Nieuws Actueel

Slimheid van Nederlandse bodem

Lotte Grimberg 6 oktober 2014

De Amerikaan John O'Keefe en de Noren May-Britt en Edvard Moser hebben dit jaar de Nobelprijs voor Geneeskunde gewonnen. Ze krijgen de prijs voor neurofysiologisch onderzoek. Nederland greep dit jaar naast de prijs, maar om de Nederlandse onderzoekers toch in de spotlights te zetten, geven we een eerbetoon aan de top tien van Nederlandse Nobelprijswinnaars.

Lees ook:

Uitvinders die het niet overleefden

1. Heike Kamerlingh Onnes (Natuurkunde, 1913)Het lukte Heike om de koudste plek op aarde te creëren, namelijk -269°C. Onder deze omstandigheden lukte het hem als eerste om het gas van helium vloeibaar te maken. Naast dit koude experiment ontdekte Heike ook een supergeleiding van bepaalde metalen. Wanneer je lood bijvoorbeeld heel koud maakt, verdwijnt de elektrische weerstand van het materiaal.

2. Hendrik Lorents en Pieter Zeeman (Natuurkunde, 1902)Dit tweetal won de Nobelprijs voor hun onderzoek naar de invloed van magnetisme op de kleuren van vlammen, ook wel het Zeemaneffect genoemd. Daarnaast deed Hendrik Lorents belangrijk voorwerk voor de relativiteitstheorie van Einstein.

3. Jacobus van 't Hoff (Scheikunde, 1901)Hij is de eerste Nederlandse Nobelprijswinnaar. Hij zag in dat moleculen niet plat waren, maar driedimensionaal. Dit leidde uiteindelijk tot het begin van de stereochemie, waarbij de ruimtelijke opbouw van chemische verbindingen wordt bestudeerd. Hij ontving de Nobelprijs echter voor een andere ontdekking, namelijk de ontdekking van de wetten van chemische evenwichten en osmotische waarde in oplossingen.

4. Paul Crutzen (Scheikunde, 1995)Crutzen formuleerde de samenstelling van de ozonlaag. Dit zorgde er uiteindelijk voor dat het gat in de ozonlaag boven Antartica werd ontdekt en dat CFK's verboden werden.

5. Christiaan Eijkman (Fysiologie of Geneeskunde, 1929)Eijkman was een arts, die onderzoek deed in Nederlands-Indië naar de ziekte beriberi. Hij kwam erachter dat de oorzaak een tekort aan vitamine b1 was en niet een bacterie. Zijn experimenten leidde tot de ontdekking van de vitamines.

6. Johannes Diderik van der Waals (Natuurkunde, 1910)Van der Waals schreef een proefschrift waarin hij een toestandsvergelijking van gassen en vloeistoffen presenteerde. Dit werd uiteindelijk de Vergelijking van Van der Waals genoemd.

7. Frits Zernike (Natuurkunde, 1953)Frits Zernike ontdekte het fasecontrast. Met een fasecontrastmicroscoop bestudeerde hij bijna doorzichtige objecten. Deze microscoop was voor de biologie en de geneeskunde van groot belang. Nu was het namelijk mogelijk om naar levende cellen te kijken.

8. Niko Tinbergen (Fysiologie of Geneeskunde, 1973)Tinbergen werd vooral bekend als etholoog, studie naar het gedrag van dieren. De Nobelprijs ontving hij door zijn onderzoek naar de danstaal van bijen en de manier waarop jonge vogels zich binden aan hun moeder.

9. Tobias Asser (Vrede, 1911)Tobias Asser ontving de Nobelprijs voor Vrede vanwege zijn rol in de oprichting van het Permanent Hof van Abitrage tijdens de Internationale Vredesconferentie van Den Haaf (1899). Hiermee zou het eenvoudiger worden om internationale geschillen op een vreedzame manier op te lossen.

10. Jan Tinbergen (Economie, 1969)Hij is een van de grondleggers van de econometrie, een vak waarbij wiskunde en statistiek worden ingezet om economische modellen op te stellen. Voor zijn pionierswerk in de econometrie ontving hij de Nobelprijs.