Door: Kluwer
In het voorjaar van 2008 kreeg het kabinet een top tien van aanbevelingen van zelfstandigen. Deze top tien is tot stand gekomen doordat zelfstandigen konden aangeven welke regels zij het liefst anders zouden zien. Het kabinet stelde dit initiatief van FNV Zelfstandigen op prijs en vroeg ook andere organisaties om een top tien te maken. Maar trekt het kabinet zich er ook echt wat van aan? Een stand van zaken.
De Top TienTien aanbevelingen van zelfstandigen aan het kabinet luidt:
1. VAR: het aantal opdrachtgevers is niet relevant voor ondernemerschap
2. Urencriterium voor de zelfstandigenaftrek naar rato
3. Wijzigen voorwaarden voor werkruimte aan huis
4. Eigen regels voor privégebruik van bedrijfsauto
5. Aanbesteding toegankelijk maken voor zelfstandigen
6. Verlenging geldigheidsduur VAR
7. Verlaagd btw-tarief voor meer diensten
8. Rentevergoeding over betaalde belastingvoorschotten
9. Toegankelijke en betaalbare arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)
10. Stimuleren van een betere betalingsmoraal
Per punt volgt behalve de toelichting, ook de actuele stand van zaken, eind augustus.
1. VAR: vraag naar aantal opdrachtgevers schrappen
Een ondernemer die een grote opdracht binnenhaalt, is daar trots op. Een goede klant is een klant die terugkomt. Het aantal opdrachtgevers is geen indicatie voor ondernemerschap. Zelfstandigen vinden de vraag naar het aantal opdrachtgevers niet relevant in de VAR-verklaring. (Overigens gaat het bij de VAR om de samenhang tussen de verschillende antwoorden. Het antwoord op deze ene vraag is niet bepalend voor de uitkomst.)
Stand van zaken:
In feite gaat het hier om een misverstand. Deze vraag in de VAR is niet alles bepalend en blijft daarom in de VAR staan.
2. Urencriterium voor zelfstandigenaftrek naar rato
Een starter die in de loop van het jaar start kan per definitie niet aan het urencriterium(zie: Urencriterium) voldoen voor de zelfstandigenaftrek (zie ook: Geen aanpassing urencriterium). Er zijn steeds meer parttime zelfstandigen, met verschillende beweegredenen. De een heeft een baan, de ander combineert zelfstandigheid met zorgtaken en een derde ziet parttime ondernemen als een goede re-integratie. De zelfstandigenaftrek zou heel goed naar rato toegepast kunnen worden. (Ook de erkenning als zelfstandige - die eveneens gekoppeld is aan het urencriterium - moet mogelijk zijn voor parttime ondernemers).
Stand van zaken:
Het kabinet ziet dit punt in en werkt aan een oplossing. In het belastingplan 2009 komen voorstellen voor het stimuleren van parttime en hybride ondernemers. Het kabinet wil wel kijken naar het urencriterium, maar voorziet dat er bij een ander criterium evenveel problemen blijven. Ook wil het kabinet niet iedereen die er iets bijverdient extra belonen.
3. Wijzigen van de voorwaarden werkruimte aan huis
Veel zelfstandigen hebben te maken gehad met een verandering van de regels in 2005, waardoor ze kosten voor het hebben, onderhouden en verwarmen van werkruimte aan huis niet op kunnen voeren als kosten. De voorwaarden die gesteld worden zijn niet voor alle zelfstandigen relevant, zoals het hebben van een aparte ingang of apart sanitair. Door de voorwaarden aan te passen wordt filevrij werken vanuit huis meteen ook beloond.
Stand van zaken:
De huidige regeling pakt voor de zogenaamde onzelfstandige woonruimte in huis niet ongunstig uit in vergelijking met de oude regeling. In de oude regeling gold wel een vrijstelling, maar mocht de werkruimte dan niet meer meedoen in de hypotheekaftrek. De huidige regeling is alleen ongunstig voor onzelfstandige werkruimte in een hypotheekvrije woning(zie: Werkruimte thuis: alleen aftrek in bijzondere gevallen). Dus het kabinet ziet geen aanleiding de regels te veranderen.
4. Eigen regels voor privé-gebruik van de bedrijfsauto
De bijtelling voor privé-gebruik van een auto is gebaseerd op de auto van de zaak als secundaire arbeidsvoorwaarde, als beloning van een werknemer door een werkgever. Een zelfstandige zal proberen om de kosten voor elk gebruik van de auto zo laag mogelijk te houden. Maar in deze regel levert besparing op kosten voor de bedrijfsauto niet altijd een even lage bijtelling op. Ook hebben zelfstandigen met één auto - of dat nou zakelijk is of privé -altijd te maken met kilometeradministratie. Deze regel is dus niet zzp-proof.
Stand van zaken:
Er komt geen eigen regeling voor zelfstandigen.
5. Aanbesteding toegankelijk maken voor zelfstandigen
De overheid heeft in de aanbestedingsregels de drempel voor zelfstandigen veel te hoog gemaakt. Nu zijn de regels vaak zo opgesteld dat zelfstandigen er per definitie niet aan kunnen voldoen. Gun overheidsopdrachten ook aan experts. Kwaliteit zit niet in de omvang van een bureau of in het feit dat de opdrachtnemer ook het secretariaat van een project kan doen.
Stand van zaken:
Naar verwachting veranderen midden 2009 de regels rond aanbesteding(zie ook: Eerste Kamer verwerpt nieuwe Aanbestedingswet). Vanaf dat moment zijn de eisen begrensd (referentie en aandeel omzet), zijn er meer kleine 'percelen' en is het niet meer mogelijk om aan een samenwerkingsverband hogere eisen te stellen dan aan een individueel bedrijf.
6. Verlenging geldigheidsduur VAR
Wanneer er niets verandert in de situatie van een zelfstandige zou de VAR ook op een simpele manier verlengd kunnen worden. Wellicht kan de geldigheidsduur langer.
Stand van zaken:
De aanvraag van de VAR wordt geheel digitaal en dus simpeler. Vanaf 2010 kunnen zelfstandigen die drie jaar eenzelfde VAR hebben gekregen stilzwijgend verlengen.
7. Verlaagd btw-tarief voor meer diensten
Consumenten betalen 0% btw in de reguliere gezondheidszorg, 6% bij de fietsenmaker maar in de alternatieve zorg en hulpverlening is het tarief 19%. Ook voor diensten als loopbaanadvies is het tarief 19%, terwijl het voor een beroepsopleiding weer 0% is. Het lijkt logisch om het btw-tarief van alternatieve zorg en andere arbeidsintensieve diensten lager te maken.
Stand van zaken:
Op dit punt geen beweging in Den Haag, wel in Brussel. De Europese Comissie wil dat vanaf 2010 meer arbeidsintensieve diensten in het verlaagde BTW-tarief mogen vallen. Nu mogen alleen stukadoors, schilders, kappers, fietsenmakers en schoen- en kledingherstellers het lage tarief hanteren. Als het aan de Europese Commissie ligt, geldt dit vanaf 2010 ook voor restaurants, cateraars, hoveniers, tuinarchitecten, schoonheidssalons, wasserettes en thuiszorg voor ouderen en zieken(zie: Laag btw-tarief voor arbeidsintensieve diensten wordt verruimd).
Het Nederlandse plan voor verhoging van het btw-tarief van 19% naar 20% gaat volgend jaar nog niet door. Ook - dat is dan een administratief punt - gaat de grens voor maandaangifte omhoog naar 15.000 euro per kwartaal, vanaf 1 januari 2009.
8. Rentevergoeding over betaalde voorschotten
Zelfstandigen betalen inkomstenbelasting op basis van een schatting van hun omzet in het midden van het voorafgaande jaar. De definitieve aanslag volgt gemiddeld twee jaar later. De belastingdienst heft tijdens het lopende belastingjaar via voorschotten en met vervaltermijnen. Tussentijds bijstellen van de heffing is lastig. Na de definitieve aangifte krijgt de ondernemer weliswaar rente over het teveel betaalde, maar deze wordt pas verrekend vanaf de laatste vervaldag van het belastingjaar.
Stand van zaken:
Het kabinet erkent dat de regels voor rente niet helemaal gelijk uitwerken. Er wordt nog naar gekeken hoe dit te verbeteren.
9. Toegankelijke en betaalbare AOV
Het bieden van een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) is in handen gelegd van de markt, waar niet de klant bepaalt maar de aanbieder. Wie eenmaal verzekerd is en een aandoening krijgt, is niet meer vrij om over te stappen. Eenmaal gebleken risico's worden bij acceptatie uitgesloten. Ook leeftijd blijkt al snel een risico. Boven de 45 jaar - dat wil zeggen als iemand nog minstens 20 jaar zijn inkomen zal willen kunnen verzekeren - is de AOV al lastig te regelen.
Stand van zaken:
Het kabinet wil niet een verplichte, publieke verzekering invoeren. Die is immers in 2004 afgeschaft. Het Verbond van Verzekeraars heeft een aantal voorstellen gedaan om de zogenaamde vangnetregeling uit te breiden en te verbeteren. Punt blijft dat deze regeling duur is, 2000 tot 2500 euro per jaar voor een uitkering van 11.500 euro per jaar. Overigens kunnen starters ervoor kiezen om zonder herkeuring verzekerd te blijven via de UWV. Dat is een goede oplossing voor mensen met zekere risico's, omdat de verzekeraars deze zullen uitsluiten(zie ook: AOV-premie Duitse verzekeraar aftrekbaar).
10. Stimuleren van een betere betalingsmoraal
De schatting van de gemiddelde kosten voor het aanmaken van een factuur voor een bedrijf zijn € 30,- per factuur. Maar wat betekent dat voor een zelfstandige? Wat als een zelfstandige zich voor de derde keer bezig moet houden met een niet-betaalde factuur? Incasso duurt lang. Uiteindelijk kosten wanbetalers en late betalers veel geld(zie: Checklist incassoprocedure kleine ondernemingen).
Stand van zaken:
Geen actie van het kabinet te verwachten op dit punt.
Extra's
In het zelfstandigenbeleid van het kabinet zijn nog een drietal zaken 'in de maak' die niet in de top tien terecht zijn gekomen.
Levensloopregeling
Het kabinet bekijkt of een levensloopregeling voor zelfstandigen mogelijk is. Op prinsjesdag wordt meer bekendgemaakt. Zie in dit verband de blog van Jelle van den Berg getiteld Levensloopregeling ook voor zelfstandigen!.
Microkrediet
Er wordt hard gewerkt aan een landelijk netwerk om aan alle starters met een goed plan, maar die toch niet interessant worden gevonden door reguliere kredietverstrekkers, tot 25.000 aan krediet te kunnen aanbieden.
Rechtbescherming van zelfstandige als klant
Er is een vrij groot verschil tussen rechtsbescherming van consumenten en van 'bedrijven'. Zelfstandigen horen in principe bij de bedrijven. Om te voorkomen dat elk land een eigen oplossing verzint, wordt hier in Europees verband aan gewerkt.
[Bron: FNV Zelfstandigen]