Nieuws Actueel

Grote netwerken, toch privé

Op sociale netwerken is meer behoefte aan intimiteit en echtheid. Besloten accounts zouden een authentieker beeld van onszelf moeten geven, maar werkt dat ook echt zo?

Anouk Vleugels 17 december 2015

Instagramsocialmediapersonalbranding1065
'Share Real Life.' Het is de tagline van Camarilla, een nieuw sociaal netwerk waar je maximaal vijftien vrienden kunt hebben. Het idee: binnen een klein clubje kun je meer jezelf zijn en het 'echte' leven laten zien. Camarilla is te downloaden als mobiele app. Jij ziet de foto's van je vijftien vrienden, zij zien jouw foto's, en je kunt alleen een-op-een reacties geven. Er zijn geen hashtags, filters of een like-knop, bericht Het Parool. Constance Scholten is medeoprichter en baas van het bedrijf, met een kantoor in Amsterdam en New York. Ze bedacht het idee tijdens een vakantie, waarin ze veel tijd kwijt was aan het versturen van foto's via WhatsApp en iMessage. "Ik gebruik daar liever geen Facebook voor; daarvoor vind ik ze te privé. Dus moest ik vrienden en familie steeds afzonderlijk hetzelfde berichtje sturen." In de eerste dagen werd Camarilla vijftienduizend keer gedownload en sindsdien komen er dagelijks gemiddeld een paar duizend downloads bij. "De meeste daarvan zijn actieve gebruikers, die ook echt connecties maken en foto's delen," zegt Scholten. Dat een Camarillanetwerk maximaal vijftien mensen kan hebben, is gebaseerd op onderzoek van antropoloog en psycholoog Robin Dunbar, die ontdekte dat er verschillende lagen vriendschappen bestaan. Iemand kan bijvoorbeeld 150 sociale connecties hebben - kennissen, familieleden en collega's - maar heeft een kring van vijf heel goede vrienden. Daaromheen zit de cirkel van vijftien vrienden: de mensen die je kunt bellen voor een verhuizing, maar die wellicht niet al je geheimen kennen. Scholten: "Veel mensen hadden als eerste reactie: een limiet van vijftien vrienden, dat lukt nooit. Maar in de praktijk blijkt dat veel gebruikers de vijftien niet eens halen. Ik heb dertien connecties." Gênant en alledaags Ook op Instagram is meer behoefte aan intimiteit en echtheid. The New York Times schreef onlangs over 'finstagrams': een soort schaduwaccounts die Amerikaanse tieners naast hun normale Instagramaccount gebruiken. Finstagrams zijn alleen toegankelijk voor een klein groepje vrienden, zodat ook gênante en alledaagse foto's gedeeld kunnen worden. Ongeschreven Instagramregels, zoals 'post nooit meer dan één foto per dag,' gelden niet voor finstagrams. Hoeveel finstagrams er zijn, is niet bekend. Wel weten we, dankzij een analyse van techblog Optical Cortex, dat ongeveer 28 procent van de Instagramaccounts een slotje heeft. Een ander voorbeeld is Snapchat. Via dit sociale netwerk, dat met ruim honderd miljoen dagelijkse gebruikers vooral onder jongeren erg populair is, kun je foto's en video's delen. Wat het netwerk bijzonder maakt, is dat berichten die je naar elkaar stuurt, na een paar seconden weer verdwijnen. Dat maakt Snapchat geschikter voor alledaagse en lelijke foto's; ze zijn toch zo weer weg. Bovendien is er ook bij Snapschat geen like-knop; je kunt alleen zien hoeveel mensen je foto hebben bekeken. Ook Beme, een sociaal netwerk dat deze zomer werd gelanceerd in de VS, zet in op 'authentiek': filmpjes worden meteen gedeeld als je ze maakt. De camera wordt alleen geactiveerd als je je telefoon tegen een vlak oppervlak duwt, bijvoorbeeld je borst. Op die manier zitten gebruikers niet verstopt achter hun telefoon wanneer ze een filmpje maken van een zonsondergang of concert. "Sociale media zijn bedoeld als digitale of virtuele versie van wie we zijn," zegt oprichter Casey Neistat. "Maar in plaats daarvan is het een geboetseerde, gecalculeerde en gekalibreerde versie van onszelf." De boodschap is duidelijk: het wordt tijd dat we eens lekker onszelf zijn op sociale media. Maar hebben gebruikers hier wel behoefte aan? Het 'echte' leven is niet per se interessant. Voormalig Instagramster Essena O'Neill, die onlangs een boekje opendeed over de vele kunstgrepen die nodig waren geweest voor haar schijnbaar perfecte foto's, kreeg van veel mensen sympathie. Maar met haar 'neppe' Instagramfoto's had ze wel ruim een half miljoen volgers. De gemiddelde socialemediagebruiker ziet nou eenmaal liever een foto van een prachtig opgemaakt bord in een sterrenrestaurant, dan een korrelig kiekje van een half opgegeten boterham. Blotebillengezicht Zelfs wanneer authentiek de norm is, wordt hier en daar gesjoemeld. Het Amerikaanse marketingbureau Spredfast legde 100.000 Instagramfoto's met de tag #nofilter onder de loep en ontdekte dat elf procent van die foto's toch een filter had. En toen vrouwen vorig jaar massaal hun onopgemaakte gezichten deelden - #NoMakeUpSelfie - doken er online al snel allerlei tutorials op hoe zulke foto's het best konden worden gemaakt. Met het juiste licht, een warme filter en een goede camerahoek viel zo'n blotebillengezicht best mee. Kan iemand wel authentiek zijn op sociale media? De Amerikaanse socioloog Jenny Davis onderzoekt de internetcultuur en identiteit. "Sociologen hebben als uitgangspunt: authenticiteit is een sociale constructie, geen echt ding. Altijd wanneer je contact hebt met iemand anders, speel je een rol." Toch kan iemand wel degelijk authentiek zijn. "Presenteer je op sociale media een versie van jezelf zoals je denkt dat je bent of de versie die je wilt zijn? Daar ligt het verschil." Opmerkelijk genoeg hebben mensen juist de neiging hun digitale persoon een beetje te faken, om zo authentieker over te komen. Dit was de uitkomst van onder meer een studie van Finse onderzoekers van Aalto University uit 2014. Zo bleek bijvoorbeeld dat bepaalde foto's expres niet op Facebook worden gepost, uit angst om nep of opschepperig te worden gevonden. Zijn mensen meer zichzelf op een kleiner netwerk als Camarilla? Davis: "Ik denk dat mensen zich meer authentiek voelen in zo'n besloten kring. Maar tegelijkertijd moet je in een groot netwerk aan meer mensen verantwoording afleggen. Als je daar niet oprecht bent, is de kans groter dat je door de mand valt." Scholten denkt van wel. Gebruikers van Camarilla delen bijvoorbeeld een ander type foto's dan op Instagram, merkt ze. "Bij de testgroep zagen we vooral foto's van gebeurtenissen voorbijkomen; het koopcontract tekenen of de eerste schooldag van een kind. De mooie plaatjes zonder duidelijke aanleiding, zoals je veel op Instagram ziet, waren minder populair." Bovendien zit de authenticiteit bij Camarilla misschien nog wel meer in de reacties, dan in de geposte foto's. "Als ik op WhatsApp een groep voor vakantiefoto's aanmaak waar mijn moeder en mijn beste vriendin in zitten, gaan ze toch hun reacties censureren. Omdat bij Camarilla alle communicatie een-op-een is, kun je zeggen wat je wilt." Facebook Ook op Facebook kunt u updates delen met kleine groepjes. Zo is het mogelijk om informatie alleen met uw eigen vrienden te delen en kunt u ook binnen die groep ook nog mensen selecteren die geen toegang krijgen. Instagram en Twitter Instagram- en Twitteraccounts zijn in principe openbaar, maar als je in je profiel de optie 'privéaccount' aanvinkt, kunnen alleen mensen die je hebt goedgekeurd je berichten zien. Linkedin Ook een profiel op Linkedin kan meer privé worden gemaakt. Zo kun je aangeven dat je 'onzichtbaar' op andere profielen wilt kijken en dat je profielaanpassingen niet worden gedeeld. Minds Alle berichten die via dit relatief nieuwe sociale netwerk worden gepost, zijn versleuteld. Adverteerders en overheden kunnen dus niet meelezen. Minds kreeg de goedkeuring van leden van hackers-collectief Anonymous. Gratis, iOs en Android MEER APPS VOOR KLEINE NETWERKEN Yammer Bedoeld voor op het werk. Via de app kun je bijvoorbeeld documenten delen en in realtime zien welke aanpassingen je collega maakt, maar ook chatten. Gratis, iOs en Android Couple Een app voor een stel. Naast het delen van berichten en foto's kun je ook 'duimkussen' uitwisselen: door beiden je telefoonscherm aan te raken op een bepaalde plek, op hetzelfde moment, vibreren beide telefoons. Gratis, iOs en Android