Deblokkeringsmogelijkheden van het spaarloon

Door: Kluwer

De werknemer moet het via de spaarloonregeling fiscaalvriendelijk gespaarde bedrag minimaal 48 maanden vastzetten op een speciale spaarrekening: blokkeren. Dit is ook het door de overheid beoogde doel met de spaarloonregeling: het vormen van duurzaam bezit onder werknemers.

Maar duurzaam bezit kan ook op een andere met andere manier worden behaald. Te denken valt aan het kopen van een eigen huis of het afsluiten van een kapitaalverzekering voor de oude dag. Om deze reden heeft de wetgever een aantal bestedingen goedgekeurd waarvoor het geblokkeerde spaartegoed tussentijds mag worden opgenomen, zonder dat alsnog belasting en premies moeten worden betaald. Deze deblokkeringsmogelijkheden zijn in de wet beperkt tot:

• het betalen van (een deel van) de koopsom bij de aankoop van een eigen woning;
• het betalen van premies voor een lijfrenteverzekering waarvoor in de Wet op de inkomstenbelasting is gesteld dat de premies voor de betreffende lijfrenteverzekering aftrekbaar zijn van het inkomen;
• het betalen van premies voor een levensverzekering;
• het kopen van effecten;
• het vrijwillig betalen van extra pensioenpremies;
• het starten van een eigen bedrijf;
• het opnemen van onbetaald verlof;
• het betalen van een studie (zowel studie om 'hogerop te komen' als studie om 'bij te blijven in het huidige vak');
• het betalen van de kosten van kinderopvang;
• het betalen van de kosten van een EVC-procedure (sinds 2007).

Al deze deblokkeringsmogelijkheden worden hieronder uitgebreid behandeld.

De spaarregeling mag minder deblokkeringsmogelijkheden bevatten dan wettelijk is toegestaan. Het is niet mogelijk dat een werknemer zijn spaargeld deblokkeert in strijd met het reglement, bijvoorbeeld voor de start van een eigen onderneming terwijl deze deblokkeringsmogelijkheid niet in het reglement is opgenomen. Gebeurt dat wel, dan worden de gespaarde gelden op de normale wijze in de loonheffingen betrokken. Het is evenmin mogelijk om in het reglement op te nemen dat als de werknemer zijn spaargeld deblokkeert voor een niet erkend doel, bijvoorbeeld de aankoop van een wasmachine, dat de werkgever dan alsnog op de normale wijze de loonheffingen op het gedeblokkeerde geld inhoudt. Een spaarregeling waarin een dergelijke bepaling is opgenomen, is geen spaarregeling.

1 september 2005 voortijdige deblokkering
Het is de afgelopen jaren al twee keer voorgekomen dat het kabinet besloot om voortijdig (een deel van) het spaarloon vrij te laten vallen, in de hoop dat dit wordt uitgegeven waarmee de economie een impuls krijgt. Dat was begin 2003 en medio 2005. Eind 2005 hoefde dan ook alleen nog maar het spaarloon over 2005 gedeblokkeerd te staan, tenzij dit al voor een geoorloofd deblokkeringsdoel is gebruikt (zie hieronder allemaal).

Aankoop eigen woning
Spaargeld op een geblokkeerde spaarrekening mag te allen tijde worden aangewend voor de betaling van (een deel van) de koopsom van een eigen woning, inclusief grond, garage of schuur. Onder de aankoop van een eigen woning valt ook de aankoop van een appartement (lidmaatschap van een coöperatieve flatvereniging) of een woonboot, mits de aankoop maar een object betreft dat als hoofdverblijf gaat fungeren. Het mag dus niet gaan om een tweede woning of een stacaravan. Aankoop van een garage of een extra stuk grond met het spaargeld op een later tijdstip dan de aankoop van de woning, is ook niet toegestaan.
De werknemer mag het spaargeld ook opnemen als de echtgeno(o)t(e) of partner met wie duurzaam een gemeenschappelijke huishouding wordt gevoerd, de woning koopt. Zie Partners voor het begrip partner met wie duurzaam een huishouding wordt gevoerd.
Let op: De opname van spaargeld voor de aankoop van de eigen woning, kan tot zes maanden na het moment van de aankoop. Bij een langer tijdsverloop dan zes maanden zal de werknemer het verband tussen de deblokkering en de verwerving van de eigen woning aannemelijk moeten maken.
Onder koopsom van de woning worden ook verstaan de bijkomende kosten, zoals makelaarskosten en overdrachtsbelasting.

Lijfrente
De deblokkeringsmogelijkheid geldt voor de betaling van de premies voor bepaalde lijfrenteverzekeringen. Dit zijn de lijfrenteverzekeringen die voornamelijk bedoeld zijn als oudedagsvoorziening, namelijk:

• nabestaandenlijfrente; deze lijfrente geeft extra inkomen bovenop het weduwen- en/of wezenpensioen aan de nabestaande echtgenote, partner of kind van de overleden werknemer;
• oudedagslijfrente; deze lijfrente geeft extra inkomen op de oude dag tot overlijden;
• tijdelijke oudedagslijfrente; deze lijfrente geeft extra inkomen op de oude dag voor een tijdelijke periode;
• lijfrenten voor meerderjarige invalide kinderen.

De in de opsomming genoemde termijnen van lijfrenten mogen niet eerder tot uitkering komen dan in het vijfde jaar nadat de premies zijn betaald. De lijfrentepolis mag niet worden verpand, dat wil zeggen, dat de polis niet als zekerheid mag worden gegeven voor bijvoorbeeld de verkrijging van een banklening. Zou de polis wel mogen worden verpand, dan kan de werknemer de regeling makkelijk frustreren. De polis verpandt hij dan aan de bank ter verkrijging van een banklening. Met de lening koopt hij zijn lievelingsauto of maakt hij zijn droomreis. Met de latere uitkeringen uit de lijfrentepolis lost hij vervolgens de banklening af. Zo heeft de werknemer dan toch kunnen beschikken over spaargeld voor een doel waarvoor het volgens de wetgever niet bedoeld is.
Verder is het belangrijk om te melden dat de premies verschuldigd moeten zijn door de werknemer zelf. Het mag niet gaan om bijvoorbeeld door zijn partner verschuldigde bedragen.
Overigens is het voor een geldige deblokkering van het spaarloon voor de betaling van lijfrentepremies niet vereist dat de premies aftrekbaar zijn voor de inkomstenbelasting; dat is dus niet relevant.

Levensverzekering
Het spaargeld mag worden aangewend voor de betaling van premies of een koopsom voor een kapitaalverzekering, mits de verzekering een zogenoemde gemengde levensverzekering is. Dit is een verzekering die zowel tot uitkering komt bij in leven zijn op een bepaald moment als bij eventueel voortijdig overlijden.

Voorbeeld
A sluit een kapitaalverzekering af tegen betaling van € 600 per jaar. De verzekering keert een bedrag van € 15.000 uit wanneer A 65 jaar wordt of bij eventueel eerder overlijden. A mag voor de betaling van de jaarlijkse premie zijn geblokkeerde spaarsaldo gebruiken. Het betreft een gemengde verzekering, want de verzekering keert zowel een bedrag uit bij overlijden als bij in leven zijn op de 65-jarige leeftijd.
B sluit een kapitaalverzekering af tegen betaling van € 550 per jaar. De verzekering keert een bedrag van € 20.000 uit bij A's overlijden. A mag voor de betaling van de jaarlijkse premie niet zijn geblokkeerde spaarsaldo gebruiken. Het betreft geen gemengde verzekering, want de verzekering komt alleen tot uitkering bij overlijden.

Een andere voorwaarde om het spaargeld te kunnen deblokkeren is, dat de polis niet als zekerheid mag worden gegeven.

Effecten
De werknemer kan het spaartegoed gebruiken om effecten te kopen, zoals aandelen, winstbewijzen, obligaties en dergelijke. Niet alleen de aankoop van effecten ten laste van de spaarrekening, maar ook de bewaring van de effecten gebeurt door de werkgever of door een aangewezen instelling, bijvoorbeeld de bank waar de spaarrekening wordt aangehouden.
De gekochte effecten mogen door de werknemer niet als zekerheid worden gegeven, zie ook Lijfrente . Wel mogen de effecten binnen de blokkeringstermijn worden verkocht en mag de verkoopopbrengst worden herbelegd in andere effecten. Wordt de verkoopopbrengst niet herbelegd, dan hoeft alleen het oorspronkelijke aankoopbedrag (dus het bedrag dat oorspronkelijk van de spaarrekening is opgenomen voor de aankoop van effecten) van de effecten te worden teruggestort op de geblokkeerde spaarrekening voor zolang de blokkeringstermijn nog voortduurt. Eventuele verkoopwinst hoeft dus niet te worden teruggestort naar de geblokkeerde spaarrekening; deze mag de werknemer behouden. Een koersverlies hoeft niet te worden aangevuld.

Voorbeeld
A koopt van zijn spaarsaldo 10 aandelen BV X voor in totaal € 500. Hij verkoopt de aandelen na een jaar voor € 750. A moet € 500 op zijn spaarrekening zetten voor zolang de blokkeringstermijn nog duurt. De € 250 koerswinst mag hij laten overmaken naar zijn privérekening.

Stel dat A na een half jaar, in paniek door een enorme koersval, zijn aandelen voor € 400 verkoopt. A moet dan deze € 400 op zijn spaarrekening zetten voor zolang de blokkeringstermijn nog duurt. Hij hoeft het koersverlies van € 100 niet aan te vullen vanuit zijn privévermogen.

Extra pensioen
Mocht de pensioenregeling van de werkgever de mogelijkheid bieden om de pensioenvoorziening op vrijwillige basis voor de oude dag uit te breiden, dan mag voor de betaling van de betreffende premies het spaargeld op de spaarloonrekening worden benut. De werknemer kan zo bijvoorbeeld voor een hoger ouderdomspensioen of nabestaandenpensioen zorgen. In wezen komt deze deblokkeringsmogelijkheid uit op hetzelfde resultaat als bij het afsluiten van een lijfrente

Start eigen bedrijf
De werknemer die een eigen bedrijf begint, kan voor de financiering van het startkapitaal, het saldo van zijn spaarloonrekening gebruiken. Dit kan tot zes maanden na aanvang van de start van het eigen bedrijf. De werknemer moet de aanvang van een eigen bedrijf aantonen aan de hand van een verklaring van de Belastingdienst. Hierin staat dat de Belastingdienst erkent dat hij of zij een eigen bedrijf is gestart. Voor het aanvragen van deze verklaring, heeft de Belastingdienst een standaardformulier ontwikkeld, dat de werknemer bij de Belastingdienst kan aanvragen.
Let op: Aan deze verklaring kan de werknemer niet het recht ontlenen dat hij ook daadwerkelijk een fiscale ondernemer is; dus geen garantie dat hij in aanmerking komt voor de ondernemersfaciliteiten zoals de ondernemersaftrek. De verklaring bevestigt slechts dat de werknemer het geld van de spaarloonrekening mag opnemen.

Onbetaald verlof
Het is mogelijk om het spaargeld van de spaarloonrekeningen op te nemen om de financiële klappen van (gedeeltelijk) onbetaald verlof te compenseren. Te denken valt hier aan onbetaald ouderschapsverlof, studie-, zorg- of sabbatsverlof. Maximaal mag 50% van het missende brutoloon worden opgenomen. Waarom nu 50%. Omdat het werkelijke financiële gemis, het nettoloon, behorende bij het niet-genoten brutoloon is. Dit nettobedrag is gemakshalve op 50% van het betreffende brutoloon gezet. De opname kan worden gedaan tot 6 maanden na het verlof.

Studie
Het geld op een spaarloonrekening mag worden gedeblokkeerd om studiekosten te betalen. Dit kan zowel voor kosten van een studie om 'hogerop te komen' als voor een studie om 'bij te blijven in het huidige vak'. Zo kunnen cursussen, congressen en studiereizen met het geblokkeerde spaargeld worden betaald. Ook kan maximaal € 0,19 worden opgenomen voor iedere kilometer die hij voor de studie moet reizen. De kosten van werk- of studeerruimte kunnen echter niet worden gedekt door de spaarloonrekening. De aanschaf van een bureaustoel, een goede bureaulamp of een tweede telefoon voor op de studeerkamer met het geld van de spaarloonrekening, kan dus niet. Evenmin is het mogelijk om met het spaarloon een studieschuld c.q. lening af te lossen.

Kinderopvang
Vanaf 2005 kan de werknemer zijn spaarloon deblokkeren voor het betalen van een deel van de kosten van kinderopvang. Maximaal mag de werknemer een bedrag ter grootte van 1/6 deel van de aan hem of zijn partner in rekening gebrachte kosten vroegtijdig van zijn spaarloonrekening halen . Het is hierbij geen probleem als de werkgever alle kosten rechtstreeks voldoet, onder inhouding van het werknemersdeel van het loon.

EVC-procedure
De werknemer kan zijn spaarloontegoed deblokkeren voor uitgaven aan een EVC-procedure. EVC staat voor 'Erkenning van elders Verworven Competenties'. Doel van een EVC- procedure is het vaststellen welke kennis en vaardigheden iemand al heeft ontwikkeld in een baan, opleiding of daarbuiten. Vervolgens wordt aangegeven wat hij/zij nog moet bijleren om een bepaald diploma te krijgen. Het kan betekenen dat bijvoorbeeld maar een deel van de opleiding hoeft te worden gevolgd om het diploma te behalen. Maar mogelijk wordt al aan alle eisen voor het diploma voldaan. Voor iemand die dus niet in het bezit is van een juist diploma, maar wel de nodige ervaring heeft, is een EVC-procedure bijna altijd de moeite waard. EVC kan de loopbaanmogelijkheden vergroten en/of opleidingstijd besparen. EVC wordt veel gebruikt in branches waar een tekort aan personeel is, zoals bijvoorbeeld de zorg en het onderwijs. Het is o.a. geschikt voor mensen die willen omscholen of herintreden. Inmiddels is EVC in vrijwel alle branches een bekend begrip. 

Hoe wordt gedeblokkeerd?
Als de werknemer geld van de spaarrekening wil opnemen voor één of meer van de geoorloofde bestedingsmogelijkheden, dan kan hij degene die de spaarrekeningen beheert (de werkgever of de bank) schriftelijk verzoeken het spaargeld aan hem over te maken. Veelal zal de bank erop toezien, dat de spaargelden slechts worden gedeblokkeerd voor een erkend bestedingsdoel. Daarom zal de werknemer moeten bewijzen dat de deblokkering geoorloofd is door bij het verzoek bijvoorbeeld de polis van de kapitaalsverzekering, de factuur van de kinderopvang of het koopcontract van de woning mee te zenden. Deze bescheiden moet de werkgever uiteraard ook bewaren voor een eventuele controle van de Belastingdienst. De werkgever moet immers kunnen aantonen dat voor een geoorloofd doel belasting- en premievrij is gedeblokkeerd. Mocht de bank deze bescheiden bewaren, vraag deze dan op bij een naderende controle.

Let op
Of de werknemer deblokkeert voor een wel of niet erkend doel, is en blijft de verantwoordelijkheid van de werkgever. Ook als het beheer is uitbesteed aan een bank. Bij een belastingcontrole wordt verwacht dat de werkgever alle bescheiden in huis heeft waaruit blijkt dat de deblokkeringen door de werknemers geoorloofd zijn.

Reageer Stuur door Print