Nieuws Actueel

De foto waarvan iedereen wist dat die zou komen

Van onze redactie 30 september 2015

Image 5288534

Zo'n beetje iedereen was er van op de hoogte dat Volkert van der Graaf op de foto zou worden gezet. Het Openbaar Ministerie. De reclassering. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Een persvoorlichter. Topambtenaren. En toenmalig minister Ivo Opstelten. Alleen vertelde diens opvolger Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) dat niet aan de Tweede Kamer, toen hij er vorige week naar gevraagd werd.Een fout, zegt hij nu. Of, zoals ministers dat plegen te zeggen: ,,Ik betreur deze gang van zaken.''Vorige week was Van der Steur er nog rustig onder tijdens het wekelijkse vragenuurtje. De veelbesproken foto van Volkert in De Telegraaf was vooral een idee van de advocaat van Volkert, suggereerde hij. Het OM had er pas 1 dag voor publicatie lucht van gekregen.Andere werkelijkheidHoe anders ging het echt. In werkelijkheid wist Van der Steur kort voor het vragenuurtje dat het fotoplan al veel eerder was bekokstoofd door het OM en Volkerts advocaat. Van der Steurs excuus: hij baseerde zich op 'summiere' informatie.Binnen zijn ministerie wist men toen al hoe het zat. Al 4 maanden voordat Van der Graaf op 2 mei 2014 op vrije voeten kwam, is er uitgebreid overlegd over zijn veiligheid en de foto. Wie met het idee kwam is onduidelijk, wel geeft het ministerie toe dat het om 'een instantie' gaat. ,,Het initiatief kwam van de overheid, niet van mij,'' zegt advocaat Stijn Franken.

Gespannen moest Van der Steur het gisteren voor de camera's opbiechten. En dat over één van de gevoeligste zaken in Den Haag, rond de moordenaar van politicus Pim Fortuyn.Zeker voor de VVD ontaardt het onderwerp waar de regeringspartij graag mee scoorde in een hoofdpijndossier. Premier Rutte moest eerder al verklaren waarom hij Teeven niet ontsloeg, nadat hij tijdens de verkiezingscampagne in 2012 zei dat de bewindspersoon die Van der Graaf op proefverlof zou laten gaan moet aftreden.Niet zo'n lekker verhaalVolgens oppositiepartij SP zit de krampachtige wil om daadkrachtig te zijn ook VVD-minister Van der Steur in de weg. ,,Ik verwachtte dat hij verantwoording zou nemen voor de foto en dat zou uitleggen. Maar dit vond hij kennelijk niet zo'n lekker verhaal om te vertellen,'' zegt Kamerlid Michiel van Nispen.Het foutenfestival blijft niet beperkt tot Van der Steur die zijn woorden moet inslikken. Het ministerie van Veiligheid en Justitie heeft een groot communicatieprobleem. Zo wilde de NCTV op het laatst helemaal niet meer dat Van der Graaf op de foto zou worden gezet. Na diens vrijlating bleef een heksenjacht uit, dus was het juist beter voor zijn veiligheid als hij onherkenbaar bleef. Alleen gaf niemand dat door aan de advocaat en beveiligers van Van der Graaf, die het oorspronkelijke plan dus gewoon doorzetten.De bewuste foto moesten Opstelten en Teeven uiteindelijk uit de krant vernemen. Opstelten was verrast dat het fotoplan door was gegaan. En Teeven, die nota bene alles in het werk had gesteld om het proefverlof van de moordenaar te blokkeren, was naar eigen zeggen weer niet ingelicht dat het plan op handen was. Woedend smeet hij de krant in de hoek, zo wil het verhaal.

Nog zo'n communicatieprobleem, nota bene bij degenen die ervoor hebben doorgeleerd: de afdeling persvoorlichting wist dat tv-programma Brandpunt-Reporter afgelopen zomer vragen had gesteld over de foto, maar meldde dat niet aan Van der Steur.Gebrek aan politiek gevoelDe meeste Kamerleden richten hun pijlen dan ook op het ministerie, waar eerder Opstelten en Teeven het veld moesten ruimen doordat informatie niet doordrong tot de top bij de affaire rond crimineel Cees H.Van der Steur gaat het morgen tijdens het Kamerdebat moeilijk krijgen als hij moet tonen dat hij de man is die de bezem door de organisatie kan halen. ,,Dit duidt op onvoldoende politiek gevoel bij de top van het ministerie, heel zorgelijk,'' zegt zelfs coalitiegenoot Jeroen Recourt (PvdA). ,,Minister Van der Steur moet dat probleem oplossen.''Het is de vraag of dat een haalbare opdracht is. ,,Dit zul je altijd houden,'' zegt een ingewijde die het ministerie goed kent. ,,Voor Veiligheid en Justitie werken zoveel uitvoerende medewerkers. Niet alles wat door 'schaal 6' wordt gedaan, dringt door tot de top.''