Nieuws Actueel

Afscheid nemen in stijl: Alibaba-oprichter geeft show voor 60.000 medewerkers

Afscheid nemen van een miljardenimperium doe je in stijl, zo moet de Chinese ondernemer Jack Ma (55) gedacht hebben. Ma stapt op als voorzitter van Alibaba en gaat zich naar eigen zeggen toeleggen op het geven van Engelse les en goede werken. Maar niet voordat hij eerst zijn afscheidsfeestje gehouden heeft in het stadion van Hangzhou. Een profiel van de ondernemer die een van de rijkste mannen van China werd.

Van onze redactie 11 september 2019

Alibaba jack ma afscheids rock concert

CHINATOPIX

"Dit is de plek waar we ongeveer een jaar samen zullen leven. We gaan hier eten. We gaan hier slapen. We gaan hier dag en nacht werken. En waarschijnlijk gaan we het maken. Zo niet, dan zullen we ander werk moeten gaan zoeken." Met die wervende woorden ontving Jack Ma twintig jaar geleden zeventien vrienden en kennissen in zijn alles bij elkaar bescheiden appartement in Hangzhou, een miljoenenstad ruim honderd kilometer ten zuiden van Shanghai, aldus Het Laatste Nieuws.

Hij had een idee. Bedrijven en hun potentiële leveranciers bij elkaar brengen via een internetplatform. Afgelopen dinsdag, twintig jaar later, zijn Ma en zijn medewerkers terug in Hangzhou. Op zijn verjaardag neemt Ma namelijk afscheid als voorzitter van Alibaba in een stadion volgepakt met 60.000 medewerkers voor een show vol muziek, dans en vuurwerk.

Ander werk zijn die zeventien pioniers niet meer moeten gaan zoeken. Integendeel. Vandaag is het hele Alibaba-imperium van Jack Ma volgens Forbes 412 miljard euro waard. In 2018 rondde het bedrijf drie keer meer verkopen af dan Amazon. Volgens Forbes heeft de baas zelf zo'n 34,5 miljard euro op zijn bankrekening. Hij bezit daarmee het 21ste grootste fortuin ter wereld en is de rijkste van alle Chinezen.

Maar Ma Yun - zo heet Jack Ma eigenlijk echt - vindt dat het nu welletjes is. 55 is volgens hem een prima leeftijd om te kappen met het werk. Wie zijn wij om hem tegen te spreken, zeker in het licht van voorgaande cijfers.

Forse vinger in de pap

Eigenlijk is de bekendmaking van dit pensioen oud nieuws. Ma kondigde zijn terugtreden al een jaar geleden aan. Sindsdien werd zorgvuldig werk gemaakt van de introductie van zijn opvolger, Daniel Zhang. De door Ma zelfgekozen kandidaat is een minder flamboyante baas, daar zijn zowat alle bronnen het over eens. Maar het is wel de geknipte man om van Alibaba definitief een wereldspeler te maken, zo luidt het. Vanaf nu is het aan hem. Al zal Ma zelf voortaan deel uitmaken van het "Alibaba-partnership", een groep van 38 die indirect een forse vinger in de pap heeft van het megabedrijf.

Om deze fakkelwissel extra in de verf te zetten, trok Jack Ma de dag van zijn afscheid nog eens naar het appartementje uit de beginjaren, "waar het allemaal begon", volgens de officiële Twitter-account van het bedrijf. Al is dat eigenlijk geschiedsvervalsing. Eigenlijk begon het verhaal twintig jaar eerder. Eind jaren 70 in het post-Mao-China van Deng Xia-Ping, dat zich beetje bij beetje openstelt voor de buitenwereld. Ma Yun - zoon van een fotograaf en een arbeider - is 14, leert vlot Engels en rijdt elke dag met zijn fietsje naar het Hangzhou-hotel, om contacten te leggen met buitenlanders. Dankzij een Australische familie die hij daar leert kennen, kan hij op zijn 21ste voor het eerst naar het buitenland.

Yun is klein, mager en ziet er eigenlijk niet uit. "E.T." zeggen zijn kameraden spottend. Maar hij is een vechter. Figuurlijk. En letterlijk. "Ik was voor niks of niemand bang. Ook niet als mijn tegenstanders groter waren dan ik", zal hij later zeggen. Dat zal zo blijven. Ook al heten zijn tegenstanders dan eBay en Amazon.

Gezakt

Twee keer zakt hij op het toelatingsexamen voor de universiteit. Ook baantjes in de horeca gaan aan zijn neus voorbij. Te klein. "Er waren ooit 24 kandidaten voor 23 jobs. Ik werd geweigerd. Toch deed me dat niks. Ik wist dat ik ooit zou slagen." Hij behaalt uiteindelijk een diploma Engels en geeft vijf jaar les aan een technisch instituut in zijn geboortestad.

In 1994 begint hij een vertaalbedrijfje, Haibo. Het is dankzij zijn uitstekende kennis van het Engels dat hij in 1995 mee mag met een officiële reis naar Seattle. Er moet onderhandeld worden over de bouw van een betonnen snelweg. Ma ontdekt er een andere "snelweg", het internet. In zijn hotel tikt hij op een zoekmachine de trefwoorden "bier" en "China" in. 0 resultaten.

Terug thuis spreekt hij iedereen enthousiast aan. "Dit mogen we niet missen." Geen Chinees begrijpt waar hij het over heeft. Ma lanceert in 1997 Chinapages, een online 'Gouden Gids' - voor jongeren, een bedrijvengids. Totale mislukking. Na twee jaar in de hoofdstad, begint hij terug thuis - in het befaamde appartementje - met vrienden en oud-leerlingen zijn site die ondernemingen en leveranciers bij elkaar moet brengen. Een succesje. Mee mogelijk gemaakt dankzij geld van een groep investeerders en de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie.

Koopjes

In 2003 begint Ma met Taobao - letterlijk "schattenjacht" - een Chinese versie van eBay. Ebay heeft op dat moment 90% van de Chinese "koopjesmarkt" in handen. "Je bent gek", zegt iedereen hem. "Waarom?", vraagt Ma steevast. "We hebben evenveel verstand als zij." Het succes bewijst zijn gelijk. De Chinezen doen nauwelijks aan bieden - het oorspronkelijke opzet van dit soort sites - maar zijn massaal op zoek naar koopjes.

Kleine winkeliers maken massaal gebruik van het platform. Ma is populair omdat hij nauwelijks iets afroomt van hun winsten. Er volgt een Taobaoversie voor grote merken, Tmall (2008). Ma begint ook een betaalsysteem, Alipay (2004), biedt clouddiensten aan (2009) en introduceert zijn bedrijf op Wall Street. De grootste beursintroductie ooit.

Kungfu-film

Bijna elke dag doet Ma van zich spreken. Hij speelt in een kungfu-film, treedt op tijdens een muziekfestival, geeft een min of meer perfecte imitatie van Michael Jackson weg. Hij is een Chinese held. Zowel in de hoogste kringen - eBay, PayPal en Amazon krijgen in China mede dankzij hem geen poot aan de grond - als bij de gewone Chinees.

Al loopt zijn reputatie bij die laatsten een forse deuk op in oktober 2011, wanneer hij de jaarlijkse instapkosten voor verkopers in één keer vertienvoudigt van 743 euro naar 7.430 euro. Toch kan je in China geen kiosk voorbijlopen, zonder dat hagiografieën over Ma je om de oren vliegen. "Nooit opgeven." "Denken zoals Ma." "Ma heeft gezegd dat..." "Het Ma-Decennium." "Het geheim van mijn succes." "Mijn levensfilosofie." Ze verkopen als zoete broodjes.

Die levensfilosofie verspreidt Ma ook te pas en te onpas tijdens allerlei mediaoptredens. Zo brak hij onlangs een lans voor zes keer vrijen in zes dagen tijd. Maar misschien was dat een rechtzetting voor een uitspraak die kort voordien veel ophef had gemaakt: zijn pleidooi voor de twaalfurige werkdag, zes dagen per week. "Daar word je gelukkig van."

Aanschurken tegen de macht

Wat ook niét in al die boekwerken te lezen valt, is het échte geheim van zijn succes. Ma heeft zich altijd goed weten aan te schurken tegen de échte Chinese macht. Zijn zakelijk succes volgde dezelfde curve als de politieke loopbaan van de huidige president Xi Jinping. Xi was tussen 2002 en 2007 partijsecretaris in Hangzhou, de thuisbasis van Ma. Toen de Chinese wonderondernemer in 2012 geld nodig had om aandeelhouder Yahoo! uit te kopen, deed hij dat met geld van twee fondsen. New Horizon van Winston Wen, zoon van de toenmalige premier Wen Jiabao, en Boyu Capital, waar de zoon van oud-president Jiang Zemin mee aan de touwtjes trekt.

Dat de overheid het Chinese internet altijd goed heeft afgeschermd, heeft Ma het leven ook aanzienlijk makkelijker gemaakt. "Wat is daar mis mee? Het heeft mogelijk gemaakt dat Chinese bedrijven als het mijne groot geworden zijn", zei hij daar ooit over. Op de website van Alibaba.com vergelijkt Ma zich met Forrest Gump. "Niet zo slim, maar een doorzetter. En een opportunist."