil de zelfstandige een aanvraag doen voor bedrijfskapitaal, dan kan de gemeente zich borg stellen voor een lening, die de bank van de zelfstandige verstrekt.
Niet-levensvatbaarheid of beëindiging
Als het bedrijf niet levensvatbaar is, kan de zelfstandige tot zijn 65e een aanvulling op zijn inkomen krijgen onder de volgende voorwaarden:
- De zelfstandige is 55 jaar of ouder.
- Wanneer het inkomen uit bedrijf of beroep beneden de bijstandsnorm blijft.
- Als de zelfstandige voorafgaand aan de aanvraag minstens 10 jaar achter elkaar een bedrijf of zelfstandig beroep heeft uitgeoefend.
- Wanneer het bruto-inkomen uit de onderneming gemiddeld € 6.447 per boekjaar bedraagt.
Is de zelfstandige genoodzaakt het bedrijf te beëindigen? Dan kan hij maximaal twaalf maanden een aanvullende periodieke uitkering krijgen. Hij moet dan wel minimaal 1225 uur per jaar in het eigen bedrijf werken en geen hulp (meer) krijgen van een bank of een fonds. Onder voorwaarden is een verlenging met nog eens twaalf maanden desgevraagd mogelijk. Deze uitkering is bedoeld om te voorzien in de kosten voor levensonderhoud. Voorwaarden zijn dat het bedrijf niet levensvatbaar is en daarom wordt beëindigd. Het beëindigen van het bedrijf dient binnen de betreffende periode plaats te vinden.
[ Bron: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ]