Nieuws Actueel

Chaos in Uruzgan is terug: is Timo voor niets gestorven?

Van onze redactie 28 mei 2015

Image 4953979

Hij gaf een halfjaar van zijn leven, overleefde ternauwernood een hinderlaag. En nu moet hij concluderen: misschien was het allemaal wel voor niks.,,Het is ontzettend wrang'', zegt militair Niels Roelen. ,,Toen we in Uruzgan waren, voelde ik me goed: we beréikten iets. We zagen het gebied vooruitgaan. Nu zien we alles instorten. Het geeft me een machteloos gevoel.''Chaos is terug16.000 Nederlandse militairen dienden in Uruzgan. 24 van hen overleden, 41 raakten invalide. Maar vijf jaar nadat Nederland vertrok, is de chaos terug. Radicale groeperingen, deels aan IS gelieerd, strijden met lokale stammen om de macht. Volgens diverse berichten wordt zwaar gevochten rond Deh Rawod en bij de provinciehoofdstad Tarin Kowt. De situatie is 'zorgelijk', erkent het ministerie van Buitenlandse Zaken. ,,Sinds vorig jaar is de Afghaanse regering weer geheel verantwoordelijk voor de veiligheid'', zegt een woordvoerder. ,,Dat gaat gepaard met tegenslagen.''EllendeDe ellende begon met de dood van krijgsheer Matiullah Khan, de leider van Uruzgan, die in maart bij een aanslag om het leven kwam. De dominante Popolzai-stam wilde dat Matiullah's broer de macht overnam, maar de centrale regering weigerde dat. Sindsdien weigert de stam de vrede in Uruzgan nog te bewaken, met chaos tot gevolg.Maar de ware problemen zijn al langer zichtbaar. De centrale regering is zwak, corrupt en heeft nauwelijks krediet bij de bevolking. Radicale groeperingen profiteren van het machtsvacuüm. De opiumteelt is massaler dan ooit, de door Nederland gebouwde snelweg ligt vol kraters van bermbommen en de honderden scholen die zijn gebouwd, worden geteisterd door aanslagen.PositiefEr zijn ook positieve ontwikkelingen, zegt Buitenlandse Zaken: het Afghaanse leger boekt wel degelijk resultaten tegen de Taliban. Maar volgens Willem van de Put, directeur van hulporganisatie HealthNetTPO, is de situatie hopeloos. ,,Het wordt in Nederland ook veel te simpel gemaakt. Alsof er één talibanbeweging is en dat de enige bad guy is. Er is een strijd tussen allerlei radicale bewegingen, deels aan IS gelieerd, en lokale stammen. Door het politieke vacuüm ruiken zij hun kans.''De militaire missie heeft de problemen volgens Van de Put alleen maar vergroot. ,,Dat mag je hier niet zeggen, want dan zijn die 24 militairen voor niets gestorven. Maar er is nooit een plan geweest om de toekomst van het land veilig te stellen. Het militair ingrijpen heeft de balans in het land verder verstoord en een leegte gecreëerd waardoor bad guys de macht kunnen grijpen. Afghanistan is werkelijk niets opgeschoten met de missie.''Bittere pilHet is een bittere pil voor de duizenden militairen, en al helemaal voor de nabestaanden van omgekomen Nederlanders. Zoals Ruud Smeehuijzen, wiens zoon Timo op 15 juni 2007 stierf toen een zelfmoordterrorist zich in zijn nabijheid opblies. Vader Smeehuijzen heeft nooit willen omzien in wrok: na Timo's dood zamelde hij geld in om in Uruzgan een school te bouwen. De school moest al twee keer dicht na een aanslag. ,,Het zou enorm verdrietig zijn als de school straks niet meer bestaat, maar ik besef dat de mogelijkheid bestaat,'' zegt Smeehuijzen. Ondanks alles is hij trots op wat zijn zoon gedaan heeft. ,,Timo is daar geweest voor de goede zaak. Hij heeft zijn uiterste best gedaan. Meer kon hij niet doen.''Wat rest is de herinnering aan een missie vol zware offers, die door steeds meer mensen nu zinloos wordt genoemd. Niels Roelen: ,,Het maakt me cynisch dat het zo eindigt. Het heeft geen zin om zo'n land een paar jaar lang aan te pakken en daarna weer te vertrekken, zonder een politieke en economische bodem te leggen. Als de politiek die les nu leert, dan heeft de missie toch zin gehad.''