Nieuws Actueel

Nederland handelsland: ranglijst belangrijkste exportlanden

Martijn Vervest 11 november 2014

Nederland is een handelsland. Export is belangrijk voor de Nederlandse economie. De omzet van de totale Nederlandse goederenuitvoer bedraagt 74 procent van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Hoeveel exporteert Nederland? Waar gaat export heen? Waar liggen de kansen en bedreigingen voor Nederland?Hoeveel exporteert Nederland? Meer weten door beter metenHet belang van de export en exportpartners voor Nederland wordt doorgaans gemeten aan de hand van de exportomzet. De omzet van de hele Nederlandse goederenuitvoer bedraagt 74%* van het BBP. exportstatistieken op basis van omzetcijfers geven echter geen goed beeld van het belang van de uitvoer voor de economie en het aandeel van de verschillende exportbestemmingen. De eerste vertekening betreft de benodigde importen. Sommige exportproducten komen bijna geheel uit het buitenland. De waarde die Nederlandse bedrijven toevoegen beperkt zich dan tot, bijvoorbeeld, het verpakken of verhandelen van het product. Een tweede groep exportproducten is binnenlands geproduceerde uitvoer die veel gebruik maakt van buitenlandse grondstoffen en halffabricaten. Tot slot zijn er uitvoergoederen die bijna geheel in Nederland gemaakt worden, waar weinig importen voor nodig zijn.Waar gaat export heen? Tussenbestemming of eindbestemmingDe tweede vertekening bij de traditionele wijze van meten betreft de bestemming. Exportpartners van Nederland zijn vaak een tussenstation. Zij bewerken de importen uit Nederland en exporteren deze weer naar de eindbestemming van het product. Zo levert de Nederlandse ‘automotive’- sector onderdelen aan Duitse autoproducenten. Als Duitsland die auto’s vervolgens uitvoert naar China, profi teert Nederland op indirecte wijze mee van de vraag uit China. Statistieken die de toegevoegde waarde meten die gemoeid is met export naar eindbestemmingen, nemen bovenstaande vertekeningen weg. De toegevoegde waarde statistieken (naar eindbestemming) laten de werkelijke invloed op de Nederlandse export zien van de directe en indirecte vraag uit verschillende landen. Deze eerste editie van Nederland Handelsland toont het werkelijke belang van de export voor de Nederlandse economie en geeft een juiste ranglijst van belangrijkste exportbestemmingen.BRIC’s en de VS belangrijker, eurozone verliest aan gewichtOp basis van de toegevoegde waarde blijkt het belang van de export voor de Nederlandse economie lager dan gedacht. Van de totale toegevoegde waarde die Nederland voortbrengt (BBP) gaat 38% naar het buitenland – dat is ongeveer de helft van het cijfer als op basis van de traditionele statistieken. Duitsland blijkt minder dominant als afzetmarkt. Het is nog wel de belangrijkste afnemer maar het aandeel van de Oosterburen halveert. Ook valt op dat België flink zakt op de ranglijst. De export naar Italië draagt meer bij aan de economie dan de uitvoer naar België. Verder springt in het oog dat opkomende economieën belangrijker ,zijn dan vaak gedacht: China stijgt van de 9e naar de 4e plek en Rusland komt de top-10 binnen. Brazilië en India staan lager, maar stijgen wel fl ink op de ranglijst. Het gezamenlijk aandeel van Brazilië, Rusland, India en China (BRIC’s) in de totale Nederlandse export is op basis van toegevoegde waarde ongeveer 10%. Grofweg is dat 2,5 maal zo veel als op basis van de traditionele meetmethode (4%). Ook blijken de VS, met een derde plek, belangrijker dan veelal wordt aangenomen. Omdat het VK op de ranglijst eveneens stijgt, tonen deze cijfers aan dat Nederland minder op Duitsland en België leunt dan vaak wordt aangenomen. Het toenemende belang van de BRIC- landen is gunstig vanwege de omvang van deze markten, maar betekent ook dat de huidige terugval van de groei in een aantal BRIC- landen Nederland harder raakt dan veelal wordt aangenomen. Daarentegen profi teert Nederland meer dan gedacht van het gunstige economische tij in het VK en de VS.China en de Centraal- en Oost-Europese landen zijn de snelst groeiende bestemmingen voor Nederlandse goederen. Sinds 1995 nam de export (gemeten in toegevoegde waarde) in veel gevallen met meer dan 10% per jaar toe. China loopt voorop met jaarlijks 17% groei. Dat is nu het 4e exportland voor Nederland. De meeste Centraal- en Oost-Europese landen staan nog buiten de top-20, al is de regio als geheel, met een aandeel van 6% in de Nederlandse goederenexport, wel net zo belangrijk als China. Andere snel groeiende afzetgebieden zijn Turkije, Mexico en Ierland.Waar liggen de kansen en bedreigingen voor Nederland?De tabel en de visualisatie laten zien dat onze belangrijkste eindbestemmingen verschillen van profiel. Groeipotentieel en risico verschillen van land tot land. Vanuit een voorzichtige invalshoek bezien lonken de landen met een redelijk hoge groei en relatief beperkte risico’s, zoals de VS en het VK. Voor ondernemers die bestemmingen zoeken met een hoger rendement en bereid zijn meer risico te accepteren, zijn landen met een hoger groei(potentieel) interessant, ook al levert dat soms meer risico op. Zij zullen zich eerder richten op landen als China en Polen.Bedreiging: druk op de Duitse concurrentiekrachtDe druk op de concurrentiekracht van de Duitse industrie vormt op middellange termijn mogelijk een bedreiging voor de Nederlandse economie. Duitsland is voor Nederland immers een soort ‘doorgeefl uik’. Veel Nederlandse halffabrikaten worden in Duitsland omgezet tot eindproducten die bijvoorbeeld in China geconsumeerd worden. Vergrijzing, hoge energiekosten en achterblijvende infrastructuur kunnen de kosten van produceren in Duitsland opdrijven en de concurrentiekracht op termijn aantasten. Als Duitsland te duur wordt, verliest ook Nederland de slag om de eindklant. Nederland heeft er daarom alle belang bij dat Duitsland concurrerend blijft en waar nodig investeert en hervormt.Kansen: grote landen buiten de eurozoneOok in toegevoegde waarde blijven de West Europese eurolanden de belangrijkste afzetmarkt voor Nederland. Maar het belang is minder groot dan aangenomen wordt op basis van traditionele handelsstatistieken. Een aanhoudend lage groei in het Westelijk deel van de eurozone zal een stevige rem zetten op de Nederlandse economie, maar is minder rampzalig dan we op basis van traditionele statistieken zouden denken. Nu blijkt dat de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en China uiteindelijk meer van onze productie afnemen dan veelal gedacht, is meer dan ooit duidelijk dat deze landen volop kansen bieden voor de Nederlandse economie. Deze markten zijn immers groot en het groeipotentieel is relatief gunstig, vanwege de relatief jonge bevolking in de VS en het VK en de inhaalgroei in China. Ook al nemen het scholingsniveau van de beroepsbevolking en de interne mogelijkheden tot technologische ontwikkeling in de opkomende economieën toe, Nederland heeft opkomende economieën in Europa, Azië en Latijns Amerika nog steeds veel te bieden. ING verwacht dan ook dat er volop kansen blijven voor Nederlandse bedrijven op deze markten.