Nieuws Innovatie

Dit is de man die de aangiftecampagne met militaire precisie leidt

Het is een totaal andere wereld waarin Hans Leijtens (53) is terechtgekomen, meldt het AD. Na ruim drie jaar op zijn post verraste de commandant der Koninklijke Marechaussee vorig jaar met de mededeling zijn blauwe uniform in te ruilen voor het blauw van de Belastingdienst.

David Bremmer | Foto: Rob Voss 30 maart 2016

Foto Rob Voss Belastingdienst05

Lees ook:Aangifte belasting definitief naar 1 mei

Het was staatssecretaris Wiebes (Financiën) die Leijtens overhaalde om de reorganisatie bij de fiscus te leiden. Bij de Belastingdienst verdwijnen komende jaren 5.000 van de 30.000 banen.

Dankzij de voortschrijdende technologie kunnen computers veel van het werk overnemen. Leijtens, die in 1985 bij de krijgsmacht begon en daar op een klein uitstapje naar het bedrijfsleven na bleef hangen, aarzelde geruime tijd, maar hapte toch toe. In het zwaar beveiligde ICT-centrum van de Belastingdienst te Apeldoorn geeft hij zijn eerste interview.

Een paar jaar geleden was u nog op missie in Afghanistan."Ik ben in een totaal andere wereld terechtgekomen. De Belastingdienst zit in de sociaal-economische hoek en is een uitvoeringsorganisatie die vele malen groter is dan de marechaussee. En we doen het rechtstreeks voor de mensen."

Zijn er parallellen met uw werk bij de krijgsmacht?Lacht: "Ik ben wat huiverig voor dergelijke vergelijkingen, maar de aangiftecampagne heeft iets weg van een militaire operatie: het hele draaiboek is uitgeprint vier meter lang. Dat gezegd: op het slagveld verandert je hele planning bij de eerste actie, hier als het goed is niet. De overeenkomst is verder dat het allebei topsport is. Bij de fiscus werken de beste experts en computertechnici."

Hoe loopt de aangiftecampagne?"We liggen zo'n 600.000 aangiftes voor op het schema van vorig jaar. En opnieuw doen meer mensen online aangifte: 98 procent. Dat is 2 procent meer dan vorig jaar. Tegelijk zoeken minder mensen hulp bij het aangifte doen, zien we. Verder is aangifte met onze app een stuk populairder: al een kwart miljoen mensen hebben die gebruikt."

Alles lijkt op rolletjes te lopen, op één korte storing na."Doordat mensen ons aangifteprogramma niet meer downloaden maar rechtstreeks inloggen bij de fiscus, kunnen we nu veel sneller reageren als we onduidelijk zijn in onze vragen en info. Het is hersteld als je de volgende keer inlogt. Dat scheelt enorm."

Over die storing was meteen wél weer veel te doen."Als Belastingdienst kunnen onze systemen op een doorsnee tijdstip ruim 40.000 mensen die inloggen aan. Dat is voor 98 procent van alle tijdstippen voldoende. We kunnen dat ophogen, maar de kosten stijgen dan exponentieel. Dat willen we niet."

Wat gebeurt er met de blauwe envelop? Volgens uw campagne verdwijnt hij, maar Wiebes nuanceerde dat weer."De blauwe envelop verdwijnt, maar niet eerder dan nodig. We bouwen het huidige aantal van 140 miljoen jaarlijkse enveloppen langzaam af en zullen er ieder jaar zo'n tien procent minder versturen."

Waarom niet sneller? Het aantal papieren aangiftes is ook slechts 906 op 5,3 miljoen aangiften."Veel mensen hechten er nog aan. Vandaar dat we naast het toenemende aantal elektronische berichten ook de envelop blijven gebruiken."

De aangifte-termijn is dit jaar voor de tweede maal tijdelijk verlengd tot 1 mei. Wordt dat permanent?"Wat mij betreft wel. Het kan ook moeilijk anders nu we alle benodigde gegevens van belastingplichtigen pas eind januari hebben. Vanaf maart is de vooraf ingevulde aangifte beschikbaar. Een maand voor negen miljoen aangiftes is simpelweg te kort."

Gaat er in de toekomst veel veranderen in de aangifte?"Over enkele jaren zal iedereen al zijn contacten en historie met ons in een paar muisklikken beschikbaar hebben en alle diensten online kunnen regelen. Uiteindelijk, maar dan droom ik nu even, kunnen we wellicht van de hele aangifteperiode af."

Hoe dan?"Het zou mooi zijn als de belastingen constant geïnd en verrekend zouden kunnen worden, zonder aanslag achteraf. En dat iedereen een soort onlineportemonnee heeft en kan kiezen wat vooruit te betalen. Dat zal echter nog even duren."

Grote ICT-problemen zijn er niet geweest sinds staatssecretaris Weekers in 2014 aftrad om de Bulgarenfraude."We handelen alles in 99,99 procent van de gevallen goed af en daar ben ik trots op. Maar we moeten altijd alert blijven. Het komt niet vanzelf."

Bij een dienst die miljoenen toeslagen uitkeert en 9 miljoen aangiften verwerkt, kan nooit alles perfect zijn, zegt Wiebes."Het aantal fouten zal nooit nul zijn, maar ik wil mij niet verschuilen achter de grote getallen. Bij de Belastingdienst zijn wij idealisten. Alles moet zo makkelijk en efficiënt mogelijk zijn. We willen er ook zijn voor de laatste tien of honderd personen. Dat zijn de mensen die ons wellicht het hardst nodig hebben. Dat moet dus het streven zijn."

U moet vijfduizend man ontslaan. Een ondankbare taak."Het is heel goed uit te leggen, maar wél een lastige job, want het gaat om duizenden loyale mensen die vaak hun hele leven al voor de Belastingdienst werkten en hoopten er tot hun pensioen te werken. Dat gaat je niet in je koude kleren zitten."

Waarom is het geen lastig verhaal?"Omdat de fiscus anders moet gaan werken. Onze kosten moeten omlaag en de opbrengst omhoog. Doordat de technologie voortschrijdt, kan het. We worden een totaal andere organisatie, waarbij de inning dankzij de rekenkracht van computers veel accurater wordt en we fraude beter kunnen detecteren. Dat vergt ook deels andere medewerkers, vandaar dat we ook 1.500 nieuwe ICT-specialisten aannemen."

Voelt u zich al ingewerkt?"Daar ben ik nog mee bezig. Vandaag liep ik mee met een deurwaarder van de Belastingdienst. Stond ik midden in de Bijlmer in het kantoor van een Turkse bakker die nog wat vorderingen had openstaan. Een aparte ervaring."