Nieuws Actueel

Dit willen de kleine jongens van nu later worden

Vergeet de politie- of brandweerman, alle kleine jongetjes willen bioloog worden. Sterbioloog Freek Vonk staat zes keer in een bijna uitverkochte Heineken Music Hall.

Laura Obdeijn | Foto's: Ivo van der Bent 18 december 2015

Freekvonk1065

De Heineken Music Hall is dit weekend het terrein van duizenden jongetjes (het zijn vooral jongetjes), slangenjagers in spe, die allemaal van Freek Vonk willen weten wat het gevaarlijkste dier ter wereld is. Normaal over straat kan Vonk al lang niet meer, overal waar hij komt stormen de kinderen op hem af. Zelfs op de Galapagoseilanden ontging zijn aanwezigheid de jonge Nederlandse toeristen niet. Toch is hij geen lid van een boyband en ook geen Power Ranger, deze superster is bioloog, schrijft Het Parool.

Maar wel een atypische. In zijn televisieprogramma's is hij te zien als avonturier à la Indiana Jones of de in 2006 overleden Steve 'crocodile hunter' Irwin, compleet met kaki tenue. In de Australische outback rent hij achter slangen aan en gaat hij op zoek naar giftige kikkers. Hij maakt snoekduiken uit bootjes om zijn kijkers een exotisch exemplaar te laten zien en hij schuwt geen dichte begroeiing om bij een zeldzame spin te komen. Om het beest vervolgens op te pakken en in een vet aangezet enthousiasme uit te leggen hoe gevaarlijk en 'gááf' het is.

Kinderen lopen weg met hem dankzij zijn enthousiasme, dat volwassenen soms irritant vinden. Vonk weet moeiteloos droge wetenschap te vertalen in jongensboekachtige verhalen. Biologiedocenten moeten wel in hun handen knijpen dat hun vakgebied eindelijk onder het stof vandaan is gehaald. Vraag aan een paar jongetjes wat ze willen worden, en het antwoord is niet meer politieagent, maar bioloog of archeoloog. En waarom? "Omdat het gewoon cool is."

De 32-jarige onderzoeker en winnaar van de Gouden Stuiver voor het beste kinderprogramma kan het zelf ook nog niet geloven: zes shows, zo goed als uitverkocht. "Waanzinnig! Het is zo'n grote passie van me en ik praat er graag over. Dan is het het allerleukste om die liefde en verbazing van mezelf bij kinderen aan te wakkeren vanaf dat podium en ze te leren dat wetenschap heel spannend kan zijn."

Het succes zit hem, denkt Vonk, in de manier van vertellen: "Het verhaal is heel erg belangrijk en ik probeer zo visueel mogelijk, in geuren en kleuren en met een beetje hulp van beeld, te vertellen en ze het gevoel te geven dat ze naast me stonden toen die grizzlybeer op me af kwam of die keer dat er een witte haai langs zwom."

Kinderspecialist Angela Weghorst van onderzoeksbureau Twinq doet onderzoek naar de generatie vanaf vijf jaar. Zij ziet de interesse voor de natuur groeien. "Natuur is in en komt eindelijk uit het verdomhoekje. In tegenstelling tot wat volwassenen altijd denken, vinden kinderen de natuur bijna altijd interessant. Buiten kunnen ze zich oerman voelen en Vonk neemt ze door zijn spannende verhalen met hem mee de wildernis in."

Weghorst ziet een duidelijke verschuiving in de interesses van kinderen. "Ze zijn nu heel erg gevoelig voor wat echt is en wat niet, en in die echtheid ligt precies de kracht van Vonk." Hetzelfde geldt voor vlogger Enzo Knol. "Je ziet dat zij echt doen wat ze het allerleukst vinden en doen zich niet anders voor. Een aantal jaren geleden waren er vrijwel alleen gescripte figuren en karakters, zoals Samson en Gert en Spongebob, maar dat zie je nu veranderen."

Met de dierenplaatjesactie, waarvan Vonk het gezicht werd, speelde Albert Heijn al in op de hype. Ruilgroepen werden in het leven geroepen en er werd fanatiek gehandeld. Omgekeerd zwengelde de actie de Vonkpopulariteit nog wat aan. Weghorst: "Albert Heijn heeft het - heel slim - aangedurfd om mee te gaan in de trend, terwijl natuur door volwassenen nog gezien werd als niet sexy, of saai. Natuurorganisaties zouden hier ook heel goed gebruik van kunnen maken." Helemaal in combinatie met Vonk. "Kinderen zijn fan van hem, die willen alles hebben waardoor ze zich ook bioloog voelen."

Voor de show zijn bijna 23.000 kaarten verkocht voor gemiddeld 25 euro per stuk. Tel daarbij op de opbrengst van de merchandise (joggingpakken met Vonks twee meter lange varaan Johan erop van zestig euro en Freek Vonkbroodtrommels van een tientje) en je komt uit op een aardig bedrag. Daar moeten de kosten van de show en de locatie van af, maar een tripje - of twee - naar Australië moet er wel inzitten.

Af en toe klinken wat tegengeluiden. Zo klinken af en toe waarschuwingen voor het Freek Vonkeffect. Er zou een toenemende belangstelling zijn voor alles met schubben, en reptielen worden impulsaankopen, met als gevolg verwaarlozing. Ook was er van biologiecollega's kritiek op de manier waarop Vonk omspringt met de dieren. Ze zouden niet thuishoren op een podium of in een televisiestudio en ook in het wild zou het niet altijd nodig zijn om slangen in bosjes te bespringen.

Dat hij zomaar op de beesten afgaat, weerlegt Vonk: "Het dier staat altijd op één. Alles is tot in de puntjes geregeld en ik word altijd meegenomen door de onderzoekers die er zelf werken. Als het voor het onderzoek niet echt nodig is, lig ik net zo lief op een afstandje in de bosjes."

Na zijn shows vertrekt Vonk naar de jungle van Brazilië, voor vakantie dit keer. Dan heeft hij eindelijk tijd voor zijn hobby: fotografie, want: "Niets doen is niets voor mij."

Jan van der Zwan (6) - 'In de jungle van Thailand ga ik echte dieren zoeken'

"De spitssnuitkrokodil is een van mijn lievelingsdieren, maar mijn échte lieveling is de zwartpunthaai. Daar is Freek een keertje door gebeten, wist je dat? Dat kun je in een filmpje zien," zegt Jan, terwijl hij verschillende beesten benoemt. "Later wil ik net als Freek bioloog worden, dat vind ik gewoon cool. Hij ziet heel veel dieren en je kunt dingen onderzoeken. Dan zou ik het liefst naar zeedieren kijken. Van Sinterklaas heb ik al een kompas gekregen."

"Ik heb Freek een keertje in het echt gezien, bij zijn show. Daar waren allemaal echte dieren. Iemand kreeg ook een slang om zijn nek, maar dat wilde ik liever niet. Ik ben niet bang hoor, maar mama vindt het soms een beetje eng."

"Volgende week ga ik naar Thailand, naar de jungle. Daar ga ik echte dieren zoeken, zoals olifanten en apen. Net als Freek. En morgen moet ik afzwemmen voor mijn A-diploma. Daarna kan ik snorkelen en zelf op zoek naar vissen."

Mels Veen (5) - 'In het Vondelpark vond ik een groene papegaai'

Als hij uit alle huisdieren zou mogen kiezen, koos Mels voor een slang. "Een giftige slang is best wel gevaarlijk, maar niet als je hem met een stok pakt. Dat doet Freek ook altijd." Toch zou hij, als hij Freek in het echt zou zien, wel even vragen waarom hij niet bang is voor giftige slangen. "Soms houdt hij ze ook vast."

Samen met zijn vriendje Atom gaat hij op avontuur in het park. Mels: "Dan gaan we, net als Freek, de bosjes in op zoek naar beesten. Maar wel voorzichtig hoor, dat zegt Freek altijd." Atom: "En dan doen we alsof we in allemaal landen zijn. In Afrika gaan we leeuwen en olifanten zoeken." Mels: "In het Vondelpark heb ik weleens een groene papegaai gevonden." Atom: "Ik zou wel een gorilla willen. Die is heel groot, maar hij kan best in mijn bed slapen. We hebben Freek Vonk allebei al heel vaak gezien op televisie. Wel zeshonderd keer. Het is altijd heel spannend."

"Freek houdt van dieren, dus daarom houden wij ook van dieren," knikken de jongens.

Jack Veldhoen (8), - 'Alles wat ik weet van dieren, weet ik van Freek'

Die rij witte tanden op dat kastje? Dat is de onderkaak van een barracuda. En dat skelet? "Dat is een salamander uit Brazilië," legt Jack uit. "Ik hou al heel lang van dieren en ken er ook een heleboel. Ik hou het meest van grote vogels. Een sneeuwuil bijvoorbeeld en een steenarend."

"Wist je dat een megalodon, een heel grote haai, een walvis op kan eten? Als ik die zou zien, zou ik echt wel bang zijn."

Hij heeft een spinnenknuffel op zijn bed liggen. "Het meeste vind ik niet eng, want Freek vindt dat soort dingen ook niet eng."

"Alles wat ik weet van dieren, weet ik van Freek. Dat nijlpaarden de gevaarlijkste dieren van Afrika zijn bijvoorbeeld. En later wil ik worden zoals hij. Ik ga al wel eens op onderzoek uit, op zoek naar libelles of andere beestjes. En elke avond kijk ik op de wereldkaart en bedenk ik naar welke landen ik allemaal zou willen."

Hoe word ik Freek Vonk?

"Als je later net zo wilt worden als ik, moet je biologie gaan studeren en vooral heel erg veel lezen over dieren. Verder is het belangrijk dat je je hart blijft volgen, nieuwsgierig bent en je blijft verbazen en verwonderen over dingen. Wat dat laatste betreft ben ik eigenlijk zelf ook nog een beetje een kind."