Nieuws Actueel

Fyra één groot faalcircus

Bram de Vrind 28 oktober 2015

Fyra treinen ansaldobreda 335

De Nederlandse staat en de NS hebben de reiziger in de kou laten staan met een snelle treinverbinding tussen Amsterdam en Brussel. De flitstrein Fyra draaide uit op een fiasco omdat de overheid vooral oog had voor de opbrengsten van de snelle trein die over de HSL-Zuid moest gaan rijden. Bewindslieden van diverse kabinetten hebben de Tweede Kamer ontijdig, onvolledig of onjuist geïnformeerd. De NS was er alleen maar op uit om concurrenten van het spoor te houden en het eigen monopolie veilig te stellen.

Dat zijn de spijkerharde conclusies van de parlementaire enquêtecommisie die onderzocht waarom de Fyra veel later ging rijden dan was gepland en waarom de trein door grote mankementen al na een paar weken weer van het spoor werd gehaald.

Kamer medeverantwoordelijkDe commissie houdt de NS en de achtereenvolgende bewindslieden in de eerste plaats verantwoordelijk voor het debacle. Maar ook de Tweede Kamer moet zich de flop aantrekken: omdat de Kamer wel blafte, maar nooit echt beet is ook het parlement medeverantwoordelijk voor het mislukken van het project.

Onjuist geïnformeerdOver het algemeen kreeg de Kamer genoeg informatie, maar er zijn ook momenten dat de Kamer niet voldoende of zelfs onjuist is geïnformeerd. Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) heeft de Kamer onjuist geïnformeerd. Haar collega Jeroen Dijsselbloem (Financiën) deed dat onvolledig, aldus de commissie. Eerder heeft Camiel Eurlings als minister van Verkeer en Waterstaat de Kamer zelfs misleid.

Geen eindstationDe treinreiziger stond en staat nog altijd in de kou, zei voorzitter Madeleine van Toorenburg van de parlementaire enquêtecommissie. Van Toorenburg constateerde dat de grote ambities voor de snelle trein naar Brussel uit 1996 niet zijn waargemaakt. Maar naast de presentatie van de harde conclusies die haar commissie trekt, deed ze ook een oproep. Het rapport mag geen eindstation zijn, zei Van Toorenburg. Het kabinet en de Tweede Kamer moeten er wat de commissie betreft alsnog voor zorgen dat er een snelle, betaalbare en flexibele treinverbinding komt tussen Amsterdam en Brussel. Dan zou alsnog aan de beloften van eind vorige eeuw zijn voldaan.

'Overstandig en onverantwoord'In een toelichting ging Van Toorenburg uitgebreid in op de conclusies van het rapport. Ze zei dat zij en de andere commissieleden tijdens hun onderzoek van de ene in de andere verbazing waren gevallen. Dat begon al bij het begin, toen het eerste kabinet-Kok koos voor een openbare aanbesteding voor de flitstrein naar Brussel.

Destructief onderhandelingsspelDie keuze paste in het tijdsgewricht, maar had grote gevolgen. NS bood veel te hoog en het kabinet accepteerde dat. Zowel de NS als het kabinet handelden in de aanbestedingsprocedure 'onverstandig en onverantwoord'. Daar kwam bij dat de relaties tussen NS en Staat beroerd waren. Beide partijen 'verloren zich in een destructief onderhandelingsspel', zei Van Toorenburg.

Toelating ontluisterendZij noemde de procedure over de toelating van de treinen op het spoor 'ontluisterend'. De treinen moesten veilig zijn, maar de verantwoordelijke Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) opereerde veel te terughoudend.