Nieuws Actueel

Tips: Zo motiveer je lokaal personeel

Rik Nizet 4 december 2014

Begrafenis van een neef? Dan ben je personeel drie dagen kwijt. Ondernemen in ontwikkelingslanden brengt veel uitdagingen met zich mee. Een heel belangrijke: cultuurverschillen. Alleen als je die weet te overbruggen kan je bedrijf floreren. Vier tips om lokaal personeel aan te spreken op hun functioneren.

Stel je hebt een bedrijf in de tuinbouw opgezet in West-Afrika en werkt daar met een grote groep lokaal personeel. Al vaak heb je met je lokale manager om de tafel gezeten over het achterblijven van de resultaten. Je hebt de indruk dat er wel erg makkelijk wordt omgegaan met verlofdagen. Drie dagen afwezigheid vanwege een begrafenis van een ‘neef’ in de familie is heel normaal. Net als de klacht dat er in de regentijd bijna niet gewerkt kan worden.

Voor de zoveelste keer vraag je je lokale manager hiernaar. De maat is eigenlijk vol, maar je geeft hem nog één kans en vraagt hem welke verbeterpunten hij ziet. Het opmerkelijke is dat hij tijdens het gesprek geen enkele reactie geeft, terwijl hij normaal zo spraakzaam is. Je snapt er niets van en raakt gefrustreerd omdat hij zijn kans niet lijkt te grijpen. Wat nu? Ontslaan?Botsende vanzelfsprekendhedenHier botsen verschillende vanzelfsprekendheden over hoe je als werkgever en werknemer met elkaar omgaat. Een medewerker aanspreken op een vragenstellende manier is uiterst verwarrend voor mensen in culturen waar een manager als superieur wordt gezien. Leidinggevenden zeggen hoe zij het willen, maar stellen toch geen vragen over hoe ik het zie?

Geert Hofstede heeft in een onderzoek over cultuurverschillen aangetoond dat West-Afrika een score van 77 heeft op ‘machtafstand’ (op een schaal van 0-100). Nederland scoort veel lager: 38. Nederlanders willen het liefst gelijkheid en geen hiërarchie, maar voor West-Afrikanen is machtsverschil juist een natuurlijk en logisch gegeven.

Je ontslaat je eigen kind toch niet?Daar blijft het niet bij. Een tweede factor die meespeelt is die van het collectief. Hofstede onderscheidt individualistische en collectivistische landen. De lokale manager uit het voorbeeld wordt aangesproken als individu. Maar hij voelt zich vooral sociaal verbonden met zijn mensen, en misschien is hij zelfs biologisch verwant met sommigen. Afrika is collectivistisch, heeft een wij-cultuur; Nederland heeft dat nauwelijks.

Collectivisme betekent dat harmonie, loyaliteit, het hoog houden van de eer en het voorkomen van gezichtsverlies belangrijk zijn. Ook relaties tussen werkgevers en werknemers worden gezien als familieverbanden. Slechtnieuws- en functioneringsgesprekken met een dreiging van ontslag druisen dan ook volledig tegen deze waarden in. Je ontslaat je eigen kind toch niet? Vandaar die stilte bij de lokale manager.

Hoe dan wel? Hoe voer je dan functionerings- en slechtnieuwsgesprekken in een wij-cultuur, waar ook nog eens meer respect voor hiërarchie bestaat? Vier tips:

1. Investeer veel tijd in het opbouwen en onderhouden van je relaties, in dit geval met je lokale medewerkers. Bouw krediet en vertrouwen op. Dat is je sociale kapitaal.

2. Mensen in een wij-cultuur presteren beter wanneer ze als groep werken en ook als zodanig worden aangesproken. Vermijd dus individueel pinpointen en spreek vanuit ‘wij’ en ‘ons bedrijf’.

3. Begin functionerings- en slechtnieuwsgesprekken niet keihard met de nare boodschap (zoals we hier in het westen hebben geleerd), maar leid het nieuws in. Refereer aan jullie gezamenlijke band, de geschiedenis, de pieken en dalen die jullie samen al hebben meegemaakt en introduceer dan pas het onderwerp. Hiermee toon je respect voor jullie relatie en voorkom je gezichtsverlies bij de ander. De boodschap mag stevig zijn (word zeker niet soft!), maar door de verpakking kan de relatie dat aan.

4. Maak bij het brengen van moeilijke boodschappen gebruik van tussenpersonen. Dit kunnen allerlei lokale mensen zijn die status of overwicht hebben. Bijvoorbeeld de oom van je lokale manager. Nederlanders vinden dit (vanuit hun individualistische bril) meestal niet rechtdoorzee, toch zul je zien hoe goed dit werkt!