Nieuws Actueel

Multitasken: verslavend en slecht

Van onze redactie 10 februari 2015

Internet, televisie, Facebook, Twitter, kranten, onze informatiebronnen zijn tegenwoordig schier oneindig. Per dag nemen wij zo'n 5 keer meer informatie tot ons dan in 1986. "Dat gaat natuurlijk niet ongestraft; onze aandacht raakt versnipperd en we vergeten van alles. We verliezen het overzicht en de controle. Terwijl we vaker en sneller dan ooit tevoren allerlei beslissingen moeten nemen", betoogt hersenwetenschapper Daniel Levitin in zijn boek Een opgeruimde geest.

"Omdat ons brein niet berekend is op het bombardement van informatie en afleiding, raakt het uitgeput met slechte cognitieve prestaties tot gevolg", betoogt Levitin tijdens een lezing in Amsterdam. "We moeten daarom leren hoe onze hersenen informatie organiseren, zodat we hier gebruik van kunnen maken om alle informatie die dagelijks tot ons komt te ordenen."

Mentale inspanning Categoriseren en sorteren, bijvoorbeeld op basis van gebruik of urgentie, kan ons helpen de dingen een makkelijk vindbare plaats te geven. Dit vermindert de mentale inspanning en we worden niet overspoeld met details die er even niet toe doen.

Levitin vertelt dat hij voor zijn onderzoek een tijd optrok met directeuren van grote bedrijven, Nobelprijswinnaars en artiesten als Sting. Daar leerde hij van dat zij 1 belangrijk ding gemeen hebben: "Ze zijn superproductief en zullen telkens opnieuw actief sorteren en ordenen. Alles wat in hun hoofd opkwam, schreven ze vaak eerst op en daarna ordenden zij dit op prioriteit. Opvallend vaak maakten ze gebruik van 'traditionele' opschrijfboekjes of losse indexkaarten die ze op volgorde van belangrijkheid stapelen."

Iedereen gebruikt geheugensteuntjes als agenda's en post-its. Om het 'hoofd leeg te maken'. En dat kun je bijna letterlijk nemen. Want als je bang bent iets te vergeten, zal je brein in een eindeloze energieslurpende lus keer op keer herhalen dat je hier iets mee moet doen, totdat je het opschrijft. Het is het beste deze geheugensteuntjes met pen en papier op te schrijven, vertelt hij. "Dan is je aandacht gerichter en verwerk je de informatie bewuster dan bij typen."

Rationeel Superproductieve en succesvolle mensen denken ook altijd vooruit als ze beslissingen moeten nemen. "Dat doen ze rationeel", benadrukt Levitin. Hij geeft een voorbeeld van iemand die een nieuwe auto wil kopen en zich zorgvuldig en gedegen informeert welke het best voldoet aan zijn wensen. De man komt uiteindelijk tot de conclusie dat hij een Volvo moet kopen.

Maar zijn zwager heeft nu uitgerekend altijd pech met zijn Volvo. Daarop besluit de man op de valreep toch maar een ander merk auto te kopen. Levitin: "Hier zie je dat hij zich laat afleiden door een persoonlijk voorbeeld uit zijn directe omgeving, tegen alle statistieken en beter weten in. Dat is dus niet rationeel. Succesvolle mensen zullen hier voor waken."

Ook vertelt hij dat 'de superproductieven' hun dag allemaal opdelen in blokken waarin ze niet gestoord en afgeleid willen worden. Dan zijn ze, behalve voor noodgevallen, niet bereikbaar, ook niet via de mail. "En ze nemen pauzes, ze gaan wandelen of doen een dutje. Hiermee resetten ze hun brein om hun aandacht weer te kunnen focussen op belangrijke taken."

Zwitsers zakmes Als grote vijand van gerichte aandacht en concentratie noemt hij het multitasken. We bellen, appen en checken de mail terwijl we bijvoorbeeld in de rij voor de kassa staan. "Ons mobieltje is een soort Zwitsers zakmes geworden", betoogt hij. "Met talloze functies als een rekenmachine, een webbrowser, een e-mailaccount, een agenda, een gitaarstemmer. We gebruiken het voortdurend. We denken dan wel dat we al die verschillende dingen tegelijk doen maar dat is een 'duivelse illusie'. We switchen in feite heel snel tussen de ene taak en de andere. Dit gaat ten koste van cognitieve energie en maakt ons aantoonbaar stukken minder efficiënt."

Multitasken blijkt ook nog eens verslavend. Het prikkelt de centra in onze hersenen die op zoek zijn naar wat nieuw is en naar beloning. Dus kiezen we voor de snelle bevrediging van kleine klusjes in plaats van de beloning die we krijgen na langdurig geconcentreerde aandacht.

Sterker: de cognitieve achteruitgang als gevolg van multitasken, is groter dan die van marihuana roken, blijkt uit onderzoek. Maar dat heb je, net als de blower, zelf niet door. En het veroorzaakt stress. "Daarom is het beter en veel efficiënter de kleine taakjes bewust na elkaar te doen, zodat je ruimte vrijmaakt voor gerichte aandacht."

Daniel Levitin - Een opgeruimde geest. Atlas Contact, 29,99 euro.