Nieuws Actueel

Rutte na ramp: We moeten erheen, dondert niet hoe!

Van onze redactie 18 juli 2015

Image 5090879

Mark Rutte kookt van binnen. Gefrustreerd ijsbeert hij maandag 21 juli op de vierde crisisdag na de MH17-crash over de zevende etage van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Heel Nederland kijkt over zijn schouder mee. Iedereen moet toezien hoe een trein met lichamen niet in beweging mag komen. Waar de Maleisiërs onbevreesd het gebied in lopen, zijn de Nederlanders te benauwd voor de daar tierende oorlog, zo is de publieke opinie inmiddels. Rutte is ook pissig omdat Poetin een gelaten indruk wekt aan de telefoon.Dan roept Rutte ineens in de vergaderkamer: 'Dick! Die stoffelijke resten móeten terug! We móeten naar binnen, het dóndert niet hoe je dat doet! Maar je doet het!'Dick is Dick Schoof. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Samen met minister Ivo Opstelten (Veiligheid) moet hij bij rampen als deze de lijnen uitzetten. Schoof begrijpt het ongeduld van Rutte, maar voelt zich verantwoordelijk voor de veiligheid van militairen en hulpverleners die het gebied in zouden moeten. Er wordt op dat moment bovendien een stevige militaire optie uitgewerkt om enkele duizenden Nederlandse en Australische militairen in te vliegen. Schoof heeft wel vaker politici zien flippen en begrijpt dat. Schoof blijft cool. Maar ook hij weet: de tijd dringt.Vijf dagen eerder. Rutte moet die donderdagavond de zeventiende juli terug naar Nederland. En snel. Het neerstorten van vlucht MH17 is een megacrisis, Nederland heeft z'n premier nodig.

Maar er zijn praktische sores. In Ruttes vakantiestreek is zo snel geen vliegtuig voorhanden. Een lijnvlucht gaat uren duren. Z'n voorlichter bij de Rijksvoorlichtingsdienst, Stephan Schrover, aarzelt geen moment. Hij gaat de premier ophalen. Gelukkig zijn de Oranjes niet met het regeringsvliegtuig op pad. Schrover laat het toestel PH-KBX aanrukken. Hij neemt zelfs een schoon pak voor de premier mee. De Fokker 70 zet koers naar het regionale vliegveld Friedrichshafen, niet ver van de Bodensee.De premier is de eerste dreun van de vliegramp al wel te boven. Die heeft de VVD'er rond 18 uur gekregen, als hij op z'n vakantieadres in Zuid-Duitsland wordt gebeld. Hij is er net. De vlucht die 's middags is neergegaan in Oekraïne was niet de zoveelste Toepolev, maar een lijnvlucht voor burgers. En nog wel ééntje afkomstig uit Amsterdam.Vanuit de hal, onder het glazen koepeldak van de luchthaven, ziet Rutte de KBX even later landen. Boven aan de vliegtuigtrap verschijnt Schrover. Rutte voelt even opluchting, zijn gevoel van eenzaamheid en onzekerheid over wat er komen gaat zakt even weg. ,,Ha, een bekend gezicht te midden van de verwarring,'' denkt hij, zo vertelt hij later in kleine kring. Na het eerste overleg met Schrover laat hij nog snel, om 19.07 uur, z'n eerste reactie uitgaan: ,,Ik ben diep geschokt.''Ondertussen in Den Haag voelt minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten aan alles dat de vliegtuigcrash van zojuist een wond gaat slaan in het land. Opstelten heeft een groot probleem: hij ontbeert het zicht op de omvang van de ramp. De passagierslijst, en daarmee het aantal Nederlandse slachtoffers, is onvindbaar. Malaysia Airlines moet hem hebben, maar het lukt Opstelten en zijn mensen maar niet om een kopietje van dat verrekte ding in handen te krijgen. Het Achtuurjournaal heeft de eerste berichten gebracht, maar nog altijd moet Opstelten gissen naar het aantal Hollandse doden. Hij weet bovendien dat Rutte onderweg is. En die zal antwoorden eisen. De gedachte dat hij straks met lege handen staat, kwelt hem. Dan slaat Opstelten met zijn vuist op tafel, zijn ongeduld ontvlamt in drift. ,,Potverdomme, waarom duurt dit allemaal zo lang, Dick. Wat is dit nou!,'' roept hij ineens. Maar Schoof heeft nog niets. Iemand oppert: ,,Dan sturen we toch de marechaussee op Malaysia Airlines af om die lijst te halen?''Het hele artikel lees je in de digitale editie van de krant.Lees hier al onze artikelen over de ramp met vlucht MH17, de reconstructie (16Mb) en de herdenkingsbijlage (66Mb).