Nieuws Actueel

Henk Schiffmacher: 'Ik kon het gevecht niet meer aan'

Henk 'Hanky Panky' Schiffmacher mag met recht de aartsvader van de Nederlandse tattooscene genoemd worden. Met zijn hulp verkaste de tattooshop van obscure zolderkamertjes naar drukbezochte winkelstraten. Maar nu likt de 62-jarige tattookoning zijn wonden. Het Amsterdam Tattoo Museum dat zijn tatoeagecollectie huisvestte ging failliet, na problemen met de exploitatie en een knallende ruzie met zakenpartner Jeannette Seret. "Zij heeft gewoon al het geld naar zich toegetrokken en lopen schreeuwen en janken."

Bram de Vrind 7 januari 2015

Henkschiffmachersucces335

Schiffmacher richtte het museum in 2011 op met Jeannette Seret, eigenaresse van reïntegratiebedrijf Partners aan het werk. Schiffmacher stelde zijn collectie - getaxeerd op acht ton - beschikbaar, Seret investeerde eenzelfde bedrag. Het was de bedoeling dat langdurig werklozen er via haar bedrijf met overheidssubsidie aan de slag zouden gaan. Maar nog voordat het museum opende, draaide de gemeente Amsterdam de geldkraan dicht. Er ontstond een gat in de begroting en het museum kon de huur van 360.000 euro per jaar niet langer opbrengen. Maart 2013 werd het faillissement uitgesproken.

Tegeltjeswijsheden verboden. Je succesformule in twee zinnen. "Een echte succesformule heb ik niet. Maar ik denk wel dat mijn verdienste is dat ik jarenlang een bijdrage heb geleverd aan het rehabiliteren van de tatoeage. Toen ik begon waren er vier tatoeëerders in dit land en heerste het stigma dat de tatoeage iets was voor zeelui en hoeren. Om daarmee af te rekenen heb ik de eerste tattoo-conventie in Europa opgericht, één van de belangrijkste conventies die geweest is op dit gebied. Het is in de loop der jaren een miljoenenbusiness geworden. Er zijn nu 2,5 duizend van die types die van Kutkrabbeveen tot Aarschot tatoeëren. Het lijken wel Coffee Companies!"

Had jij simpelweg de tijd mee of zie je jezelf vooral als selfmade man?

"Er zit een stukje tijdgeest in. Ik heb in mijn begintijd heel veel rock-'n-roll-helden getatoeëerd en dat heeft me ontzettend geholpen met mijn bekendheid. Misschien was mijn andere voordeel dat ik geïnteresseerd was in het vak en er dus over kon praten. NRC Handelsblad meldde in een artikel: 'Schiffmacher heeft een boek geschreven en dat is op zich niet raar. Maar als je in de tattoowereld een boek schrijft dan is dat heel zeldzaam.'"

En die andere vier tatoeëerders, waren die dan niet inhoudelijk bezig?

"Dat waren zigeuners, jail house-figuren. Het was best een obscuur vak. Vanuit zolderkamertjes met mannen met één been en gouden oorringen is het een echt beroep geworden."

Is de oude romantiek van het vak genoeg bewaard gebleven?

"De tatoeageshop is een fucking nagelsalon geworden. Ik mis de verteller met een verhaal. Een tatoeageshop behoort een stuk avontuur met zich mee te brengen. Hij is niet voor dameskappers maar voor zeerovers. Iemand sprak me aan: 'Ik heb je twee e-mails gestuurd maar je hebt me niet geantwoord'. Ik zei: 'Hé, ik ben geen fucking pen pal, ik ben een pirate', haha!"

Je hebt veel beroemdheden getatoeëerd. Hoe belandt iemand als Kurt Cobain bij jou op de stoel?

"Ik had dat niet eens in de gaten. In de jaren tachtig, negentig was er in Amsterdam elke maand weer een ander klein bandje uit Amerika dat optrad. Sommige van die jongens lieten dan een tatoeage bij me zetten. De Red Hot Chilli Peppers sliepen bij mij thuis met vier man op een rijtje in de achterkamer. Die hadden geen geld om in een hotel te zitten. Nu krijgen ze 1,4 miljoen voor een optreden!"

Het Amsterdam Tattoo Museum, dat je in 2011 samen met zakenpartner Jeanette Seret oprichtte, ging na twee jaar failliet. Waar ging het mis?

"Ik heb natuurlijk een hele grote verzameling, die wil ik nalaten aan Amsterdam. Toen kwam die juffrouw en die zei: 'Ik heb een miljoen en dat wil ik daar insteken'. Maar dan moesten er wel mensen komen werken via haar reïntegratiebureau, daar kreeg zij een vergoeding van de gemeente voor. Maar op het moment dat wij de deuren openden, trok de gemeente al die subsidies in. Op een gegeven moment had die dame geen geld dus die roomde steeds maar alles af naar haar eigen bedrijf. Ze kwam de afspraken niet na. Zij heeft gewoon al het geld naar zich toegetrokken en lopen schreeuwen en janken."

Je zei ooit dat je wars bent van contracten en papierwerk. Bij het museum had je beperkte inzage in de financiën. Heeft je dat parten gespeeld?

"Heel erg. Er was een afspraak maar die stond niet op papier. Maar ik had zoveel haast dus zei: 'Dat doen we later wel'. Ik heb er alles voor opzij geschoven omdat ik het veel te graag wilde."

Je hebt je zakenpartner flink aangepakt in de media. Ben jij iemand die de confrontatie niet schuwt?

"Zij was vooral degene die de confrontatie aanging. En aan mijn haren door de tent ging trekken. Letterlijk. Als een oudere vrouw je aanvliegt en aan je haren gaat trekken dan moet je als man overwegen wat je gaat doen. Als je dat mens een gooi geeft en ze valt tegen een glazen wand, dan heb je een enorm probleem. Dus dan moet je ook inbinden. Ik heb het afgesloten omdat ik op een gegeven moment het gevecht niet meer aankon."

Wat heeft de ondergang van het museum gedaan met je?

"Dat je mekaar tegenwoordig niet meer kan vertrouwen, heeft me een flinke klap gegeven. Uiteindelijk vond ik mezelf in Mexico in een hospitaal omdat ik last kreeg van een hartafwijking. Toen zo'n mevrouw met een kapje me stond schoon te spoelen onder de douche, rolden er echt een paar tranen door het warme water, omdat ik me besefte dat dit niet is wat ik wil. Ik ben 62 dan moet ik daar nog niet zijn."

Tranen van teleurstelling?

"Nee, vanwege het idee dat dit misschien mijn voorland was. Dat ik binnenkort afhankelijk zou zijn van zo'n elektrisch apparaatje. Ik dacht: dat moet ik niet hebben, dan schiet ik mezelf nog liever door mijn kop. Dat was even schrikken. Die momenten heb je wel nodig in je leven. Ik ben toen van veel drinken overgegaan naar minder drinken. Van veel roken naar minder roken. De drugs heb ik meteen onder de deur geflikkerd."

Hoe ga je de affaire met het museum een positieve wending geven?

"Ik moet gewoon het laatste stuk vergeten en kijken hoe ik een nieuw museum kan oprichten. Of de collectie op een andere manier onderbrengen. Als ik mijn oude Wallenhart zou volgen dan zou ik dat wijf doodschieten, want zo kwaad was ik op dat moment. Maar daar moet je snel vanaf want dat zit niet in je. Dat ben je niet."

Wat is je droom voor de toekomst?

"Ik denk dat ik mijn droom iets naar beneden moet bijstellen. Niet een museum van 2000 vierkante meter maar 500 vierkante meter. Ik moet een beetje een villa maken zoals je in Leiden hebt met Japanmuseum SieboldHuis. Zo'n prachtige oude villa met glazen wanden. Daar zou je je dan kunnen laten tatoeëren en een kopje koffie drinken. Wat ik ook graag wil is een bieb maken, een archief met afbeeldingen en tatoeages dat toegankelijk is. Ik heb heel veel papieren die liefhebbers graag willen inkijken."

Ik las dat je na je overlijden je eigen tatoeages aan de collectie wilt doneren. Hoe zit dat?

"Ik heb door de jaren heen waardevolle tatoeages op mijn lichaam verzameld. Wereldwijd zijn er mensen bezig om te kijken hoe ik mijn huid kan nalaten aan mijn collectie. Onder andere een stukje op mijn hand en nog een paar dingen. Als de paus z'n teen afgeknipt mag worden dan kan ik ook een stuk huid nalaten."

Dus dan worden de bezoekers van het toekomstige tattoomuseum door Henk Schiffmacher postuum begroet.

"Als er een keer een museum komt, dan zie ik wel een paar houders voor me waar die stukjes huid in kunnen. Als je dan de hal binnenkomt, loop je af op een soort reliek en dat ben ik dan twee dimensionaal, haha!"

Reactie Jeannette Seret

Jeannette Seret wil niet inhoudelijk reageren op de uitspraken van Henk Schiffmacher in dit interview: "Ik vind dat Henk een mening heeft die niet op feiten is gebaseerd. Daar wil ik het bij laten."

Henk Schiffmacher

Geboren: Harderwijk, 22 maart 1952

Opleiding: Reclame School REX Amsterdam (niet afgemaakt)

Werk: Tatoeëerder, schilder, schrijver, verzamelaar

Eigenaar van tattooshop Schiffmacher & Veldhoen aan de Ceintuurbaan in Amsterdam

Trivia:Schreef verschillende boeken over tatoeages, waaronder Heet van de Naald (2004) en Het lexicon der tatoeages (2009), een tattoo-encyclopedie van 'Aarsgewei tot Zwitserland'.

Bestierde tussen 2011 tot 2013 Amsterdam Tattoo Museum aan de Plantage Middenlaan in Amsterdam.

Mede-initiator van de Nationale Tattoobon, lanceerde een eigen brillenlijn.

Henk Schiffmacher is getrouwd en heeft twee dochters.