Door: Kluwer
Plannen voor de herinrichting van een winkelgebied of de revitalisering van een bedrijventerrein moeten ook betaald kunnen worden. Gemeenten kijken daarbij vaker en nadrukkelijker naar het bedrijfsleven en verwachten van hen een steeds grotere financiële bijdrage in de vorm van baatbelasting. Verderop op in dit artikel een checklist als u bezwaar wilt maken tegen de baatbelasting.
Gemeenten kunnen baatbelasting heffen om de kosten die zij maken voor het realiseren van voorzieningen te verhalen op de onroerende zaken(= zakelijk gerechtigden /eigenaren) die daarbij baat (= voordeel) hebben. Deze mogelijkheid is geregeld in artikel 222 van de Gemeentewet.
Baatbelasting
In gemeenten kunnen en worden plannen gemaakt die gericht zijn op de herinrichting van een winkelgebied of de revitalisering van een bedrijventerrein. Met deze plannen komt veelal ook de vraag aan de orde wie de realisering gaat betalen. Gemeenten kijken daarbij vaker en nadrukkelijker naar het bedrijfsleven en verwachten van hen een steeds grotere financiële bijdrage.
Baatbelasting hoe geregeld
De mogelijkheid om baatbelasting te heffen is geregeld in artikel 222 van de Gemeentewet. In dit artikel staat dat gemeenten baatbelasting kunnen heffen om de kosten die zij maken voor het realiseren van voorzieningen te verhalen op de onroerende zaken(= zakelijk gerechtigden /eigenaren) die daarbij baat (= voordeel) hebben.
Baatbelasting voor onroerende zaken
Het gaat erom of een onroerende zaak baat heeft bij de te realiseren voorzieningen en niet het bedrijf dat hierin is gevestigd. Of een onroerende zaak baat heeft bij een voorziening is mede afhankelijk van de functie die in het pand is toegestaan. (bijvoorbeeld een winkelbestemming in een winkelgebied)
Baatbelasting is een doelbelasting
De ontvangsten van baatbelasting moeten aan het omschreven doel worden besteed. De hoogte daarvan moet op de kosten van het te realiseren doel zijn afgestemd. Winst is niet toegestaan. Het doel mag dus alleen zijn het geheel of gedeeltelijk terug krijgen van de kosten van voorzieningen die door of met medewerking van de gemeente in een bepaald gebied gerealiseerd worden. Duidelijk is dat alleen de onroerende zaken binnen dat gebied daarvan profijt hebben.
Welke kosten mogen verhaald worden
- kosten voor het realiseren van één of meerdere voorzieningen.
- voorzieningen die met medewerking van de gemeente gerealiseerd zijn.
- voorzieningen waarbij onroerende zaken baat hebben.
- voorzieningen in een bepaald gebied van de gemeente waarbij onroerende zaken baat hebben.
Welk deel van de kosten mag verhaald worden
Het is aan de gemeente om te bepalen welk deel van de kosten door de onroerende zaken die gebaat zijn moeten worden betaald. In de wet zijn geen criteria opgenomen. Dit betekent dat de gemeenten deze moeten bepalen op grond redelijkheid en billijkheid.
Wie kunnen belastingplichtig zijn
Alleen die onroerende zaken die gebaat zijn bij de voorzieningen kunnen een baatbelastingheffing opgelegd worden. Dat zijn de zakelijk gerechtigden ofwel de eigenaren niet de huurders. De gemeente is verplicht een datum te noemen waarop bepaald wordt of een onroerend goed wel of niet gebaat is bij een voorziening.
Wie is gebaat
De betrokkenheid van het bedrijfsleven bij de ontwikkeling van inrichtingsplannen voor winkelcentra is een andere dan die bij revitaliseringsplannen voor een bedrijventerrein. Gaat het om plannen voor een bedrijventerrein dan is er sprake van directe betrokkenheid van het bedrijfsleven. Zij vormen de doelgroep.
Betreft het plannen voor een winkelcentrum dan moet onderscheid gemaakt worden in de rol die de ondernemers spelen. Eigenaren, ondernemers (huurders) en consumenten hebben belangen bij een goed functionerend winkelcentrum.
Gemeenten en betrokkenen moeten hiermee terdege rekening houden bij de bepaling van het primaire doel van de plannen en wie daarbij voordeel hebben. Met name als het gaat om investeringen in het centrum van een kern is het de vraag of alleen de zakelijk gerechtigden in dat centrum profiteren.
Betalingsmogelijkheden
Er zijn twee mogelijkheden om de betaling te voldoen. De eigenaar heeft de keuze tussen:
- op basis van een overeenkomst met de gemeente (meestal een financieel voordeel),
- op basis van een aanslag baatbelasting
Uitgangspunt van betaling van baatbelasting vormt de betaling ineens. De wet biedt echter aan belastingplichtigen de mogelijkheid om de belasting over een periode van maximaal dertig jaar te betalen. Aan deze gespreide betaling mag de gemeente regels verbinden. Deze moeten vooraf worden vastgesteld.
Omslagmethoden/verdeelsleutel
De financiële bijdrage die moet worden opgebracht moet worden omgeslagen over de afzonderlijke objecten ofwel panden. Bij de keuze van de omslagmethode zijn de volgende aspecten van belang:
- hebben alle panden in het betrokken gebied in gelijke mate voordeel bij de voorzieningen
- verschillen kunnen veroorzaakt worden door ligging, bestemmingsplanmogelijkheden,
- omvang pand (breedte, diepte) en onbenutte bebouwingsmogelijkheden. De gemeente moet kiezen voor een eenduidige methode die rechtvaardig is toe te passen. Volgens de belastingrechter kan een gemeente kiezen uit drie verdeelsleutels:
- een vast bedrag
- de grenslengte van het pand aan een heringerichte straat
- oppervlakte van het pand
Een combinatie van deze drie is ook mogelijk.
Wettelijke procedure baatbelasting
De gemeente moet voordat tot het heffen van de baatbelasting mag worden overgegaan de wettelijk vastgestelde procedure volgen. Doet de gemeente dat niet dan mag zij geen belasting heffen.
De procedure bevat drie onderdelen:
- het bekostigingsbesluit;
- het vaststellen van een belastingverordening;
- het nemen van een besluit tot het al dan niet invoeren van de belasting.
Het bekostigingsbesluit
Voordat met de uitvoering van de voorzieningen wordt begonnen moet de gemeenteraad besluiten welk deel van de kosten verhaald worden door middel van baatbelasting. Het besluit moet op binnen de gemeente gebruikelijke wijze gepubliceerd worden in een plaatselijk nieuwsblad.
Het doel van dit bekostigingsbesluit is aan te geven dat de gemeente de intentie heeft om baatbelasting te gaan heffen en de onroerende zaken die daarvoor worden aangewezen hiervan in kennis te stellen. Naast dit besluit dient de raad ook een besluit te nemen over het gebied waarbinnen de onroerende zaken baat hebben bij de voorzieningen. Bij de definitieve besluitvorming mag het gebied wel kleiner maar niet groter worden.
Zonder bekostigingsbesluit mag de gemeente in de toekomst geen baatbelasting heffen voor de geplande voorzieningen.
De belastingverordening
Na het bekostigingsbesluit moet aan de basis van een baatbelastingheffing een baatbelastingverordening liggen. Deze verordening bevat de grondslagen en tevens het tijdstip waarop wordt beoordeeld of een onroerende zaak gebaat is. Dit tijdstip mag uiterlijk worden bepaald een jaar nadat de voorzieningen geheel voltooid zijn.
Het besluit tot invoering
Binnen twee jaar na voltooiing moet de gemeente definitief besluiten of tot het heffen van baatbelasting zal worden overgegaan.
Bezwaar en beroep
Tegen een belastingverordening kan geen bezwaar of beroep worden aangetekend. Wel kan dat tegen de op grond van de verordening opgelegde belastingaanslag.
Aandachtspunt
Recente jurisprudentie geeft aan dat ondernemers alleen hoeven te betalen voor die voorzieningen die ook een daadwerkelijke verbetering van de situatie opleveren. Wanneer groot onderhoud en verbeteringen tegelijkertijd plaatsvinden moet de gemeente de kosten splitsen. Alleen de verbeterkosten komen in aanmerking om via baatbelasting op de ondernemers te verhalen.
Checklist
- Men moet ervoor zorgen samen met andere ondernemers of een ondernemersvereniging vanaf het begin bij de plannen van de gemeenten betrokken te worden;
- Inschakelen van een deskundige en bedrijfsorganisaties;
- Opvragen van de betreffende besluiten, verordeningen en begrotingen bij de gemeente;
- Voorkomen van een bezwarenprocedure door tijdig in te spreken op de plannen;
- Is een bezwaar tegen de aanslag onvermijdelijk dan moet binnen de gestelde termijn van zes weken en individueel gereageerd worden. Een collectief bezwaar is niet mogelijk;
Let op: gemeenten maken vaak procedurefouten bij de heffing van baatbelasting.
[ Bron: Kamer van Koophandel]