Domeinnaam op internet kiezen

Door: Kluwer

Ooit was het simpel: je bedacht een pakkende naam voor het nieuwste product van jouw bedrijf. Vervolgens controleerde je of die naam al niet ergens in gebruik was en als dat allemaal klopte, registreerde je die bij het merkenbureau. Daarna kon niemand er meer met die naam vandoor. In het internettijdperk geldt: kies een goede internetdomeinnaam.

Menig merk- en zelfs bedrijfsnaam is als domeinnaam geclaimd door slimme ondernemers. Onder het principe ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt' hebben zij een groot aantal willekeurige domeinnamen laten registreren.

Nu is het gemakkelijk na te gaan of de domeinnaam die jij voor je nieuwe site wilt gaan gebruiken nog wel vrij is. Pijnlijker wordt het als je juist een nieuwe dochteronderneming hebt opgezet en het blijkt dat de inmiddels in Nederland vastgelegde naam daarvan toevallig aan een site ergens op een eilandje in de Stille Zuidzee is vergeven. Of je hebt een prachtig nieuw product met een fraaie naam geregistreerd; de reclamecampagne is klaar maar: de naam van dat product blijkt geclaimd door iemand uit Tajikistan. Dan wordt het tijd iets meer te weten te komen over domeinnamen.

Domeinjatten

Over domeinnamen is de laatste jaren in binnen- en buitenland heel wat afgeprocedeerd. Dat heeft interessante jurisprudentie opgeleverd. Door de toegenomen jurisprudentie komt 'domain-grabbing' oftewel domeinjatten steeds minder voor de rechter. Die stelt meestal de oudste eigenaar in het gelijk. Vaker wordt het conflict in der minne geschikt. Op die manier verdient de kaper er toch nog wat aan, terwijl een langdurige en kostbare rechtszaak wordt voorkomen.
Moeilijker ligt het als het om internationale registraties gaat, maar dan zijn over het algemeen ook grote internationale organisaties in het geding, die de wettelijke wegen wel weten te bewandelen. Maar laten we eerst eens zien hoe het officieel met de domeinnamen zit.

Top-level domeinen

Als je de site van de Nederlandse multinational Philips wilt bezoeken, dan tik je in de browser simpelweg philips.com in. Dat is de domeinnaam, die bestaat uit de twee delen ‘philips' en ‘.com' . Het tweede deel van de domeinnaam in dit voorbeeld, ‘.com', is het ‘top-level domein' oftewel TLD. Bij domeinnamen staan de hogere niveaus rechts, en de lagere niveaus aan de linkerzijde.

De zogeheten dot-com domeinen noemt men ‘generiek', omdat ze niet bij een specifiek land horen; andere generieke TLDs zijn ‘.net', ‘.org', ‘.biz' en ‘.info'. Ook ‘.edu', ‘.gov' en ‘.mil' zijn generieke TLD's, maar dan voor specifieke doelgroepen, in dit geval universiteiten, regering en militairen.

Sinds een paar jaar hebben de internationale beheerders van het internet besloten dat het aantal achtervoegsels mocht toenemen. Een website mag nu bijvoorbeeld ook eindigen op .museum, .sex, .shop of .news. Verder is onlangs een aparte extensie gecreëerd: .mobi, die specifiek is bedoeld voor websites die benaderd worden vanaf een mobiele telefoon of PDA.

Door het aantal achtervoegsels uit te breiden kunnen meer partijen op het web actief worden met gemakkelijk te onthouden namen. Wie hier het fijne van wil weten bezoekt de site van ICANN: de Internet Co-operation for Assigned Names and Numbers.

Landencode

Ietsje lager dan de top-level domeinen staan de country code TLD's, die verwijzen naar de nationale websites. Deze krijgen maar twee letters zoals .be voor België, .de voor Duitsland, .nl voor Nederland enzovoorts.
Sinds eind 2005 is het mogelijk om een zogeheten .eu-domein te registreren. Deze .eu-domeinen zijn in zekere zin anders dan andere domeinnamen. Het zijn geen ‘generieke' domeinen zoals .com of .info, maar het zijn ook geen landdomeinnamen zoals .nl of .be. Het TLD .eu staat voor ‘Europa' en is bedoeld voor bedrijven en organisaties die gevestigd zijn binnen de Europese gemeenschap en voor personen die daar woonachtig zijn.

Wie regelt de registratie

Een internet domeinnaam wordt ook wel een URL genoemd: een Unique Resource Location. Wie in Nederland een URL wil verkrijgen, krijgt te maken met de Stichting Internet Domeinregistratie Nederland (SIDN). Deze verzorgt de registratie en toewijzing van Nederlandse domeinnamen. Zo'n URL vraagt je trouwens niet rechtstreeks aan bij de SIDN, maar via een internetprovider die deelneemt in de stichting SIDN.

Tot november 2000 was het laten vastleggen van domeinnamen in ons land alleen mogelijk voor bedrijven. Vanaf november 2000 kunnen ook particulieren een domeinnaam laten vastleggen. Particulieren in Nederland kunnen hun eigen naam verwerken in een internetadres dat eindigt op .nl. De persoonlijke domeinnaam krijgt wel verplicht drie cijfers in het adres.

Bijna alle namen mogen, tenzij ze al eerder zijn geclaimd, of tenzij ze te algemeen zijn of bewust misleidend. Op de website van de SIDN, vind je een lijst met afgewezen, geblokkeerde en al gereserveerde domeinnamen.

Naam via omweg landencode

Het kan zijn dat je er te laat bij bent. De door jou beoogde naam blijkt onder het top-level domein .com al vergeven te zijn. Vervolgens blijkt via de SIDN dat die naam óók al op het nationale .nl-niveau is geclaimd.

In dat geval heb je een paar mogelijkheden:

• Bedenk een geheel nieuwe naam voor de geplande activiteit in de hoop dat die nieuwe merknaam niet bij het merkenbureau noch voor internet geclaimd is.
• Je kunt de naam van die activiteit op internet langer maken. In plaats van het gewenste ‘vaktijdschriften.com' of ‘vaktijdschriften.nl' wordt het dan iets als ‘tijdschriftvoormensendietelaatwaren.nl'. Maar zo'n URL zal weinig mensen trekken, ook al omdat het in te tikken adres veel te lang is
• Een aardig omweg is de lijst van landenextensies (country codes) nog eens goed te bekijken. Misschien is daar een lettercombinatie te vinden die prima bij jouw activiteit of product past.

Voorbeelden

De televisierubriek Netwerk heeft een eigen site. Maar die heet niet - wat logisch zou zijn - netwerk.com of netwerk.nl, omdat die namen al geclaimd bleken te zijn. Nu had men de naam kunnen aanpassen in bijvoorbeeld ‘televisienetwerk' maar het nadeel is dat er heel wat URL's zijn met de term ‘netwerk'. Men heeft het slim aangepakt, en de site is te bereiken als netwerk.tv. Dat is voor het publiek logisch, makkelijk te vinden en te onthouden en het enige wat nodig bleek is registreren in het kleine landje Tuvalu in de Grote Oceaan, dat de extensie .tv heeft.

• Op dezelfde manier kan de uitgever van PW, een blad voor personeelsmanagement, als deze ontdekt dat PW al is ‘weggegeven', registreren in het staatje Palau. Dan kan het blad .pw achter de gewenste titel zetten.
• Een soortgelijke oplossing was mogelijk geweest voor het Algemeen Dagblad. Dit heeft gekozen voor het logische ad.nl. Maar na het samensmelten met een aantal andere lokale kranten was het ook mogelijk geweest om in Andorra te registreren en alle oorspronkelijke titels herkenbaar onder de extensie .ad onder te brengen.
• Iets dergelijks kan ook met domeinnamen voor andere producten, zoals auto's: de sportieve Audi.tt (Guatemala) of de Peugeot.cc (Cocos Islands). Het loont de moeite om met wat inventiviteit te zoeken naar mogelijkheden.

Recht op de domeinnaam

Bij de toekenning van gewone land-domeinnamen kunnen problemen ontstaan. Wie heeft nu eigenlijk ‘recht' op de domeinnaam Pietersen.nl: de autodealer Pietersen BV uit Zwaag, het restaurant Pietersen uit Amsterdam, of misschien wel een particulier, mevrouw Pietersen uit Eindhoven, die een website over haar familie wil gaan maken? In grote lijnen wordt gewerkt volgens het principe ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt'. De eigenaar van een merknaam krijgt daarbij wel een zekere ‘voorkeursbehandeling'.

Bij .eu-domeinen kunnen dergelijke problemen in nog veel sterkere mate spelen. Zelfs het bezit van een merknaam biedt nog geen garantie dat dezelfde naam niet elders in Europa als merk wordt gebruikt door een ander bedrijf.

Een persoonsdomein is uitsluitend voor particulieren bedoeld en de site mag niet gebruikt worden om winst te maken in het economisch verkeer. Voor particulieren is de keuze van de naam helemaal vrij: het mag de eigen naam zijn, maar ook een pseudoniem, een bijnaam of zelfs een merknaam. Wel krijgt de persoonlijke domeinnaam verplicht drie cijfers in het adres. Bovendien moet de houder van het domein rekening houden met het merkenrecht van bedrijven, en daar valt niet mee te spotten.

Voorbeelden

• Cocacola.nl. bestaat al, maar cocacola.123.nl nog niet. Wie nu denkt via deze site Coca-Cola-artikelen te kunnen verkopen, heeft het mis. Bij de registratie van een persoonsdomeinnaam moet een formulier worden ondertekend met de belofte geen enkele commerciële activiteit op de site te ondernemen. Wie zich daar niet aan houdt, raakt niet alleen de site kwijt, maar ontvangt hoogstwaarschijnlijk ook een schadeclaim van de frisdrankgigant wegens het schenden van het merkenrecht.
• Wat weer wel mag is op de website een chatbox of discussieforum opzetten, waar over de beroemde frisdrank gepraat kan worden. Maar er mag geen reclame op staan voor wat dan ook, want ook dan is men commercieel bezig. Wie een klaagsite opzet, bijvoorbeeld cocacolasucks123.nl, krijgt ook met Coca-Cola te maken omdat de merknaam wordt misbruikt.
• Nog een voorbeeld. Stel dat iemand Frans Molenaar heet en zich laat registreren als fransmolenaar.888.nl. Zelfs als onze beroemdste couturier zijn naam als merk heeft gedeponeerd, wil dat niet zeggen dat die andere Frans inbreuk maakt op de rechten van de modekoning en die naam niet meer mag gebruiken. Hij kan er immers niets aan doen dat een naamgenoot goed kleding kan ontwerpen. Hij mag er zelfs een Frans Molenaar-fansite van maken. Zolang er maar geen foto's, petjes of T-shirts met ontwerpen van de enige echte worden verkocht.

Privégebruik

Als iemand dus voor strikt privégebruik een domeinnaam registreert die tevens een bekend merk bevat, is er geen sprake van gebruik in het economisch verkeer. Iemand gebruikte ooit de naam Ariel.nl voor zijn website. Het gelijknamige wasmiddel kon daar niets tegen doen. Pas als Ariel.nl producten verkoopt of de naam zelf te koop aanbiedt, kan de rechter ingrijpen.

Omdat de SIDN zich in principe niet bezighoudt met de rechtmatigheid van de aangevraagde naam, moet de houder een vrijwaringbewijs invullen, zodat deze aansprakelijk is voor een eventuele schadeclaim. De grens tussen wat wel en wat niet mag ligt nog steeds niet duidelijk vast, en de SIDN gaat niet als een soort politieagent controleren. Wie vindt dat zijn rechten worden geschonden, moet zelf naar de rechter stappen.

Bij voorbaat registreren

Het registeren van een domeinnaam is niet duur. De kosten wisselen van een eenmalige kleine bijdrage voor de set-up tot een periodieke bijdrage van dertig tot negentig euro per jaar, afhankelijk van de provider. Hierin zijn de eenmalige registratiekosten, de abonnementskosten en de deelnemersbijdrage voor de provider inbegrepen.

Het is daarom verstandig om alvast alle namen die je in de toekomst nodig denkt te hebben voor jouw producten of organisatie, zo snel mogelijk te registreren. Dit heeft niet alleen zin om misbruik van jouw domeinnaam te voorkomen, want dat komt steeds minder vaak voor. In dat opzicht heeft het internet zichzelf al aardig gereguleerd. Het is ook mogelijk dat meerdere partijen een legitiem belang hebben bij een naam. Hoewel zo'n conflict meestal voor de rechter moet worden uitgevochten, kan het tijdstip van registratie van groot belang zijn.

Gebruik in het economisch verkeer

Als de naam voor een website officieel geregistreerd is, voorkomt dit meestal dat iemand anders hem kaapt. Voorwaarde is echter dat die naam daadwerkelijk wordt gebruikt in, zoals dat heet, het economisch verkeer. Louter registreren wil nog niet zeggen ‘gebruikt'.

Voorbeelden

• Het nut van de voorwaarde voor gebruik merkte uitgeverij Elsevier in een procedure inzake de domeinnaam next.nl. Elsevier gaf enige tijd het tijdschrift Next uit en wilde deze naam laten registreren. Die naam bleek echter al door een ander bedrijf te zijn geclaimd. Toch won Elsevier de zaak, want zij deden iets met de naam (een tijdschrift uitgeven) en de tegenstander weinig tot niets.
• Een tegenvoorbeeld is dat van Ouders van Nu, een tijdschrift dat al decennia bestaat. Toen iemand een website begon met de titel ‘Ouders Online' protesteerde het tijdschrift. Maar de rechter wees de klacht af: Ouders van Nu is een merk, het woord 'ouders' echter niet. ‘Ouders Online' won de rechtszaak.

Voor meer informatie verwijzen we naar www.DomJur.nl over domeinnaam-jurisprudentie van de SIDN en de Universiteit van Tilburg. Deze website publiceert Nederlandse gerechtelijke uitspraken en artikelen over domeinnamen.

Reageer Stuur door Print