Door: Kluwer
Bij blootstelling aan chemische stoffen denken mensen al snel aan het inademen. Er zijn echter ook andere manieren waarop de stof in het lichaam kan komen. Blootstellingswegen zijn: ademhaling, maagdarmkanaal (eten en drinken) en huidopname. Bij dat laatste kunt u denken aan de niet-bedekte huid van onder andere hoofd, armen, benen, borst, rug en ogen.
Chemische stoffen kunnen ontplofbaar, zijn, of oxiderend, ontvlambaar, giftig, corrosief of irriterend. Daarbij kunnen ze schade aanrichten aan de huid, slijmvliezen, bloed, botten, zenuwstelsel, hersenen en interne organen (zoals longen, slokdarm, maag). Deze schade is soms tijdelijk, soms blijvend. Een geïrriteerde huid kan na een paar dagen geen last meer geven, maar kan ook leiden tot een chronische aandoening. Dit geldt zowel voor enkelvoudige chemisch verbindingen (o.a. aceton, alcohol, lood), mengsels (o.a. inkten, benzines), als voor mengsels die door verontreiniging ontstaan (onder andere uitlaatgassen en lasrook).
Kanker
Ook zijn stoffen bekend, zoals asbest, die tot dertig jaar na blootstelling dodelijke vormen van kanker kunnen veroorzaken (zogeheten 'carcinogenen'). Niet alleen kunnen zij gevaarlijk zijn voor de blootgestelde persoon, maar ook voor hun nageslacht. Ze kunnen namelijk voortplantingsorganen beschadigen, of het erfelijk materiaal van onze cellen veranderen. Beschadigingen van de eigenschappen van onze lichaamcellen kunnen leiden tot kanker.
Voorbeelden
Hieronder staan enkele voorbeelden van giftige stoffen, met daarachter hun mogelijke gezondheidseffecten weergegeven.
- Organische oplosmiddelen: aantasting van hersenen en zenuwstelsel.
- Zware metalen als lood en cadmium: nier- en leverbeschadiging/bloedverandering.
- Bestrijdingsmiddelen: velerlei gevolgen mogelijk.
- Ozon bij zeer langdurige blootstelling: longaandoening.
- Verbrandingsgassen en rook: aantasting van de luchtwegen en longen.
- Etsende stoffen: verbranding op de plaats van aanraking.
- Graanstof: stoflongen huideczeem.
- Lasrook: schadelijk voor de voortplanting (reprotoxisch) vooral bij mannen.
- Kleurstoffen: aantasting van nieren en luchtwegen.
- Hormonen (bij bereiding): aantasting van botten en bloed.
- Benzeen: lever-, nier-, en bloedbeschadiging, leukemie.
- Asbest bij langdurige blootstelling: asbestose; kans op kwaadaardige aandoeningen van borst en buikvlies, spijsverterings- en luchtwegorganen, aantasting van de huid en slijmvliezen.
- Vinylchloride (grondstof voor pvc): werkt prikkelend op de ogen, kans op huid-, bot-, lever-, nier, bloed-, en hartaandoening
- Arseen: bijtend op de ogen en huid, kan longoedeem veroorzaken
- Roet (PAK's): aantasting zenuwstelsel, kans op leukemie, leverbeschadiging