Nieuws Actueel

Ten strijde tegen de plastic soep

Peter Bruijns | Foto's: Ermindo Armino 30 december 2015

Plasticsoep

Plastic afval hoeft niet in een verbrandingsoven, in zee of op de vuilnisbelt te belanden. In Geleen wordt er op een uitgekiende manier nieuw plastic van gemaakt. QCP – opgericht door ex-managers van petrochemiereus Sabic – biedt een prima oplossing tegen de plastic soep.Huub Meessen, Marc Houtermans en Raf Bemelmans zijn startende ondernemers, maar wel van de buitencategorie. De drie voormalige directeuren van chemieconcern Sabic zijn voor zichzelf begonnen. Net als bij hun vorige baas maken ze in hun nieuwe fabriek plastics. Het verschil is dat Sabic als grondstof voornamelijk aardolie gebruikt terwijl QCP (Quality Circular Polymers) het doet met ingezameld gebruikt plastic. Meessen, Houtermans en Bemelmans hebben een methode uitgekiend om van plastic afval weer nieuwe kunststof korrels te maken zonder dat de kwaliteit er onder lijdt. Gerecycled plastic hoeft niet meer te eindigen als simpel bermpaaltje of suffe bloempot. Na anderhalf jaar voorbereiding hebben de drie ondernemers op een hoek van het Chemelotterrein in Geleen een 400 meter lange fabriek uit de grond gestampt. "Op tijd, binnen negen maanden en binnen budget! Dat heb ik nog nooit meegemaakt", vertelt Huub Meessen in het Eindhovens Dagblad. "Een megaprestatie, vooral van mijn collega Marc Houtermans." Druk wijzend loopt Huub Meessen door de lange hallen vol glimmende buizen, machines, silo’s en lopende banden, links en rechts wijzend wat elk apparaat doet. Hier staat een van de grootste en meest veelbelovende startende ondernemingen van Nederland. En de duurste. Diverse investeerders hebben in totaal 35 miljoen voor deze fabriek bij elkaar gelegd. En binnenkort wordt de capaciteit verdrievoudigd. Er werken nu 45 mensen in vijfploegendienst, maar als hij volledig klaar is, staan er 100 mensen op de loonlijst en levert QCP 200 tot 300 indirecte arbeidsplaatsen op. Een belangrijke aandeelhouder is afvalverwerker Suez, voorheen Sita. Die zamelt 70 procent van alle afval in Nederland in. In Rotterdam vindt de eerste schifting van dat afval plaats. Vervolgens worden grote balen vuil plastic naar Geleen gebracht.Soorten plastic QCP kan twee soorten plastic herverwerken: polypropyleen (PP) en polyethyleen (PE). "Daar hebben we de handen meer dan vol aan", rekent Huub Meessen voor. "Ieder jaar wordt 50 miljoen ton plastic gebruikt in Europa. De helft daarvan bestaat uit PE- en PP-plastics, dat is 25 miljoen ton. Daarvan komt meer dan 15 miljoen ton niet met voedsel in contact en is daarmee geschikt voor producten van QCP. Aan markt dus geen gebrek." De fabriek bestaat uit zes afdelingen. In de eerste hal worden de balen gebruikt plastic binnengebracht en opgeslagen. Vorkheftrucks zetten het afval op lopende banden, waarna het wordt vermalen, gewassen en gesorteerd. "We hebben een speciaal apparaat dat kleuren herkent en met luchtpufjes de plastic vlokken in het juiste bakje schiet. Dat kan met 3000 kilo per uur." Vervolgens worden de plasticsoorten gemengd tot er een constante kwaliteit ontstaat. Een hal verder wordt het materiaal gesmolten en worden nieuwe ingrediënten toegevoegd. Op het eind rollen nieuwe plastic korrels uit de machines. De korrels worden aan fabrikanten verkocht die er nieuwe bumpers, emmers, kratten of flessen van maken. QCP maakt op dit moment nog geen plastic voor voedselverpakkingen. Het kan wel, zegt Meessen, maar dan moet de aanvoer gesorteerd zijn. "Als we bijvoorbeeld alleen maar melkflessen binnenkrijgen, kunnen we daar nieuw plastic voor melkflessen van maken. Dan hebben we een gesloten kringloop."De fabriek draait sinds begin deze maand, enkele kinderziektes zijn overwonnen. "We hebben nu de eerste leveringen de deur uit gedaan. Dat is wel een lekker gevoel. Grote merken - we noemen geen namen - hebben veel belangstelling voor onze producten. Fabrikanten van wasmiddelen bijvoorbeeld, maar ook de automobielindustrie. Ze willen allemaal duurzamer worden, op termijn willen ze alleen gerecycled of bio-gebaseerd materiaal gebruiken. We hebben al die bedrijven proefmonsters gestuurd. In afwachting van de grote orders leveren we nu kunststof aan de buizenindustrie. Dat noem ik een overgangsmarkt, want uiteindelijk willen we het liefst plastic leveren voor de auto-industrie en flessen en andere verpakkingen die straks in supermarkten en bouwmarkten staan. Dat is veel hoogwaardiger."De kersverse plasticrecyclers kregen vorige week flinke steun in de rug van eurocommissaris Frans Timmermans. Die publiceerde een Europees actieplan voor de circulaire economie. Nu wordt slechts een kwart van alle plastics in Europa ingezameld voor recycling, waarvan de helft naar een land als China wordt geëxporteerd. "Eeuwig zonde", meent Meessen. "Want wij betalen de olie en de inzameling en zij krijgen het plastic." De overige 75 procent belandt op de vuilnisbelt, in verbrandingsovens of in de oceaan. De EU wil dat in 2025 55 procent wordt gerecycled. Dat vindt Meessen een ambitieus plan. "We gooien nu per jaar 25 miljoen ton plastic weg. Als je daar 55 procent van pakt, zit je al op bijna 14 miljoen ton die gerecycled moet worden. Daar moet niet alleen veel geld voor zijn, er moet ook overal een collectiesysteem worden opgezet en sorteercentra worden gebouwd. De ambities in Brussel zijn niet erg realistisch. Om over tien jaar 14 miljoen ton te kunnen recyclen, moet je vanaf nu elke maand ergens in Europa een fabriek als de onze bouwen."In ieder geval heeft QCP het tij mee. "Europese en landelijke wetgeving dwingt de industrie om te recyclen. Bovendien hebben we hier geen eigen olievelden. Dus dit is een ideale regio om gebruikt plastic in te zamelen en met onze plastics de duizenden spuitgieten blaasvormbedrijven van grondstoffen te voorzien." De fabriek kan nu 35.000 ton plastic per jaar verwerken, maar gaat binnenkort uitbreiden naar 100.000 ton. "En we praten nu al met partijen in Azië en het Midden-Oosten die ons concept in licentie willen overnemen. Het is goed te weten dat Suez met ons in Europa meer fabrieken wil bouwen. Daarmee versnel je het hele proces om naar een circulaire economie te gaan." Meessen is blij met de uitkomsten van de klimaattop in Parijs. "Wij doen heel veel aan CO2 -reductie. Per kilo kunststofkorrels die wij maken, besparen we anderhalve kilo CO2 vergeleken met plastic van de bekende petrochemiefabrikanten. Dus als we op topcapaciteit draaien, besparen we 150.000 ton CO2 per jaar. Dat is veel, maar het wrange is dat we daar niet voor beloond worden. Recyclingbedrijven krijgen geen CO2-credits, terwijl wind en zon wel miljardensubsidies krijgen om kolen te vervangen."

"Het wrange is dat mede door het succes van wind en zon de prijs voor kolen en olie laag blijft. Dat maakt het weer moeilijk voor ons om een goede concurrerende prijs voor onze plastics te vragen. Maar gelukkig is de koppeling tussen de olieprijs en de kunststofprijzen niet meer zo sterk. Dat heeft ermee te maken dat de dollar heel sterk en de euro zwak is. De grote producenten in het Midden-Oosten verkopen hun kunststoffen nu liever in dollarlanden en minder in Europa. Daarbij komt dat de Europese plasticfabrieken ouder en minder betrouwbaar zijn. Vorig jaar waren er 26 grote storingen in de Europese petrochemie. Daardoor krijg je af en toe schaarste en dat maakt de Europese kunststoffen duur en onze vernieuwde plastics concurrerend."

Wat volgens Meessen helemaal fout is, is de opkomst van ‘biodegradeerbaar plastic’ voor verpakkingen. Dat breekt langzaam af als je het weggooit en vormt dus een probleem als het in de afvalstroom naar bedrijven als QCP terechtkomt. "Een ander nadeel is dat de indruk wordt gewekt dat je het zomaar weg kunt gooien, omdat het toch vanzelf afbreekt. Nou, dat is een sprookje, want dat plastic breekt alleen af onder speciale condities: zonder licht en bij een hoge temperatuur. Het is helemaal triest dat er een lobby toch in geslaagd is biodegradeerbare verpakkingen veel lager te belasten dan andere kunststoffen: 2 cent in plaats van 64 cent per kilo, terwijl het voor de circulaire economie allesbehalve goed is. Ons niet-afbreekbare circulaire plastic wordt even zwaar belast als traditionele kunststoffen. De politiek heeft zich laten misleiden en is tot totaal onbegrijpelijke beslissingen gekomen."