Blog Brexit

Brexit: wie is verantwoordelijk voor Londense broodtoevoer?

Terwijl Boris Johnson kan terugkijken op een allesbehalve constructieve Brexit-lunch in Luxemburg, vraagt Brexit-columnist Lennard van Otterloo zich onder meer af wie eigenlijk verantwoordelijk is voor de broodtoevoer in Londen. Lees (blog) of luister (podcast) mee met zijn relaas vanuit Londen.

Lennard van Otterloo | Foto: ANP 18 september 2019

Brexitcolumn borisjohnson

ANP

Johnson heeft het parlement geschorst en ontwijkt persconferenties met teveel demonstranten (of lastige vragen van journalisten). Ondertussen vraagt het land zich nog steeds af waar wat er gaat gebeuren en waar ze zich op moeten voorbereiden. Wordt er nu wel of niet onderhandeld? Wordt er nu wel of niet voortgang geboekt? Is er stiekem een geniaal masterplan of is het gestuntel echt?

Wat gebeurt er nu wél?

Laten we wel wezen, echt onderhandeld wordt er niet. In het nieuws zie je politici aan het einde van moeizame onderhandelingen hun handtekening onder een akkoord zetten. Dat doen ze omdat ze politiek verantwoordelijk zijn, niet omdat ze persoonlijk onderhandeld hebben. Rutte heeft wel iets beters te doen dan maandenlang met Boris Johnson om de tafel te zitten onderhandelen.

Het échte onderhandelen gebeurt door experts. Meestal ambtenaren met specifieke dossierkennis die álles weten over wat er aan internationale afspraken nodig is om een vrachtwagen met vlees zonder veel oponthoud over de grens te sturen, een internationale elektriciteitsmarkt draaiend te houden of elkaars rijbewijzen te erkennen.

En daar zit nu het probleem. Er schijnt van het Britse onderhandelingsteam na het aantreden van Johnson nog maar een kwart over te zijn. Er wordt een onderminister naar Brussel gestuurd om gesprekken te voeren maar dat komt niet veel verder dan wat oppervlakkige eisen. Er is nog steeds geen concreet voorstel, op papier, met details, over hoe de Britten bijvoorbeeld willen voorkomen dat Noord Ierland een ongecontroleerde achterdeur de EU in wordt.

Komt er wel een deal?

De wegen naar een deal grillig. Niet vergeten, iedere deal moet worden goedgekeurd door de Europese Raad (waar namens Nederland Mark Rutte in zit), Johnsons eigen kabinet, het Europees Parlement én het Britse Parlement. En vooral dat laatste blijft lastig. Voor een deel van het parlement kan het verbreken van de banden niet hard genoeg zijn, een ander deel wil juist het verstoren zoveel mogelijk beperken. Elke toezegging naar één kant betekent verlies aan steun van de andere kant.

Wie is verantwoordelijk voor het brood in London?

Midden in deze onvoorspelbaarheid moeten samenleving en bedrijfsleven proberen zich voor te bereiden op Brexit. Soms over hele basale zaken als waar het voedsel straks vandaan moet komen. Dat deed me aan een mooi verhaal denken.

In 1989, als de Sovjet Unie begint te wankelen, sturen ze een functionaris naar het Verenigd Koninkrijk om uit te zoeken hoe dat nou eigenlijk werkt, zo’n markteconomie waar de overheid niet bepaald waar er behoefte aan is. Hij vraagt de econoom Paul Seabright wie er verantwoordelijk is voor de broodtoevoer in Londen. Tot z’n grote verbazing zegt Seabright “niemand”. De markt, van bakker tot winkelier, zorgt dat er brood is zonder dat iemand dat aanstuurt.

En dat aansturen is nu ineens actueel. Is een overheid eigenlijk verantwoordelijk om te zorgen dat een bevolking genoeg eten heeft? Gelukkig niet, zou ik zeggen. Maar in het geval van Brexit wordt het eigenlijk ook niet aan de markt overgelaten. De marktpartijen, van boeren en fabrikanten tot distributeurs en winkeliers krijgen amper inzage in waar de verwachte knelpunten straks zitten. Ze zijn grotendeels afhankelijk van lekken omdat de enige partij die écht overzicht heeft, de overheid, de risico’s liever geheim houdt.

Masterplan

Het is verleidelijk om te denken dat er een geheim geniaal masterplan is dat alles verklaard en waarmee overheidssturing straks alle chaos voorkomt. Maar, dat dachten we met Theresa May ook. Tot het allemaal bluf bleek te zijn.

Lennard van otterloo

Lennard van Otterloo

Ondernemer in London

Lennard van Otterloo is ondernemer en woont sinds 2006 in Londen. Hij is mede-oprichter van het De Ruyter Netwerk (voor Nederlanders in de creatieve, media of startup sector in Londen), lid van het Startup Mentoren Netwerk van de Nederlandse Ambassade en werkt als strategie consultant voor technologiebedrijven. Lennard schrijft voor De Ondernemer vanuit Londens perspectief wekelijks een column over Brexit, onder meer over de zekere en mogelijke gevolgen voor ook Nederlandse ondernemers.