Nieuws Actueel

Wanted: Avonturiers voor Albanië

Rik Nizet 5 februari 2015

Van snoeiharde dictatuur via ongetemd kapitalisme naar een land vol met MVO-kansen. Zie daar het Albanië van de afgelopen decennia tot nu. Martin Sobota, partner bij Cityförster Architecture & Urbanism, ziet die kansen en roept andere ondernemers op om ook in Albanië aan de slag te gaan.

"Toen ik er 10 jaar geleden voor het eerst kwam, was Albanië het armste land van Europa. Een land vol corruptie en bekend om zijn bijdrage aan de georganiseerde misdaad.” Martin Sobota kwam in zijn studietijd in het Zuid-Europese land terecht, zoals ook te lezen is in het artikel ‘Ruwe diamant’ Albanië schittert voor Hollandse koopman. Sobota ontdekte dat na de val van de Muur, en daarmee ook van de communistische dictatuur in Albanië, twee stromingen langzaam maar zeker terrein wonnen. De ene is die van het kapitalisme en extreem individualisme. Sobota: “Iedere Albanees deed wat hij zelf wilde, zonder zich te bekommeren om de gemeenschap. Stel hij had een winkel, dan maakte hij het stoepje voor zijn winkel elk halfuur keurig schoon, terwijl enkele meters verderop het vuilnis opgestapeld bleef liggen.”

TegenbewegingDe andere stroming is die van een kleine tegenbeweging. Geleid door de burgemeester van Tirana, Edi Rama, met in zijn kielzog de jongere Albanese generatie. Rama begon met een grote opruiming van zijn stad. Sobota: “Hij heeft bijvoorbeeld publieke ruimte teruggeclaimd. Parken, waar het krioelde van kiosken en andere zaakjes, heeft hij hersteld. Hij heeft bomen geplant, en het gemeentelijke belastingsysteem weer op orde gebracht. Met de belastingen kon hij zijn stadsherstel financieren. Rama is een bijzondere man, een kunstenaar van origine, met enorme liefde voor zijn land. Hij beschouwt politiek als de hoogste vorm van kunst. Tegen de stroom in wilde hij Tirana, zijn stad, opnieuw vormgeven.”

Duurzame inrichtingWaar het kapitalisme vooral kortetermijngewin beoogt, wilde Rama duurzaam ontwikkelen. Daarbij werd hij sterk geholpen door de EU. Sobota: “Dankzij de EU is veel misdaad en corruptie verdreven uit Albanië. Ook creëerde de EU kansen voor verdere ontwikkeling van het land." Dwars door allerlei corrupte verkiezingen heen werd de voormalige burgemeester Rama in 2013 uiteindelijk premier van Albanië. Sobota: "Wat hij eerder in Tirana deed, doet hij nu in heel Albanië. Hij zorgt dat wet- en regelgeving wordt gehandhaafd en hij pakt enorm door met de ontwikkeling van zijn land. Zo schroomt hij niet om een doorn in zijn oog, zoals een illegaal gebouw aan de kust van tien verdiepingen hoog, gewoon op te blazen. En om de verantwoordelijke burgemeester op te sluiten, vanwege het feit dat het om illegale bouw ging. Ook zorgt Rama ervoor dat toeristische trekpleisters die het landschap ontsieren, worden opgeruimd."

ConstructieHet is vooral constructie waar Rama voor staat: het opnieuw en duurzaam vormgeven van Albanië. En juist dáár liggen volop kansen voor ondernemers. Architect Sobota rook die kansen, voor zichzelf en voor anderen. De Albanese overheid schakelde de hulp van Cityförster in voor de parel van Albanië, de Albanese Rivièra.

Sobota: "Wij werden gevraagd om na te denken over hoe dat prachtige kustgebied beter kan functioneren. Neem het strandtoerisme, dat was dermate commercieel opgezet dat het alleen tijdens de zomermaanden bloeide. Een belangrijke opgave is hoe we ervoor kunnen zorgen dat het gebied het hele jaar door aantrekkelijk wordt. Wij moeten niet alleen een strategie ontwikkelen en abstracte plannen tekenen, maar zeker ook concrete businesscases ontwerpen."

Kennis en kundeIdeeën voor dergelijke businesscases heeft Sobota legio. “Er is zo ongelofelijk veel mogelijk in Zuid-Albanië. Denk aan het opzetten van een Bed & Breakfast, een fietshotel of een combinatie van landbouw en toerisme in de vorm van agritoerisme. Geloof me, er is genoeg kapitaal in Albanië aanwezig. Het is nu van belang om ondernemers aan te trekken. Ondernemers die fietsroutes bedenken en onderhouden en fietsen verhuren. Ondernemers die een B&B opzetten. Ondernemers die technologische kennis beschikbaar stellen aan Albanese boeren, die erg ambitieus zijn. Enzovoort. Vooral op het gebied van toerisme en landbouw is samen met lokale partners heel veel mogelijk. Kennis en kunde vanuit Nederland is dringend gewenst."

AvontuurHoe komt het dan eigenlijk dat er nog zo weinig Nederlandse ondernemers de stap naar Albanië hebben gezet? Sobota: "Ik denk door onwetendheid. Ze moeten ervan horen en de kansen ook zien. Daarbij is enige avontuurlijkheid en pioniersmentaliteit mooi meegenomen, maar dat hebben Nederlanders doorgaans wel. In Albanië valt op dat de Oostenrijkers er al een jaar of vijf geleden naartoe getrokken zijn. Maar bijvoorbeeld de Duitsers mijden het land nog hardnekkig, ze vinden het te risicovol.” Een voordeel van Albanië is dat veel hindernissen de afgelopen jaren uit de weg geruimd zijn, onder leiding van Rama en de EU. Sobota: “Maar eerlijk is eerlijk, daar zijn weer andere hindernissen voor in de plaats gekomen. Zoals bureaucratie. Tien jaar geleden was het nog mogelijk om na een opdracht cash betaald te krijgen, je kon dan de rest zelf met de fiscus in je eigen land oplossen. Die tijd is niet meer, sommige procedures zijn nu behoorlijk traag. Maar dat doet niets af aan de vele kansen die Albanië biedt.”

MVO Nederland werkt momenteel met Martin Sobota en enkele andere ondernemers samen aan een concrete uitwerking van de uitdagingen in in Zuid-Albanië. Meer weten? Neem contact op met Martin Sobota of Meine van der Graaf (MVO Nederland).