Nieuws Actueel

Het rijke leven van tieners

Martine de Vente 10 december 2015

Rijkelevenamsterdamsetieners1065

Avondje stappen (60 euro), lunchen op school en een telefoonabonnement van 50 euro per maand: het zijn geen kinderachtige bedragen die Amsterdamse tieners uitgeven. En pa en ma zeggen geen nee, zo schrijft Het Parool.

Ze hoeven echt geen dure merkkleding en ze wonen niet in Amsterdam-Zuid, maar in De Baarsjes, de Oostelijke Eilanden en op IJburg. Toch hebben de klasgenootjes Su Someh, Britt Hendriks, Lotte Lmas en Jesse van Leuveren, allen uit 3 vwo op het Gerrit van der Veen Lyceum in Amsterdam, een behoorlijk volwassen bestedingspatroon.

MisselijkNeem de lunch. Daarvoor krijgen de dames elke dag geld mee van hun ouders. Jesse (14) krijgt 'vier of vijf euro per dag' voor een broodje op school (broodje kaas van 1,70 euro), een latte bij de Coffee Company of een swirl-ijsje. Als ze een dag niets uitgeeft, kan er de volgende dag wel een 'Maccie' van af. Op soms een pakje Sultana's na nemen ze niets mee van huis. "Van eten dat niet vers is, word ik misselijk," zegt Su in Het Parool.

Verliefd op mooi dingetjeBritt (bijna 15) krijgt geld van haar moeder 'als ze het nodig heeft'. "Dat klinkt wel verwend hè?" Zeuren moet ze soms wel. "Soms zie ik een mooi dingetje, iets waar ik heel verliefd op ben. Dan zegt mijn moeder ook wel: nee, je heb al genoeg kleren." Jesse en Lotte krijgen wel zak- en kleedgeld, respectievelijk 70 euro en 100 euro. Maar als dat op is, springt pa of moe bij met dat extra tientje voor de kermis of de bioscoop.

Zeuren om leren jasjeJesse vertelt dat ze bij haar moeder heeft gezeurd om een leren jasje. Toen dat vervolgens niet over de brug kwam, ging ze naar haar vader, die wel groen licht gaf. "Daar voel ik me dan wel een beetje schuldig over." Vanmiddag gaat ze kijken of hij het geld heeft overgemaakt.

De dames hebben alle vier een smartphone mét internetabonnement. Kosten: 50 euro per maand. Pa en ma betalen. Bij Lotte gaat het weliswaar af van haar kleedgeld, maar toen de rekening 132 euro bedroeg werd het tekort - zij het na een ernstig gesprek - wel bijgepast.

OpvoedregelsBritt heeft volgens de opvoedregels van het Nibud (het nationale instituut voor huishoudfinanciën) twee maanden lang kleedgeld gehad. Maar het werkte niet, vertelt haar moeder Mirjam van Leeuwen. "Ik ben zelf niet consequent, dus het ging niet zo heel goed." Het geld voor het broodje op school vindt ze logisch "Op mijn werk haal ik ook altijd iets, daar heb ik ook geen broodtrommel bij me."

MerkklerenHet zijn inderdaad niet de merkkleren die belangrijk zijn voor Britt, maar wel wat haar vriendinnen doen. "Ik gun haar een leuke schooltijd. Daar ga ik wel redelijk ver in mee," zegt van Leeuwen. Aan de andere kant: "Ze is echt heel blij als ze wat krijgt." En ze is volgens haar moeder zich er ook van bewust dat de bodem van de schatkist aan het einde van de maand in zicht is. "Op is op. Dat begrijpt ze gelukkig wel."

VespaDe nieuwste wens van Britt en haar vriendinnen is een Vespa. Een nieuwe. Nodig, want Britt woont op IJburg. Haar moeder: "Britt vroeg aan mij 'als ik zestien ben, krijg ik dan een Vespa?' Dat zit er echt niet in. Maar als ze de helft bij elkaar kan sparen, dan wil ik de andere helft er wel bijleggen." Wie dus een oppas zoekt op IJburg, Britt houdt zich van harte aanbevolen.

'Je kunt ook zeggen dat iets géén goed idee is'

'Als ze drie zijn, zeuren ze om een koekje, als ze puber zijn om een tientje" Het is het beeld dat blijft hangen na lezing van het boek Goed met geld. Hoe financiële opvoeding loont van de drie gelddeskundigen Marieke Henselmans, Erica Verdegaal en Marion Weijers. De eerste twee schrijven columns over goed omgaan met geld in bladen als AD, Elsevier en NRC. Marion Weijers werkt bij het budgetinstituut Nibud.

RichtbedragenDe focus ligt eens een keer niet op richtbedragen voor zakgeld, maar meer op de softe kant van financieel opvoeden. De drie budgetdeskundigen dagen ouders uit voor zichzelf uit te zoeken hoe ze met geld omgaan en welke weerslag dat heeft op kinderen. "Ook ouders kennen vaak niet meer de betekenis van 'op is op'," zegt Marieke Henselmans.

Het goede nieuws is dat ook pubers tot hun veertiende nog best financieel besef kunnen meekrijgen. "Je moet ze dan voorbereiden op het 18+-verhaal," adviseert Henselmans. Daarmee doelt ze op de leeftijd waarop ouders niet meer hoeven mee te tekenen voor het aangaan van een lening of het afsluiten van een telefoonabonnement.

SchuldenIn de woorden van Henselmans: ze weten nog niet hoe ze een handdoek moeten ophangen, maar kunnen wel schulden maken. Gevaarlijk, want op die leeftijd is het behoeftencentrum in de hersenen nog niet af. "Ze zijn gretig, maar plannen en vooruitdenken kunnen ze nog niet." Denk aan overwegingen maken als 'als je nou dit of dat koopt, dan kun je niet met vakantie'. Een mens is pas op zijn 25ste in staat om dat te overzien, is te lezen in het boek.

Marieke Henselmans vindt dat een ouder best de remmende factor mag zijn. Net als de peuter heeft de puber ook grenzen nodig. "Als je bij voorbaat al betaalt, gaan ze eroverheen. Ze hebben je nodig om tegenaan te leunen. Blijf dus rustig staan. Je kunt ook zeggen dat je iets niet zo'n goed idee vindt. Kinderen vinden dat ook wel eens prettig om te horen." Marieke Henselmans verwijst naar de nieuwe inzichten die er zijn over pubers en drankgebruik. "Vroeger zei men dat je thuis moest leren drinken. Nu vindt men het beter om het gewoon te verbieden." Met geld mogen ouders dus ook wel wat rechtlijniger zijn. "Jouw rol als ouder is nog steeds het belangrijkste." Henselmans denkt dat ouders nog steeds een grotere invloed hebben op hun kinderen dan de vriendenclub.

KuddegedragErica Verdegaal bespeurt bij ouders hetzelfde kuddegedrag als bij de kinderen. "Je wil toch dat je kind populair is, dat hij er leuk uit ziet en een net zo mooi mobieltje heeft als de rest van de klas." Het valt haar op dat ouders elkaar vragen hoe zij omgaan met het geld voor hun kinderen en er dan op uitkomen dat ze dat gadget, stuk merkkleding of die scooter toch maar geven. "Je kunt als ouders ook tegen elkaar roepen 'je bent gek dat je dat doet'."

Kinderen die geen financiële grenzen opgelegd krijgen, worden een speelbal van de consumptiemaatschappij, aldus Verdegaal. En dat terwijl met het uitstellen van behoeftebevrediging het juist zoveel fijner is om iets te hebben. Henselmans sluit aan: "Je verpest het vermogen om te kunnen genieten als je meteen geeft waar ze om vragen."

Erica Verdegaal heeft een zoon van dertien die haar op geldgebied toch elke keer weer verrast. "Ze hebben steeds weer nieuwe ideeën en voorstellen. Met botweg 'nee' zeggen, help je ze ook niet." Wat Verdegaal vaak zegt is dat ze erover wil nadenken. Die tijd helpt bijvoorbeeld voor het kind in kwestie om er zelf achter te komen dat de wens die hij heeft misschien niet zo heel slim is. Ze noemt als voorbeeld een computerprogramma dat haar zoon wilde, maar dat ook gratis was te downloaden. De nieuwste wens van Verdegaal junior is een gamecomputer. Daarvoor heeft moeder vervolgens een spaarplan opgesteld. Samen met de folderwijk, het geld voor zijn rapport en de verjaardag krijgt hij het bedrag dan bij elkaar. "Leren dat je er moeite voor moet doen; dat moet later ook."

Marieke Henselmans heeft drie zonen, van wie de jongste net puber-af is. Ze beoordeelt de duurdere verlangens van haar jongens ook op de vraag of ze gezond zijn of overlast bezorgen. "Op een gegeven moment wilden ze klimmen. Daar moesten dus duur klimtuig en dure schoenen voor worden aangeschaft.Dat vonden we een positief idee, dus dat betaalden we wel."

Wat ze volgens het Nibud zouden moeten krijgen:

*15 jaar: zakgeld tussen € 3,50 en € 7 per week; kleedgeld tussen € 45 en € 70 per maand.*18 jaar: zakgeld tussen € 5 en € 11,60 per week; kleedgeld tussen € 50 en € 85 per maand.* Over telefoongeld is het budgetinstituut vaag, maar het geeft de voorkeur aan prepaid bellen boven een abonnement.

Wat Amsterdamse tieners heel normaal vinden:

* Lunch voor op school: €25 per week* Werkweken: survival Ardennen (€ 150), skitrip (€ 400), week Londen (€ 500) eindexamenreis naar Mallorca (€ 400, exclusief zakgeld)* Avond stappen rond het Leidseplein: € 60* Telefoonabonnement met internet: € 50* Een nieuwe Vespa € 2700, brommerrijbewijs € 300