Nieuws Actueel

Nederland heeft langste tijd als fiscaal walhalla gehad

FRANS BOOGAARD 24 november 2015

Belastingparadijs 2

Multinationals en brievenbusfirma's moeten net als iedereen gewoon belasting betalen. Dat vindt het Europese Parlement, dat vandaag debatteert en morgen stemt over een forse reeks aanbevelingen van zijn eigen onderzoekscommissie.

Links vindt het allemaal nog lang niet ver genoeg gaan, maar CDA-Europarlementariër Esther de Lange telt haar zegeningen. Grote bedrijven moeten straks per land aangeven hoeveel belasting ze hebben betaald. Ministers van Financiën informeren elkaar over hun speciale belastingafspraken met bedrijven. Ook komt er een gemeenschappelijke heffingsgrondslag voor de winstbelasting. Klokkenluiders worden beter beschermd.

LidstatenAls de lidstaten deze aanbevelingen overnemen, is het gedaan met de brievenbusmaatschappijen waarvan Nederland er zoveel heeft: winst wordt dan belast in het land waar ze is gemaakt. Daardoor kunnen ook multinationals niet net zo lang met hun winst blijven schuiven tot ze er bijna geen belasting meer over betalen.

"Dat is veel eerlijker, want burgers betalen die belasting wel, en het midden- en kleinbedrijf ook", zegt De Lange. "Dat kan niet schuiven met winst omdat die bedrijven vaak maar in één land zitten."

AanleidingDirecte aanleiding voor de instelling van de parlementaire onderzoekscommissie was LuxLeaks: 28.000 gelekte pagina's tekst over 500 belastingafspraken van Luxemburg met meer dan 300 multinationals. Inmiddels is duidelijk dat niet alleen het groothertogdom er zo'n zootje van maakte. Grote bedrijven steken dankzij hun fiscale voorkeursbehandeling, volkomen legaal, elk jaar liefst 150 miljard in hun zak.

"Nederland en Luxemburg zijn de grootste boosdoeners", zegt onderzoekster Indra Römgens van de stichting Onderzoek multinationale ondernemingen (Somo) in Amsterdam. Zij spreekt van 'een goed rapport, dat veel verder gaat dan Brussel en de lidstaten tot nu toe willen'.

Zo wordt het straks onmogelijk dat geld, onderweg naar de Bermuda's of Kaaimaneilanden, nog onbelast Europa verlaat: "We gooien gewoon de grenzen dicht voor belastingvluchtelingen."

Beren op de wegMaar leden van de commissie zelf zien nog veel beren op de weg. "De lidstaten zitten nog veel te veel op de lijn van elkaars beste praktijken overnemen, in plaats van zaken echt Europees te regelen", aldus de Duitse liberaal en coauteur van het rapport Michael Theurer. "En dat veroorzaakt nou precies de gaten waarvan multinationals zo handig gebruik maken."

Een ander zwak punt, aldus zijn radicaal linkse landgenoot Fabio de Masi, is dat straks de ministers van Financiën wel elkaar informeren over belastingafspraken, maar derden niet. De Masi: "Terwijl die ministers bij elkaar - dat is net een maffiadiner. Onder de tafel houden ze een pistool op elkaar gericht. Die vallen elkaar niet af."