Nieuws Actueel

Vroman centraal in stuk over hoogbejaarde liefde

Van onze redactie 24 september 2015

Image 5271446

Vorige week gaven acteurs Kees Hulst en Esther Scheldwacht een kleine preview tijdens een open repetitie in Den Haag. AD Groene Hart ging alvast kijken. Compleet met elkaar vergroeid als geliefden. Dat waren de van oorsprong Goudse wetenschapper, dichter, schrijver en tekenaar Leo Vroman en zijn vrouw Tineke Sanders.Vroman overleed op 22 februari vorig jaar op 98-jarige leeftijd in Texas, Amerika. Sanders, inmiddels 94 jaar oud, leeft nog. Schrijvers, documentairemakers en theaterregisseurs hebben zich, vooral in de afgelopen zes jaar, gebogen over de liefde tussen die twee.Zo ging in 2009 filmmaker Ike Bertels in Texas op bezoek bij het toen al hoogbejaarde echtpaar en filmde hen voor haar film Soms is liefde eeuwig. De documentaire toont een intens met elkaar vervlochten echtpaar dat rustig ruziet over wie het eerst sterven zal en welke volgorde de beste zou zijn.

De liefdesgeschiedenis van Vroman en Sanders begint in 1938, als ze elkaar ontmoeten in Utrecht tijdens hun studententijd. Als de oorlog uitbreekt, vlucht Vroman via Engeland naar Nederlands-Indië. De verloofden zijn door de oorlog zeven jaar van elkaar gescheiden. In 1947 trouwen ze in Amerika, waar Vroman uiteindelijk belandt. De liefdesgeschiedenis inspireerde theatermaker Léon van der Sanden tot het toneelstuk Hoe mooi alles. De regisseur baseerde zijn stuk, met in de hoofdrol acteur Kees Hulst als Leo Vroman en actrice Esther Scheldwacht als Tineke Sanders, op het gelijknamige boek van schrijfster Mirjam van Hengel. Zij schreef dit boek in samenwerking met het echtpaar, gebruikmakend van de brieven die de geliefden aan elkaar schreven. Net na het overlijden van Vroman, op 14 februari 2014 - Valentijnsdag - kwam het boek uit.Eind vorige week toonden Hulst en Scheldwacht tijdens een open repetitie de eerste scènes uit het toneelstuk Hoe mooi alles, dat de liefdesgeschiedenis van ontmoeting tot sterven laat zien.In Zaal 3, onderdeel van het Haagse Theater Aan het Spui, bij de open repetitie, zit de zaal vol. Terwijl actrice Esther Scheldwacht de geschiedenis van Tineke vertelt, zit Hulst als Vroman achter een tafeltje. Hij plakt een grote nepneus op zijn eigen kleinere neus.,,We hebben lang nagedacht over die nepneus,'' zegt Hulst. ,,We gaan deze in de eerste scènes gebruiken, als we laten zien dat Vroman vaak een bloedneus kreeg bij spanningen zoals boosheid. Later laten we de neus achterwege omdat ook de Joodse Vroman zelf steeds minder moeite met die grote neus kreeg.''Twee jaar lang werkte theatermaker Léon van der Sanden aan dit toneelstuk. De vertaler, bewerker, schrijver en regisseur is gespecialiseerd in het vertalen van romans naar het toneel. Zo deed hij dat eerder met succes met De Avonden van Gerard Reve, Eline Vere van Couperus, De Gelukkige Huisvrouw van Heleen van Royen en De Aanslag van Harry Mulisch.Regisseur Van der Sanden heeft veel van Vromans werk gelezen en bewondert hem en diens werk. ,,Vroman is geweldig. Zijn poëzie met zijn speelse, puntige en ontroerende stijl spreekt me erg aan. Het was ook de bedoeling dat ik hem zou gaan ontmoeten. Maar helaas overleed hij.''Van der Sanden was ook betrokken bij de organisatie van De Nacht van Vroman die dit jaar in de Goudse Chocoladefabriek is gehouden op de honderdste geboortedag van Vroman. ,,Daarbij waren kinderen en kleinkinderen van Tineke en Leo aanwezig. Ik liet een filmpje zien met een deel van de repetities. De familie van Vroman was ontroerd toen ze de eetscène zagen: het moment waarop Leo en Tineke elkaar ontmoetten. Een van de kleindochters zei: 'Het klopt gewoon'. Dat was voor mij als regisseur een enorme opsteker.''In het stuk worden ook problemen op het relationele vlak niet ongenoemd gelaten. Nadat Vroman en Sanders in 1938 zijn verloofd, komen ook de hobbels. Zo wordt Sanders onverhoopt verliefd op dichter Max de Jong, een vriend van Vroman en een man met veel poeha. Maar De Jong is niet in haar geïnteresseerd.De grootste barrière in de liefde tussen Leo Vroman en Tineke Sanders blijkt de oorlog. Zeven jaar lang waren de verloofden uit elkaar en zij beleefden de oorlog elk op hun eigen manier. Vroman vluchtte van Nederland naar Nederlands-Indië, waar Japanners hem vasthielden in vijf verschillende werkkampen.,,Door die oorlog zijn Leo en Tineke op hun eigen manier heel volwassen geworden,'' zegt regisseur Van der Sanden. ,,In de tussentijd hebben ze zo ontzettend naar elkaar verlangd en elkaar geïdealiseerd dat, toen ze eenmaal weer bij elkaar waren, niets hen meer kon scheiden tot de dood van Leo Vroman, 66 jaar na hun trouwen.''De première van Hoe mooi alles in de Stadsschouwburg in Gouda is zaterdagavond. Ook vanavond en morgenavond is het stuk al te zien. Alleen voor vanavond zijn nog kaarten verkrijgbaar. De voorstellingen van vrijdag en zaterdag zijn uitverkocht.