Door: Dagblad De Pers/Eveline Domevscek
Gepubliceerd: dinsdag 9 maart 2010 08:19
Update: dinsdag 9 maart 2010 08:21
De werkloosheid is in de provincie Noord-Brabant in 2009
omhoog geschoten. ‘Een gebruikelijk, maar zuur patroon’, volgens
experts.
‘Het is zeker naar om dit te zien’, zegt
gedeputeerde Lily Jacobs van de provincie Noord-Brabant, daarmee
doelend op de nieuwste werkloosheidcijfers van het Centraal Bureau voor
de Statistiek. Haar provincie valt de dubieuze eer ten deel een van de
sterkst oplopende werkloosheidspercentages te hebben: van 3,4 procent
van de beroepsbevolking in 2008 naar 4,8 procent in 2009. Alleen
Drenthe wist deze stijging nog te overtreffen. En dat terwijl
Noord-Brabant in 2008 nog kon vieren dat het met ‘slechts’ 40 duizend
werklozen positief afstak ten opzichte van de rest van het land.
Maar hoe ‘naar’ gedeputeerde Jacobs de cijfers
zwart-op-wit ook vindt staan, geheel onverwacht zijn ze niet. Zo zegt
ook Frans Boekema, hoogleraar regionale economie aan de universiteiten
van Tilburg en Nijmegen. ‘Het is een gebruikelijk patroon, hoe zuur
ook. Brabant is nou eenmaal groot in veel conjunctuurgevoelige
sectoren, zoals de bouw-, metaal- en de transportsector, ofwel
‘maakindustrie’. Gaat het slecht in de economie, dan gaat het met die
sectoren ook slecht. Aan de andere kant is het daardoor ook de
provincie die het hardste bloeit bij economisch herstel.’
Deeltijd-WW
De grote ‘boosdoeners’ die onder meer
verantwoordelijk zijn voor het oplopen van de werkloosheid in de
provincie, zijn dan ook in deze sectoren te vinden:
vrachtwagenfabrikant DAF Trucks, Philips, chipmachinefabrikanten ASML
en NXP en industrieel concern VDL Groep. Niet verwonderlijk dat deze
bedrijven er als de kippen bij waren toen minister Donner van Sociale
Zaken vorig jaar de deeltijd-WW introduceerde. Alleen al bij DAF gingen
zo’n 4.500 werknemers gedeeltelijk de WW in. Bij VDL Groep waren dat er
2.000 en Philips vroeg het voor 600 mensen van de lichtdivisie aan.
Bouwbedrijf Heijmans vroeg tevergeefs deeltijd-WW, want het voldeed
niet aan de criteria.
Met name DAF Trucks lijkt de regeling het hardst
nodig te hebben. Hoogleraar Boekema: ‘De vraag naar chips van ASML is
niet zo erg ingezakt als men eerder had voorzien. Dit komt omdat de
telefoniemarkt het nog goed is blijven doen. En Philips weet de
terugloop in de consumentenelektronica te compenseren met de stijgende
vraag naar medische apparatuur. DAF ziet de vraag naar vrachtwagens
simpelweg afnemen, bij hen is de omzet gehalveerd.’
Dat het vooral de Brabantse bedrijven waren die snel
aanklopten voor de deeltijd-WW, ligt volgens gedeputeerde Lily Jacobs
niet alleen aan de nood waarin de bedrijven verkeerden. ‘We hebben een
sociaal-economische raad waarin op provinciaal niveau met bedrijven
wordt gesproken. Uit die gesprekken bleek dat er behoefte was aan een
regeling waarin werknemers deels behouden konden worden, de deeltijd-WW
dus. Later is deze regeling overgenomen door het ministerie van Sociale
Zaken. Logisch dat ze snel waren, ze hadden het zelf bedacht.’
Toeleveranciers
Toch denkt Wim Verhoeven, onderzoeker
bedrijfsontwikkeling van onderzoeksbureau EIM, dat de deeltijd-WW de
pijn van de crisis weliswaar wat heeft verzacht, maar niet heeft
voorkomen dat deze bedrijven toch mensen op straat hebben gezet.
Volgens Verhoeven zijn het bovendien de kleinere bedrijven die nog
sterker hebben bijgedragen aan het omhoogschieten van het Brabantse
werkloosheidscijfer. ‘In Brabant heb je heel veel toeleveranciers die
onderdelen leveren aan deze grote bedrijven. Of diensten zoals
architecten- en projectbureaus voor grote bouwbedrijven. Als ‘de grote’
minder afzetten, dan hebben hun toeleveranciers ook een probleem. Zo
werken de effecten van die paar bedrijven de hele provincie door.’
Gelukkig voor Noord-Brabant zien exporterende
bedrijven de export langzaam wat aantrekken, en is de provincie een
gewilde vestigingsplek voor nieuwe bedrijven.