Nieuws Actueel

Kritiek zwelt aan na zelfmoord Lau Geeraets

Van onze redactie 27 april 2015

Image 4884311

Het is de schrik van iedere zware crimineel. Of het nu Willem Holleeder is, Mohammed B. of Lau Geeraets, die donderdag zelfmoord pleegde nadat hij 1 dag eerder tot levenslang was veroordeeld voor een dubbele moord. Zonder uitzondering is een verblijf in de EBI het ergste wat ze kan overkomen.Het regime is zo streng dat vluchten vrijwel onmogelijk is. Het is het antwoord op een reeks ontsnappingen in de jaren '80 en '90. Gevangenen zitten 21 uur op cel. Alleen voor 1 uurtje in de huiskamer, de fitnessruimte of de keuken verlaten ze hun cel. Ze mogen ook 1 uurtje naar buiten in een ommuurde luchtplaats met tralies boven hun hoofd om een ontsnappingspoging van buitenaf te dwarsbomen. Het karige programma wisselt elke dag en de gevangen krijgen het pas te horen bij hun ontbijt.Overal zijn camera's en microfoons, behalve op cel. Alle gesprekken buiten die vier muren worden opgenomen en afgeluisterd. Bewakers zijn met glazen wanden zo veel mogelijk gescheiden van de gevangenen. Vanuit een controlekamer worden alle bewegingen gevolgd. Van daaruit worden deuren geopend en gesloten. Contact met andere gedetineerden is beperkt tot de maximaal vier gezichten op de afdeling. De afgelopen jaren zaten minder dan tien mensen in de EBI.PijnpuntBezoek is mogelijk, maar niemand wordt er blij van, ook niet op de speciale, onlangs heropende terreurafdeling. Vooral de veelvuldige visitaties zijn een pijnpunt. Als gedetineerden hun familie willen zien zonder een glazen wand, die ze van elkaar scheidt, mogen ze elkaar alleen de hand schudden. Knuffelen is uit den boze. Na afloop is er altijd weer die controle, waarbij elk hoekje van het lichaam wordt bekeken. ,,Op zulke momenten,'' zo blijkt uit een verklaring die door één van de gedetineerden naar buiten werd gebracht, ,,hoop ik dat de aarde zich onder mij opent en mij opslokt.''EvaluatieHet eentonige leven is enerzijds goed voor de gezondheid, bleek uit een evaluatie die 2 jaar geleden verscheen. Maar er zijn ook psychische gevolgen gemeld, zoals verlies van concentratievermogen, grotere prikkelbaarheid en vergeetachtigheid.Volgens advocaat Hetty Cremers kon iedereen erop wachten dat het een keer mis zou gaan in de EBI. Zij voerde al maanden een juridische strijd om Lau Geeraets uit de cel te krijgen waar het voor hem voelde alsof 'hij levend was begraven'. ,,Dit regime is zo ongelooflijk ingrijpend. Daar kan niet iedereen even goed mee omgaan. Lau Geeraets ging er psychisch aan onderdoor.''Vooral het eenzame leven in de EBI in combinatie met de vele fouilleringen en visitaties heeft Geeraets mentaal opgebrand. ,,Hij sprak hooguit 2 uurtjes per dag een medegedetineerde en dat was het.''OnwaardigEen gevangenis zoals de EBI is volgens Cremers Nederland onwaardig. Zelfs al is het bedoeld om te voorkomen dat de allerzwaarste criminelen van ons land kunnen vluchten. De advocate staat niet alleen in haar pleidooi.Sanne Struijk is een van de onderzoekers die 2 jaar geleden een kritisch evaluatie over de EBI schreef. Ook zij vindt dat het regime ten dele anders moet. ,,Er is al 20 jaar niemand ontsnapt. Het is heel makkelijk om te zeggen dat het systeem dus werkt. Maar je kunt je ook afvragen of het regime dan niet een tikkeltje humaner kan.''De EBI lag al eens eerder onder vuur. In 2003 tikte het Europese Hof voor de Rechten van de Mens Nederland op de vingers vanwege het extreme aantal visitaties dat gedetineerden moesten ondergaan. Dat gebeurde meerdere keren per week en ook bij celinspecties. Er kwam een versoepeling van het regime, maar na de zelfmoord van Geeraets vragen advocaten en deskundigen zich opnieuw af of het niet nog humaner kan.Struijk ziet zeker mogelijkheden, bijvoorbeeld om de eenzaamheid te verminderen. ,,In een normale gevangenis zijn er zo veel medegedetineerden dat er altijd wel iemand is bij wie je je hart kunt luchten en met wie je kunt lachen. In de EBI is er bijna geen menselijk contact. En omdat er maar zo weinig mensen zitten, is de kans klein dat het ook nog eens klikt met iemand. Is dat niet het geval, dan houdt het op. Dan moeten ze het hebben van de tien belminuten of één bezoek per week. Dat zou je bijvoorbeeld kunnen verruimen.''