Nieuws Actueel

Dolfijn is geen slachtoffer ontucht

"Er zijn belangrijker zaken om je druk over te maken", zegt hoogleraar dierenwelzijn Berry Spruijt.

Paolo Laconi 14 maart 2016

Dolfinarium 2

'Te ziek voor woorden' en 'Om te kotsen'. Zomaar twee van de vele honderden (internet)reacties op het controversiële fragment in het VARA-programma RamBam van vorige week. Daarop is te zien hoe in het Dolfinarium in Harderwijk een tuimelaar op zijn rug in het water ligt, terwijl een verzorger de stijve penis van het beest aftrekt. Nadat de dolfijn klaarkomt, wordt hij beloond met een visje.

Leonie Vestering, fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren in Flevoland, deed bij de politie aangifte wegens 'ontucht met dieren'. Justitie heeft niet lang hoeven nadenken over de vraag of er sprake is van strafbaar handelen. Gisteren maakte het openbaar ministerie al bekend dat geen sprake is van een strafbaar feit. Na uitvoerig feitenonderzoek. De seksuele handeling met de dolfijn, zo betoogt de officier van justitie die zich met deze bijzondere kwestie moest bezighouden, is verricht in het kader van een training van de dolfijn ten behoeve van sperma-afgifte voor een fokprogramma. De handeling werd uitgevoerd door een wetenschapper in het kader van wetenschappelijk onderzoek dat zich richt op dit fokprogramma.

Er is hier dus geen sprake van ontuchtige handelingen en er zal geen verder strafrechtelijk onderzoek worden ingesteld. Leonie Vestering zegt dat die conclusie van het OM veel te makkelijk is. Ze heeft opnieuw aangifte gedaan bij de politie met aanvullend bewijs.

Zakje

Dolfijnenexpert Ingrid Visser heeft een rapport geschreven waarin zij constateert dat als dolfijnen wordt geleerd sperma af te staan, er ook getraind moet worden met het zakje waarmee het zaad wordt opgevangen. ,,De dieren zijn namelijk bang voor dat zakje'', zegt Vestering. ,,Je moet de dieren dus aan dat zakje laten wennen. Dát is training voor kunstmatige inseminatie. En dat zie je nergens in het filmpje. Bovendien wordt voor de verborgen camera gezegd dat de ontucht bedoeld is om incest en onderling gestoei te voorkomen. Het is dus puur seksuele ontlading om agressie te voorkomen.''

Vestering vervolgt: ,,Er zitten veertien mannetjes bij elkaar, zonder vrouwtje ertussen. Die mannetjes hebben nu zelfs seks met elkaar. Eén vrouwtje ertussen zou haar dood betekenen. Dan moeten ze de groep eerst opsplitsen in kleinere groepen, daar is geen ruimte voor en het is niet goed voor de shows. Die problemen lossen ze dus met dit 'handwerk' op. Dat heeft niets met kunstmatige inseminatie te maken.''

Hoogleraar dierenwelzijn Berry Spruijt van de Universiteit Utrecht snapt alle commotie niet. "In Nederland doen dierenparken mee aan Europese fokprogramma's. Daarvoor moet op de een of andere manier sperma worden verzameld. Een stier wordt achterop een kunstkoe gezet. Soms wordt gebruik gemaakt van elektronische hulpmiddelen. En met de hand is ook een optie, al is dat misschien een beetje een ouderwetse methode." De toegepaste methode is de Utrechtse professor om het even 'zolang het dier er maar niet onder lijdt'. "Ik zie hier geen probleem in, snap eerlijk gezegd niet waar die mevrouw van de Partij voor de Dieren zich druk over maakt. De verzorger van het Dolfinarium doet gewoon zijn werk, hij beleeft daar echt geen orgastisch genoegen bij. Volgens mij zijn er belangrijker zaken waar de Partij voor de Dieren zich voor in zou moeten zetten."

Het Dolfinarium zelf wil niet reageren op de aangifte en liet al eerder op de website weten dat ze dolfijnen leren om sperma af te geven voor een Europees fokprogramma. Een woordvoerder van de Europese Vereniging voor Dierentuinen en Aquaria, de organisatie die Europese fokprogramma's coördineert, zei begin deze week in NRC dat het normaal is dat een zoogdier - zoals een dolfijn - 'handmatig gestimuleerd wordt' om sperma te geven. "Er zijn geen richtlijnen voor het verkrijgen van sperma, zolang het dier er maar niet onder lijdt."

Fokprogramma

Dierenpark Emmen doet mee aan fokprogramma's. Toch zegt bioloog Wijbren Landman van het Drentse dierenpark dat handmatige masturbatie van dieren in Emmen niet voorkomt. "Wij werken mee aan fokprogramma's, maar dat gebeurt op de natuurlijke manier. We zetten een mannetje en een vrouwtje bij elkaar en de rest gaat vanzelf."

Ook parkmanager Wineke Schoo van Burgers' Zoo in Arnhem, verantwoordelijk voor het welzijn van alle dieren, stelt dat handmatig aftrekken bij Burgers' Zoo niet gebeurt. "Wel hebben we enkele keren gebruik gemaakt van electro-ejaculatie. Bijvoorbeeld bij een Maleise beer die maar geen jongen wilde krijgen. Toen is ook het sperma van het mannetje gecontroleerd." Bij een neushoorn met een voortplantingsprobleem is ook electro-ejaculatie gebruikt. "Het komt bij ons incidenteel voor en altijd in gevallen waarin onderzoek wordt gedaan naar een dier met een voortplantingsprobleem." Schoo heeft de gewraakte beelden van het Dolfinarium gezien. Ze snapt dat mensen het wellicht een onaangenaam tafereel vinden. "Ik vond het zelf ook wel wat apart, al heb ik wel eens gehoord van spermatraining voor dolfijnen. Ik weet er echter te weinig van om te beoordelen of dit bij die dieren gebruikelijk is. Er zal toch een reden voor zijn, die verzorger doet dit niet voor de fun."