Nieuws Actueel

Osse pillendraaiers halen de zilvervloot binnen

Kirsten Rietbergen en Henk Snijders 17 december 2015

Brabant

Vijf jaar geleden zaten ze nog in zak en as, raakten hun baan als onderzoeker kwijt bij MSD in Oss, zo schrijft het Eindhovens Dagblad. Nu staan Tjeerd Barf en Allard Kaptein op het punt hun pas twee jaar jonge bedrijf te verkopen voor 4,5 miljard euro. Ook oud-collega’s Andrea van Elsas en Hans van Eenennaam scoorden onlangs 50 tot 100 miljoen euro bij de verkoop van hun bedrijf. En er zullen er meer cashen, zeggen de kenners. De grote farmaceuten wil ze maar wat graag hebben, die Osse ‘wonderpillen’. De wetenschappers namen het onderzoek mee uit hun tijd bij MSD, zetten het na het massa-ontslag in 2010 voort in eigen bedrijfjes.Waarom is een farmaceut bereid een astronomisch bedrag als 4,5 miljard te betalen? Het bedrijf koopt niet één geneesmiddel, maar vooral de techniek erachter. Waarmee het nieuwe, andere medicijnen kan maken. In de prijs zitten ook ontwikkelkosten voor medicijnen die mislukt zijn. Hoe beter de resultaten, hoe gewilder. In het geval van Acerta Pharma wil AstraZeneca 4,5 miljard euro betalen vanwege de uitzonderlijk goede resultaten op patiënten. Is een slagingskans van 30 tot 40 procent bij eerste testen al heel goed, het leukemiemedicijn van Acerta was succesvol bij 95 procent van de patiënten. De geïnteresseerde koper gaat vervolgens berekenen hoe groot de groep patiënten is, wat de verwachte looptijd van een medicijn is, welke ontwikkelkosten en rechten er betaald moeten worden. Met andere woorden: hoeveel omzet moet er gemaakt worden. Daar komt een koopprijs uit.

Kunnen de onderzoekers nu een dure auto gaan rijden? Ja. Maar die miljarden komen niet in een keer binnen. Het bedrag is een optelsom van bedragen en komt in termijnen en deels in aandelen. Eerst wordt een startbedrag uitgekeerd om uit de gemaakte kosten te komen en verder te kunnen werken. Vaak zijn er jarenlang alleen maar kosten gemaakt. Investeringsfondsen worden terugbetaald. Dan volgen termijnbetalingen, vaak afhankelijk van het succes van het medicijn. Daar bovenop komen royalty’s op de patenten. Dat is zo’n 10 procent van de omzet. Als een medicijn 5 miljard omzet oplevert over tien jaar, dan levert dat bij 10 procent rechten 500 miljoen euro op. Neem het Osse bedrijf BioNovion dat onlangs voor 29 miljoen euro is overgenomen. Dat bedrag was slechts het startkapitaal. Het totaal kan met rechten oplopen tot 50 tot 100 miljoen euro.

Wie deelt hierin mee? In Brabant steekt de provincie veel geld in dit soort innovaties. Onder meer via het Life Sciences Seed Fund en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij. Het LSSF stak geld in BioNovion; de BOM was mede-investeerder in Acerta. Beide profiteren van de verkoop. Met dit soort knallers worden weer tegenvallers gefinancierd; innovaties die mislukken.

Wat betekent dit voor de patiënt?De onderzoekers zetten graag in op ziekten waarmee ze kunnen scoren, zoals kanker. Toch is het niet zo dat er helemaal geen aandacht is voor minder voorkomende ziekten. Grote farmaceuten gaan soms aan de slag met de gekochte technieken en zetten ze in voor dit soort ziekten. Dat is in ieder geval zo bij de overname van BioNovion door Aduro. Aduro richt zich op zeldzame kankersoorten, zoals alvleesklierkanker.

Van kommer en kwel in de farmacie naar miljarden die binnenstromen. Hoe kan dat? In 2010 vielen felle woorden bij de reorganisatie van MSD, die 2175 mensen hun baan kostte: ‘Oss verliest zijn vermaarde plek in de farmaceutische wereld’. MSD schrapte met een ferme pennenstreek de onderzoeksafdeling in Oss. Weg prachtig onderzoek naar nieuwe medicijnen. Het bedrijf deed nog wel een handreiking aan de Ossenaren, een die doet denken aan wat Philips in Eindhoven achterliet bij de verhuizing van het hoofdkantoor naar Amsterdam; de High Tech Campus. Ook in Oss werd – samen met de gemeente en de BOM – een campus gerealiseerd (Pivot Park). Daar kon toch nog onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen plaatshebben. In eigen bedrijfjes van oud-medewerkers, die daar heel gedreven hun onderzoek voortzetten. Het zorgt voor een revival van de farma in Oss. Een vaccin tegen Q-koorts en baanbrekende medicijnen tegen kanker zijn recente successen.

Is het wel verstandig geweest van MSD om waardevol onderzoek zo uit handen te geven?Waarschijnlijk zal men zich bij MSD wel voor de kop slaan nu er 4,5 miljard wordt geboden voor een geneesmiddel dat eigenlijk in eigen laboratorium bedacht is. Peter Beckers, oud-directeur van Organon: „Vergelijk het met een erfenis van een serie schilderijen. Die bekijk je niet allemaal even goed en je brengt ze naar de kringloop. Blijkt er later een Rembrandt tussen te zitten.”

Zitten er nog meer kaskrakers aan te komen in Oss? NTRC (kanker en ouderdomsziekten) wordt genoemd als bedrijf dat kan gaan cashen.