Nieuws Actueel

Waarom koopt ECB staatsleningen?

Martijn Vervest 22 januari 2015

De Europese Centrale Bank (ECB) breidt zijn stimuleringsmaatregelen voor de Europese economie uit met de aankoop van staatsleningen bij banken. Vijf vragen over die omstreden stap.ECB koopt staatsobligaties'Effect ECB even afwachten'Waarom koopt de ECB staatsleningen?De ECB wil er met de aankopen voor zorgen dat er meer geld voorhanden komt in de eurozone. Banken krijgen door de verkoop van obligaties geld in kas. Als zij dit uitlenen aan burgers en bedrijven kunnen die hun bestedingen en investeringen opvoeren. Dat kan de economie mogelijk een duw in de rug geven. Voor de ECB is het daarbij van belang dat de extra vraag ook de inflatie, de mate waarin prijzen stijgen, kan stimuleren. De ECB koopt al diverse andere soorten leningen bij banken op. Om het steunprogramma aanzienlijk uit te breiden moest de centrale bank echter op zoek naar grotere markten, zoals die voor staatsleningen.Waarom wil de ECB de inflatie stimuleren?De ECB vreest de mogelijke gevolgen van deflatie. Dat is een periode van aanhoudende prijsdalingen die een rem kunnen zetten op de economie. Die rem ontstaat als lonen in navolging van de dalende prijzen stagneren of afnemen. Vooral mensen met schulden komen dan in de problemen, omdat hun verplichtingen niet afnemen. Daarnaast is het voor bedrijven minder aantrekkelijk om te investeren bij dalende prijzen. Verder kan deflatie ervoor zorgen dat mensen bestedingen uitstellen, in afwachting van nog lagere prijzen. De ECB heeft daarom als taak te zorgen voor een inflatie van bijna 2 procent. Vorige maand zakte de inflatie echter naar min 0,2 procent.Waarom is de stap omstreden?Tegenstanders in vooral Duitsland en Nederland vrezen dat de druk op overheden om hun economie te versterken afneemt. Door de acties van de ECB daalt de rente op staatsleningen namelijk en kunnen landen makkelijker geld lenen. Daarbij vrezen de critici de schade voor Noord-Europese belastingbetalers als een Zuid-Europees land niet aan zijn verplichtingen kan voldoen. In dat kader is besloten niet alle risico's op de leningen over alle landen te verdelen.Kan de ECB hiermee de economie uit het slop trekken?ECB-president Mario Draghi herhaalt zelf keer op keer dat alleen politici met hervormingen voor een duurzaam economisch herstel kunnen zorgen. Hoe groot het effect van de opkoopoperatie zal zijn, is op voorhand niet te zeggen. Veel economen gaan ervan uit dat de maatregelen van de ECB niet voldoende zullen zijn om de inflatie weer op het beoogde peil te krijgen.Hoe uniek is de actie van de ECB?De ECB treedt in de voetsporen van centrale banken in de VS, Groot-Brittannië en Japan. Het directe effect op de economie is ook in die landen voer voor discussie.