Nieuws Actueel

Amersfoorts icoon uit handen

Istvan Kövi 14 december 2015

Boot varen

Een bijzonder hoofdstuk van de Amersfoortse geschiedenis wordt binnenkort afgesloten, nu jachtwerf en botenbouwbedrijf Elzenaar te koop staat. Na de oorlog vestigde Henk Elzenaar zich langs de rivier de Eem, aan de Schans, om er zijn houten boten te bouwen. Bram Elzenaar (75), die het botenbedrijf van zijn vader voortzette, verkoopt de werf met de loodsen en de bedrijfswoningen. Het AD interviewde hem.

Zes jaar geleden gaf Elzenaar het boten bouwen op, sindsdien voert hij nog wat reparaties en kleine werkzaamheden uit. Een opvolger is er tot hun spijt niet, zeggen Bram en Anny Elzenaar. Dat het vakmanschap verloren dreigt te gaan, doet hem pijn. “Het gaat me aan het hart,” zegt de botenbouwer terwijl hij met gevoel voor nostalgie een kijkje in zijn werkloodsen biedt. Het zal hem moeite kosten de idyllische plek in de stad aan de rivier op te geven. Vrijwel zijn hele leven bracht hij door aan de boorden van de Eem, in de donkergebeitste houten loodsen, tussen de boten, masten, roeren, kielen en andere bootonderdelen. Honderden Schakels, Spankers en andere houten boten bouwden vader Henk, zoon Bram en hun personeel er gedurende zeven decennia. Zijn vader was in 1936 al bij de gracht aan de Muurhuizen begonnen met zijn werf voor de bouw van vis- en zeilbootjes. “Direct na de oorlog kon hij dit kopen.” Henk Elzenaar was in die tijd Amersfoorts pionier op watersportgebied. De familie liet zelf de twee boothuizen en twee woningen aan de Schans verrijzen, uiteraard van hout. Diverse typen boten kwamen er uit de loodsen. Elzenaar werd specialist in kleine open zeilboten zoals de BM, Spanker, Vrijheid, Schakel, Topklasse en Solo. Toptijden beleefde de werf in de jaren zestig en zeventig. De marine gaf toen onder meer een grote opdracht voor de bouw van boten voor inzet in Nieuw-Guinea. Camping Aan de andere kant van de Schans opende de familie Elzenaar een camping die de jaren na de oorlog druk werd bezocht door vooral fietsende vakantiegangers uit de Randstad. Tot 1962 was het natuurgebied De Schans aan de dijk, zo'n vijf hectare, als kampeerterrein De Schans in gebruik. Bram Elzenaar leerde er als jongeling zijn huidige vrouw kennen. Annie was werkzaam in de campingkantine. “Ik kwam van de Veluwe en kon de voorkant van een boot nog niet van de achterkant onderscheiden, maar werd al snel opgeleid als fokkenmaat.” Het echtpaar werd een fanatiek én succesvol zeilduo. Met zijn vrouw in de boot vierde hij tal van triomfen. Zo won het ooit op de bekende Sneekweek. Bram Elzenaar toont de goedgevulde prijzenkast in zijn kantoortje bij de loods. “Het was onze grote liefhebberij. Bij het zeilen probeerden we dingen uit die we gebruikten in de botenbouw.” Elzenaar bood meer dan twintig jaar lang ruimhartig onderdak aan roeivereniging Hemus. Die gebruikte een opslagloods als botenhuis voor de winterstalling. Inmiddels is de roeiclub als buurman gehuisvest in een fraai nieuw onderkomen. Bram Elzenaar loopt door het gras van de botenwal waar een tiental jachten aangemeerd ligt. Hun leven ligt daar, op het water en aan de wal. “Je bent hier ook de havenmeester,” zegt Elzenaar. “Je kunt niet zomaar een dagje weg, want je moet op de boten en de spullen passen.” Hij tuurt naar de einder, waar de Eem zich uitstrekt, en zegt: “Het gaat me echt aan het hart.”

Anny en Bram Elzenaar bij een van de loodsen: "Een stuk vakmanschap gaat verloren." © Frans Kanters.