Nieuws Personeel

Advocaat vliegt als clown de wereld over

Laura Obdeijn | Foto: Fris Keuris 27 november 2015

Advocaatclownclowns1065

Als advocaat werkte Annemiek Bakker (46) jaren op de Zuidas, nu maakt ze als clown Plies kinderen in achterstandsgebieden als Lesbos, Peru, Ghana en Indonesië aan het lachen. "Ik probeer een rotomgeving mooier te maken", vertelt ze in Het Parool.

Een grote jongen met een geel T-shirt staart voor zich uit in het Balinese gehandicapteninstituut, terwijl om hem heen de kinderen druk met elkaar in de weer zijn. Clown Plies - rode neus, een petje met Schotse ruit waar twee staartjes onder vandaan komen en een grote, gele kraag met gekleurde stippen - loopt naar hem toe. Het maakt geen indruk. Het heeft geen zin, zeggen de verzorgers. Hij is catatonisch: een neurotische toestand waarbij de spieren verstarren. Totdat ze hem een handkusje geeft en de jongen een brede lach laat zien; iets wat de verzorgers nog niet eerder zagen.

Om die reden zegde Annemieke Bakker - zonder rode neus - haar baan als advocaat op de Zuidas op en koos ze voor fulltime 'clownen' in achterstandsgebieden. Sinds drie jaar probeert ze als clown Plies licht te brengen op plaatsen waar dat doorgaans ver te zoeken is. Zoals een maand geleden bij registratiekamp Moria op Lesbos, Griekenland, waar vluchtelingen zich moeten melden na hun tocht over zee.

Lekker gekke clownIn filmmuseum Eye zit ogenschijnlijk een andere vrouw. Niet de zakenvrouw die je verwacht bij iemand die een paar jaar geleden haar advocatenkantoor begon, maar er zit ook niet een 'lekker gekke' clown. Bakker - bloesje, hoge laarzen - haalt een hand door haar blonde haar. Ze staat op het punt om als Plies naar Lima, Peru te vertrekken. Het is haar derde reis in drie maanden.

Nu gaat het weer, maar ze heeft flink moeten bijtanken na Lesbos. Daar trad ze op voor de net gearriveerde vluchtelingen en dat maakte grote indruk. Te groot bijna. "De situatie daar was zo uitzichtloos en onmenselijk. Je geeft zo veel om een beetje vrolijkheid te brengen, maar na een tijdje trok ik het niet meer. Ik ging op zwart. Eenmaal terug heb ik daar wel over moeten praten, ook om ruimte te maken voor Peru. Nu kan ik weer slapen."

Vlieguren makenToen ze nog advocaat was, kon ze het niet meteen aan zichzelf toegeven, maar ergens van binnen zat de wens om als clown de wereld over te vliegen. "Op weg naar de Zuidas reed ik elke dag langs het Ronald McDonald Huis en ik bedacht hoeveel leed en verdriet daar binnen moest zijn. Ik kon er niet meer onbevangen voorbij rijden."

Bakker meldde zich er als vrijwilliger en zag dat ze met kleine activiteiten veel kon bereiken. "Even een lach of een kletspraatje was al waardevol." Hoewel ze met plezier advocaat was, stelde ze zichzelf steeds vaker de vraag: wat wil ik worden als ik groot ben? Het antwoord: cliniclown.

Clownstrainingen"Niet echt voor de hand liggend, maar ik kon er niet meer omheen. Ik stopte met de advocatuur en ben clownstrainingen gaan volgen. En dan is het een kwestie van vlieguren maken; spelen op de hoeken van de straat. Dat werkt het beste, het publiek spaart je niet."

Global ClowningZe reisde mee met haar man, die voor zijn werk als arts naar Afrika moest, en begon met clownen in de sloppenwijken. "Daar wist ik: dit is wat ik moet doen." Ze zette de stichting Global Clowning op, waarmee ze ook clownstrainingen geeft aan mensen in achterstandsgebieden. Ze gebruikt haar spaargeld en wat er binnenkomt aan donaties en sponsorgelden. "Je komt altijd in een rotomgeving, maar dat betekent ook dat die alleen maar mooier kan worden. Dat is belangrijk, want als je niet uitkijkt, raken kinderen op die plekken hun gevoel kwijt. Wij proberen ze even uit hun schulp te laten kruipen. En we komen niet alleen langs om de boel op te vrolijken en vervolgens weer te vertrekken. Door anderen te trainen blijft er iets achter."

Reddingsvesten vol grasDe situatie op Lesbos vergeet ze niet snel: "De wachtrij buiten, waar hele gezinnen ondervoed en onderkoeld stonden te wachten om door te mogen, werd niet korter; een ouder die zijn kind vanaf de boot aan iemand aan wal geeft; reddingsvesten vol gras."

"En dan moesten ze dagen wachten om zich in een gevangenis te kunnen registreren. Iedereen zei dat het er heel onveilig was, maar we zijn toch naar binnen gegaan, een andere clown en ik, met onze rode neuzen op. Van onveiligheid was helemaal geen sprake; niemand gaf ons een slechte blik. Mensen verveelden zich alleen te pletter. We zijn gaan spelen en het dak ging eraf. Er werd gezongen en gespeeld. Ouders zaten met tranen in hun ogen, omdat ze zagen dat hun kind weer kind was."

Spannend moment"Als ik als Plies uit de auto stap, is dat altijd een spannend moment. Ik weet van tevoren ook niet hoe de kinderen zullen reageren; misschien sta ik met een half uur wel weer buiten."

"Vlak voordat ik naar binnen ga, haal ik een keer diep adem en probeer ik innerlijke kracht en geluk te visualiseren. Het pak helpt daarbij; dat geeft je meer vrijheid en energie. Binnen probeer je het publiek in te schatten. Je kunt niet zomaar binnenlopen en meteen op een kind af gaan. Je ziet er toch heel anders uit, hebt een soort masker op. Daarom zet ik ook niet altijd mijn neus op. Het is niet de bedoeling dat ze 's avonds met Steven Kingachtige beelden in hun bed liggen te bibberen. We beginnen vaak klein, laten de kinderen naar ons toekomen vanuit hun nieuwsgierigheid."

Rationele controleAdvocaat en clown, dat ligt toch mijlenver uit elkaar? "Een van de weinige overeenkomsten is het contact maken met mensen. Dat komt in de advocatuur terug bij het pleidooi. Het gaat om de juridische onderbouwing, maar hoe je het presenteert is ook belangrijk. Het ene komt uit je hoofd, het andere uit je hart. De rationele controle die hoort bij de advocatuur, daar heb ik nu niets aan. Sterker nog, die zou me alleen maar in de weg staan."

"In dit vak kun je niet zeggen: ik weet hoe het zit en ik ga het jullie wel even vertellen. Als clown ben je in wezen een kind van twee of drie jaar oud, dat nog niet vastzit aan omgangsregels. Om dat te kunnen geven, moet je dat wel bij jezelf kunnen vinden. Bang zijn voor wat anderen van je vinden, dat kan niet. Het heeft bij mij twee jaar geduurd voordat ik dat los kon laten."

CarrièreswitchNiet iedereen begrijpt de carrièreswitch. "Ik vond status en inkomen ook belangrijk en had waarschijnlijk ook gedacht: voel eens even aan je hoofd, als iemand me zou vertellen dat hij vrijwillig als clown aan de slag zou gaan. Mensen zeggen ook wel dat ze het raar vinden, vooral toen ik net begon. Ik hoor vaak: huh? Nu staat er een mooie stichting en reageren mensen anders. Het zet sommigen zelfs aan het denken."