Nieuws Actueel

Net een gewone winkel

Yelle Tieleman 23 november 2015

Coffeeshopinkopenwinkelondernemen1065435

Tienduizenden euro's aan cash, handel met tussenhandelaren en het risico dat criminelen je je net gekochte voorraad wiet hardhandig afnemen. Het zijn zomaar een paar risico's die coffeeshophouders lopen om de consument aan een joint te helpen. Hoewel de voorkant van de coffeeshop legaal is, is de achterkant dat niet. Over hoe coffeeshops in Amersfoort en de regio aan hun voorraad komen. Als ondernemer weet je lang niet altijd waar de wiet precies vandaan komt, zegt een coffeeshophouder in het AD.

De coffeeshop is net een gewone winkel. Een supermarkt heeft wel twintig soorten chips, een coffeeshop moet zo veel mogelijk soorten wiet aanbieden. En net als een gewone supermarkt moet de coffeeshophouder geregeld inkopen om de voorraad op peil te houden. Alleen gaat dat bij een coffeeshop net een beetje anders.

Telkens opnieuw inkopen"Je moet eigenlijk om de dag opnieuw inkopen,'' zegt een coffeeshophouder uit de regio Utrecht maandag in het AD. "Doe je dat niet, dan loop je het risico dat je een tijdje zonder komt te zitten en dat is natuurlijk een groot probleem. Als je een partij wiet wilt kopen, moet je die altijd cash betalen. Dan laat je de minste sporen achter. Je loopt met tienduizenden euro's op zak. Sta je daar met 50.000 euro in je handen om een nieuwe voorraad voor je coffeeshop in te slaan. En dan hopen dat je niet het slachtoffer wordt van een ripdeal. Of dat ze je voorraad later alsnog jatten."

De coffeeshophouder wil niet met zijn naam in de krant, ook omdat de zogenaamde achterkant van de coffeeshop in het Nederlandse gedoogbeleid nog steeds verboden is. Het verkopen van softdrugs is legaal, maar het kweken (van meer dan vijf planten) en het transporteren naar de shop zijn dat niet. Daar staan forse straffen op. Geregeld staan wietkwekers voor de rechtbank. Forse boetes en ontnemingvorderingen (het afpakken van de winst) zijn daar aan de orde van de dag.

Dat het kweken van wiet nog steeds illegaal is, brengt ondernemers in een lastig parket, weet strafrechtadvocaat Sidney Smeets, gespecialiseerd in het Nederlandse gedoogbeleid. Met strafpleiter Gerard Spong schreef hij een boek over wat hij noemt 'de hypocrisie van de Nederlandse achterdeur'.

Gedwongen"Omdat de achterkant van de coffeeshop verboden is, worden ondernemers eigenlijk gedwongen met criminelen in zee te gaan," zegt Smeets. ,,Zij mogen namelijk helemaal geen contact hebben met de producent. Als ze dat wel hebben, zijn ze schuldig aan deelname aan een criminele organisatie. Dat is een rare situatie die ertoe leidt dat er ruimte is voor criminaliteit. Er is namelijk vraag. Als het aanbod vervolgens verboden is, dan stappen criminelen in dat gat."

De politiek wil nog steeds dat de kweek van wiet verboden is. Ivo Opstelten, ex-minister van Veiligheid en Justitie, was er in zijn tijd als minister duidelijk over: regulering van de wietteelt zal de georganiseerde misdaad niet stoppen. Hij stelt dat de Nederlandse georganiseerde criminaliteit vooral kweekt voor de export. Ook zijn opvolger Ard van der Steur denkt er zo over. Pogingen van gemeenten om te experimenteren met gereguleerde wietteelt kunnen rekenen op een ferm nee vanuit Den Haag. De Utrechtse wethouder Victor Everhardt (D66) kan daarover meepraten.

De meeste coffeeshophouders werken daarom met tussenhandelaren. Ze vormen de spil in de handel in softdrugs. Zij beschikken over een netwerk van thuiskwekers en professionele kwekers in de georganiseerde misdaad, die de wietplanten op regelmatige basis kunnen oogsten en wiet van goede kwaliteit kunnen leveren. De tussenhandelaar bemiddelt in het contact tussen de wietkweker en de coffeeshophouder. En dat mag wat kosten. Een kilo wiet brengt momenteel tussen de 4500 en 5500 euro op. Dertig procent daarvan is voor de tussenhandelaar. Hij neemt immers het risico. De rest van de opbrengst gaat naar de kwekers, die weer een gedeelte moeten afstaan aan de beveiliging van hun kwekerijen. Maar hoe weet de coffeeshophouder nou wie hij kan vertrouwen? Wat voor types zijn dat, die tussenhandelaren?

Net autoverkopers"Dat is voor een deel gevoel, zegt de shophouder. "Het zijn net autoverkopers. Die zijn soms ook beetje apart, sluw en geraffineerd. Je moet altijd scherp zijn dat ze je niet meer in rekening brengen dan nodig is."

Geen probleemHen leren kennen is geen probleem. "Je komt heel gemakkelijk in contact met een tussenhandelaar. Wanneer je een zaak opent, komen ze als bijen op de honing op je winkel af. Je weet al snel of dat een type is dat je kunt vertrouwen. Daar heb je wél mensenkennis voor nodig en ervaring in dit vak. Vaak hebben die tussenhandelaren samples bij zich van de wietsoorten die ze kunnen leveren. Het is hun verkoopwaar die je mag testen. Daar ruik je dan even aan, je voelt er even aan. Eigenlijk weet je binnen vijf minuten of het goed spul is. Vervolgens besluit je of je met hen in zee wilt gaan."

ThuiskwekersAls ondernemer weet je lang niet altijd waar de wiet precies vandaan komt, zegt de coffeeshophouder. "Ik heb liever tien kleinere thuiskwekers dan twee foute types die veel kunnen leveren. Dat is uiteindelijk toch beter, ook voor je gevoel. Je hebt dan toch te maken met georganiseerde misdaad. En dat heb je liever niet."

Gemiddeld komen coffeeshophouders per jaar met zo'n twintig tot dertig handelaren in aanraking. Dat aantal fluctueert, doordat handelaren afhankelijk zijn van hun producenten. Als 'hun' kwekerij wordt opgerold, kan de handelaar even niet verkopen.

5.000 wietplantages opgeroldJaarlijks worden er in Nederland ongeveer 5000 wietplantages opgerold, zo blijkt uit cijfers van de politie. Dat kunnen plantages op zolderkamers zijn, maar ook professioneel ingerichte plantages, gerund door criminelen.

In Zeist is in 2013 een ondergronds stelsel gevonden in een bosperceel vlak bij de A28. In dat complex werden ruim 2000 planten gevonden, die een waarde van ruim 663.600 euro per jaar vertegenwoordigden. Hoe vaak tussenhandelaren worden gepakt, is onduidelijk. Cijfers daarover ontbreken, ook doordat naar de stappen tussen wietkweker en coffeeshop weinig onderzoek is gedaan.

Schaarste op de marktDoordat politie en justitie de jacht hebben geopend op de georganiseerde wietplantages, moeten tussenhandelaren steeds vaker hun heil zoeken in het buitenland. "Er is nog nooit zo'n schaarste op de markt geweest," zegt de coffeeshophouder. Hij zit inmiddels vijftien jaar in het vak. "Op het moment wordt er zelfs vanuit Spanje wiet naar Nederland verscheept. Zo erg is het inmiddels."

Dat Nederland volgens Opstelten en Van der Steur vooral voor het buitenland kweekt, is volgens hem dan ook onzin.

En toch staan coffeeshophouders, dankzij het feit dat ze met criminelen zaken moeten doen, gemiddeld drie keer per week op parkeerplaatsen, carpoolplaatsen of in parkeergarages met een grote envelop, gevuld met tienduizenden euro's. Is de transactie gedaan, gaat de nieuwe voorraad niet rechtstreeks naar de shop. De wiet gaat naar een geheime opslagplaats, want opslaan in de winkel zelf is niet handig: een handelsvoorraad van 500 gram is de maximaal toegestane hoeveelheid die aanwezig mag zijn. Recent nog is de Utrechtse coffeeshop Zanzi gesloten, omdat in het pand boven de shop 14 kilogram wiet werd aangetroffen.