Nieuws Actueel

Flirten met de dood

Van onze redactie 20 december 2014

Krakende sneeuw, windvlagen, ongezond klinkende hoestbuien die de stilte telkens doorbreken. En op de achtergrond maar steeds die duizelingwekkend mooie, besneeuwde bergtoppen. De film Hemelbestormers (Killer slope), die op documentairefestival IDFA terecht volle zalen trok, maakt zonder omhaal invoelbaar hoe het is om in het hooggebergte te klimmen. Maar laat ook op schrijnende wijze zien welke dilemma's er spelen op grote hoogte.

Cho Oyu Plaats van handeling: de Cho Oyu, met 8.201 meter de op vijf na hoogste berg ter wereld, niet ver van de Mount Everest. Een relatief 'makkelijke' achtduizender, volgens doorgewinterde bergsporters. Maar wel de berg waar de fameuze Nederlandse klimmer Ronald Naar in mei 2011 de dood vond, net zoals zijn collega Dennis Verhoeve in 2009.

Filmmaker Geertjan Lassche had, voordat hij er in april van dit jaar met een expeditie van klimmer Wilco van Rooijen heen reisde, nul bergsportervaring. Aanvankelijk was het dan ook zijn bedoeling een film te maken aan de voet van de K2, die gevaarlijke berg op de grens van China en Pakistan. Sterftecijfer: een op de vier klimmers. Tot hij bij Van Rooijen aan de keukentafel belandde, die al bezig was met de voorbereidingen voor een expeditie naar de Cho Oyu. Of hij geen zin had om mee te gaan?

Krankzinnig De trip werd hem van alle kanten afgeraden, een bergsporter verklaarde hem krankzinnig. Van de EO, voor wie hij de film heeft gemaakt, mocht hij elk moment stoppen met het hele project. Lassche: "Ik vroeg mezelf af: kan ik het wel aan? Ik ben gewend diep te gaan voor een verhaal en dat wíl ik ook, maar dit was totaal nieuw."

Het werd een somber risicolijstje: touwen die kunnen breken, lawine's, een gevaarlijke spleet in de sneeuw, bevriezing, longoedeem, hersenoedeem, hoogteziekte. En achteraf realiseert Lassche zich ook: dit was te heftig. "Zonder echte klimervaring die berg op en dan ook nog een film moeten maken, was eigenlijk een paar disciplines te veel. Maar er zijn zo veel bergfilms gemaakt. Ik wilde me onderscheiden door er te zijn wanneer het gebeurt, door het ethische dilemma op hoogte vast te leggen. Dus niet vanaf het basiskamp met een walkietalkie, maar mee naar boven."

Helse tocht Hij gíng, en de helse tocht leverde een waanzinnige film op, mede gedraaid door cameraman Frank Moll, die wel over gedegen hoogte-ervaring beschikt. Kou, vermoeidheid: de teamleden, die Van Rooijen elk 13.000 euro betaalden, lijden voortdurend aan diarree, ontstoken ogen, hebben last van onophoudelijk gehoest, hoofdpijn en overgeven. "Na het avondeten moet je weer door die vreselijke vrieskou naar je tentje. Ik heb er de mooiste sterrenhemels gezien, werkelijk oogverblindend. Maar ik dacht alleen maar: hoe kom ik zo snel mogelijk in mijn slaapzak?"

Het scheelde een haar of zijn tocht liep fataal af door een lawine. "Dat werd voor mij pas echt duidelijk in de montage. Deze expeditie had heel makkelijk in een drama kunnen eindigen. Het scheelde misschien een uur. Zoals iemand in de film zegt: je flirt op zo'n berg voortdurend met de dood."

Hemelbestormers. Vrijdag 26 december op NPO 3, 20.30 uur.