Nieuws Actueel

Nederland bouwt aan grootste telescoop ter wereld

Rik Nizet 10 december 2014

Een Nederlands consortium, bestaande uit VDL ETG Projects Eindhoven, TNO te Delft en NOVA te Leiden, heeft een contract binnengehaald voor de ontwikkeling van de ondersteuningsstructuur van de hoofdspiegel van de European Extremely Large Telescope (E-ELT) in Noord-Chili. De opdracht van ESO (European Southern Observatory) bestaat uit het ontwerp van de definitieve prototypes voor de draagstructuur en de bouw van een klein aantal frames.

In 2010 werden door VDL en TNO al eerder prototypes voor de ondersteuningsstructuur gemaakt.

Samen met NOVA is men er nu opnieuw in geslaagd om middels een Europese tender de vervolgopdracht binnen te halen bij ESO. Deze opdracht betreft vijf modellen. Na het einde van dit traject van 2,5 jaar zullen deze modellen, na een nieuw tenderproces, vanaf 2018 in serie worden gemaakt.

TelescoopDe E-ELT gaat wetenschappelijke ontdekkingen op het gebied van planeten, de samenstelling van nabije sterrenstelsels en het diepe heelal mogelijk maken. De Nederlandse ondersteuningsstructuur houdt de hoofdspiegel van de telescoop in de gewenste vorm. Deze spiegel krijgt een doorsnede van 39 meter en wordt opgebouwd door middel van 798 zeshoekige spiegelsegmenten. DraagstructuurIeder spiegelsegment heeft een eigen draagstructuur waarmee de spiegel zeer nauwkeurig wordt gepositioneerd (binnen 5 nanometer) en dat in samenwerking met de resterende 797 segmenten. Het continu corrigeren gebeurt door 12 motoren en 3 actuatoren op ieder frame.

Groen lichtEen frame bestaat uit een vast en een bewegend deel. Het vaste deel wordt blijvend gemonteerd op de totale structuur. Hiervan worden er 798 gemaakt, van het bewegende deel worden er nog eens 133 extra gemaakt, zodat tijdens onderhoudswerkzaamheden de complete spiegel intact blijft. Begin december heeft ESO groen licht gegeven voor de bouw van de E-ELT die in twee fasen zal plaatsvinden. Voor de eerste fase is een bedrag van ongeveer één miljard euro beschikbaar gesteld.

Nederlandse samenwerkingHet consortium bestaat uit TNO, VDL ETG en NOVA. TNO gebruikt haar ervaring op het gebied van optische instrumentatie en precisiemechanica voor ruimtevaart, astronomie en halfgeleiderindustrie voor het ontwerpen en testen van structuren die op nanometerschaal (miljoenste millimeter) gepositioneerd moeten worden.