Nieuws Actueel

Flitsen of vlekjes, haast geboden

Van onze redactie 27 januari 2015

Je zit thuis rustig op de bank en opeens zie je met een oog allerlei zwevende deeltjes en lichtflitsjes, net alsof het ver weg onweert. Of je het oog nu open hebt of dicht, je blijft die flitsen en irritante dansende vlekjes zien. Dan is het raadzaam om binnen een paar dagen naar de oogarts te gaan, want het kunnen symptomen zijn voorafgaand aan een netvliesloslating (ablatio retinae). Wanneer je daar niet aan geholpen wordt, kun je blind worden.

Oogarts Jeroen Klevering, oogarts en hoofd van de afdeling oogheelkunde van het Radboudumc in Nijmegen en gespecialiseerd in netvliesoperaties, benadrukt dat deze specifieke symptomen lang niet altijd op een netvliesloslating hoeven te wijzen. "Maar het is wel een reden om dit door een oogarts te laten nakijken." Wanneer echter een gedeelte van het gezichtsveld uitvalt, meestal in de randen van het zicht, is er wel netvliesloslating. Dan moet je meteen naar de oogarts.

Klevering: "Daar zou ik bij wijze van spreken zelfs geen uur mee wachten. Want hoe groter de loslating hoe slechter de prognose. Zeker wanneer het middelpunt van het netvlies (de macula), het centrum van je zicht waar je scherp mee ziet, los ligt. In het Radboudumc is het zelfs beleid dat we dan nog meteen dezelfde dag opereren."

Vergrijzing Een netvliesloslating komt jaarlijks bij ongeveer 2 op de 10.000 mensen voor. Het kan bij iedereen gebeuren maar vooral ouderen vanaf 55 jaar hebben een verhoogd risico. Door de vergrijzing zien de oogartsen dan ook een toename van het aantal netvliesloslatingen.

Het oog is een bol gevuld met een geleiachtig glasvocht. Aan de voorkant van het oog zit de lens en de iris waardoor het licht naar binnen valt, de achterwand van het oog is bekleed met het netvlies. De informatie van alles wat je ziet, wordt op dit netvlies opgevangen en van daaruit via de oogzenuw naar de hersenen gestuurd. Het glasvocht zit vast aan het netvlies. Wanneer mensen ouder worden, verandert de samenstelling van het glasvocht. Klevering: "Bij kinderen is dat een nog vrij stevige substantie die in vorm blijft, maar naarmate je ouder wordt, wordt dit glasvocht vormelozer en vloeibaarder."

Krimp Het glasvocht krimpt iets en laat los van de achterwand maar kan daarbij gaatjes of scheurtjes trekken in het netvlies. Soms is er alleen maar een gaatje in het netvlies ontstaan. Als er nog geen vocht achter is gekomen, kan het poliklinisch verholpen worden met een laserbehandeling. Wanneer er wel vocht achter het netvlies zit, is een operatie noodzakelijk. Daarbij wordt het vocht weggezogen en het netvlies op zijn plek teruggeplaatst. Dit is een specialistische operatie die door een beperkt aantal oogspecialisten kan worden uitgevoerd. "De slagingskans om het netvlies weer op zijn plaats te krijgen, is 95 procent", verklaart Klevering geruststellend. "Trouwens, een optie niet te opereren, is er niet.Want dan word je gewoon blind."

De Amsterdamse Annie Vrugt (72) zag een paar jaar geleden opeens allemaal flitsen. "Het was nog donker in mijn kamer toen ik de een na de andere flits zag", vertelt zij.

"Het was of ze bij de buren de hele tijd aan het fotograferen waren. Ik dacht die hebben een feestje."

Ze had er geen moment bij stilgestaan dat het iets in haar oog zou kunnen zijn. Terwijl ze na een operatie voor een ontsteking in haar oog wel gewaarschuwd was dat haar netvlies zou kunnen loslaten. "Maar ja, ik wist niet waar ik op moest letten en ik merkte er verder niets van, ik had geen pijn. Toevallig moest ik drie dagen later op controle komen bij de oogarts en die zag het meteen. Ik moest in het ziekenhuis blijven en werd meteen geopereerd. Daarna kreeg ik staar aan datzelfde oog, moest ik weer geopereerd. Maar uiteindelijk is het goed gekomen hoor. Ik zie weer alles."

Niet alleen ouderen hebben een vergrote kans op netvliesloslating, ook hoge bijziendheid, met name vanaf een brilsterkte van min 6, een staaroperatie of een eerdere netvliesloslating aan het andere oog, vergroot de kans op een netvliesloslating.

Ook als het probleem in de familie zit, is de kans groter op het krijgen ervan. "Maar het heeft geen zin om al die risicogroepen preventief te testen", aldus de oogarts. "Het is vooral zaak dat men alert is op de verschijnselen. En niet iedere lichtflits is alarmerend. Als je stevig in je ogen wrijft, kun je ook flitsjes zien, dat is normaal."