Nieuws Actueel

De grens van 3 procent

Rik Nizet 31 maart 2014

Het overheidstekort is vorig jaar voor het eerst in 5 jaar tijd onder de Europese norm van 3 procent uitgekomen, zo meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maandag. Het tekort bedroeg vorig jaar 2,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). In 2012 was dat nog 4,1 procent. Waarom is die grens van 3 procent zo belangrijk?

Eind jaren negentig, voor de komst van de euro, spraken de EU-lidstaten af dat een land de Europese munt alleen zou mogen invoeren als het aan strenge eisen voldeed. Dat was nodig om te voorkomen dat het financiële wanbeheer van enkele landen de stabiliteit en daarmee de waarde van de euro zou aantasten. De belangrijkste afspraak was dat het begrotingstekort niet hoger mocht zijn dan 3 procent van het bruto binnenlands product, noodsituaties uitgezonderd. Bij overtredingen zouden landen flinke boetes krijgen.

LidstatenIn de praktijk kwam hiervan weinig terecht. Diverse lidstaten namen een loopje met de regels, de twee grootste EU-landen Duitsland en Frankrijk voorop. Waarschuwingen uit onder meer Den Haag werden in de wind geslagen.

GriekenlandEcht mis ging het pas toen eind 2009 bleek dat Griekenland de boel jarenlang had bedonderd met valse cijfers. De financiën van het land waren een puinhoop. De Grieken en later ook de Ieren en de Portugezen, moesten met tientallen miljarden worden geholpen door de andere eurolanden om te voorkomen dat de munt in problemen zou komen. Bij veel eurolanden ontstond het besef dat het roer om moest, waarbij toenmalig minister Jan Kees de Jager van Financiën voorop liep, gesteund door zijn Duitse, Finse en Oostenrijkse collega's. Keer op keer pleitte hij voor een keiharde aanpak van eurozondaars.

PijnlijkPijnlijk was echter dat ook Nederland, dat een harde lijn volgde, het tekort zelf niet onder de 3 procent wist te houden. Flinke bezuinigingen volgden om te voldoen aan de eisen uit Brussel. Nederland kreeg vanwege de uitzonderlijke economische crisissituatie ook nog eens respijt tot 2015 om het tekort binnen de norm terug te brengen. Een aantrekkende wereldeconomie en de bezuinigingen zorgden er echter voor dat dit eerder gebeurde. Het Centraal Planbureau (CPB) rekende overigens begin maart voor 2013 op een tekort van 2,9 procent en voorspelde een tekort van 2,9 procent in 2014 en 2,1 procent in 2015.