Door: Kluwer
De keuze voor de juiste rechtsvorm is afhankelijk van de persoonlijke situatie van de ondernemer. Start hij alleen of gaat hij samenwerken? Wat wordt er bij samenwerking ingebracht: arbeid, goederen, goodwill of geld? Hoe zit het met het privé-vermogen en belastingen? Is de eenmaal gekozen rechtsvorm wel zo gunstig of moet een andere rechtsvorm worden gekozen? Voor alle rechtsvormen zie Bedrijf oprichten: kies een rechtsvorm. Hier komt aan de orde de vennootschap onder firma (VOF).
De vennootschap onder firma (VOF) is een openbare maatschap die een bedrijf uitoefent. Deze maatschapsvorm ontstaat door het totstandkomen van de maatschapsovereenkomst/vennootschapscontract tussen de oprichters. Een notariële akte is niet vereist.
Afgescheiden vermogen
Bij de VOF wordt onderscheid gemaakt tussen het vennootschapsvermogen en de privé-vermogens van de firmanten. Het vennootschapsvermogen bestaat bij het begin van de VOF uit het door de oprichters/firmanten bijeen gebrachte vermogen (inbreng). Dit vermogen kan later aangroeien door gemaakte winsten of verhoging van de inbreng. Het vennootschapsvermogen noemt men ook wel het afgescheiden vermogen van de VOF.
Wat betreft het bestaan van het afgescheiden vermogen lijkt de VOF op een rechtspersoon, zoals de BV. In beginsel kunnen privé-schuldeisers van de firmanten zich niet verhalen op het vennootschapsvermogen. Dit afgescheiden vermogen is primair bedoeld voor de zakelijke schuldeisers. Alleen zij kunnen het vennootschappelijk vermogen aantasten.
Bevoegdheid van de vennoten
Anders dan bij de maatschap, waar voor bevoegde vertegenwoordiging door een der maten volmacht van de overige maten vereist is, is iedere vennoot - in beginsel - bevoegd namens de VOF te handelen. De wet geeft drie uitzonderingen:
- wanneer de vennoot van vertegenwoordigingsbevoegdheid is uitgesloten (in de vennootschapsakte),
- wanneer de verrichte handeling niet valt binnen het doel van de vennootschap of
- wanneer het een handeling betreft waartoe de vennoot volgens de overeenkomst onbevoegd is.
Opmerking verdient het volgende. Zolang de VOF niet als zodanig in het handelsregister is ingeschreven, wordt zij ten aanzien van derden aangemerkt als algemeen voor alle zaken, aangegaan voor onbepaalde tijd en geen der vennoten uitsluitende van vertegenwoordigingsbevoegdheid. De adviseur moet er dan ook op toezien dat het samenwerkingsverband op de juiste wijze wordt ingeschreven.
VOF en aansprakelijkheid
De Vof is geen rechtspersoon. Bij de VOF is ieder van de vennoten hoofdelijk en persoonlijk aansprakelijk voor het geheel van alle vennootschapsschulden. Dit is dus anders dan bij een maatschap, waarin iedere maat voor een gelijk deel aansprakelijk is voor een maatschapsschuld.
Belastingen
Elke vennoot die aan de eisen voor ondernemerschap voldoet, geldt voor de inkomstenbelasting als ondernemer. Hij kan gebruikmaken van de speciale regelingen voor ondernemers, mits hij voldoet aan het urencriterium. Voor de btw is de VOF als geheel ondernemer. Als bijvoorbeeld drie vennoten samen een VOF vormen, zijn zij alle drie ondernemer voor de inkomstenbelasting, maar voor de btw is de VOF als geheel ondernemer. Als een vennoot namens de VOF personeel in dienst neemt, krijgt de VOF te maken met loonheffing en premies werknemersverzekeringen.
Een modelcontract voor een VOF staat in de bijlage.